fa پاسخ فیزیولوژیکی، آنتی‌اکسیدانی و عملکرد سه ژنوتیپ‌ رازیانه به استعمال خارجی پرولین در شرایط تنش رطوبتی تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <span dir="RTL">نقش اسید آمینه پرولین</span> <span dir="RTL">به عنوان یک</span> <span dir="RTL">&nbsp;ملکول تعدیل کننده تنش‌های محیطی از جمله تنش خشکی در گیاهان بسیار حائز اهمیت است. به منظور مطالعه اثر استعمال خارجی پرولین بر پاسخ به تنش خشکی در گیاه رازیانه، اثر دو سطح آبیاری شاهد (بدون تنش) و تنش خشکی (به ترتیب 35 تا 45 و 75 تا 85 درصد تخلیه مجاز رطوبت خاک)، دو سطح پرولین (شاهد (صفر) و 20 میلی‌مولار) بر سه ژنوتیپ رازیانه (ارومیه، شیراز و کرمان) به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار به صورت گلدانی بررسی شد. تنش خشکی سبب کاهش غلظت رنگیزه‌های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ، فعالیت آسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز، عملکرد بیولوژیک و دانه تک بوته و پتانسیل آب برگ، و افزایش غلظت پلی‌فنل‌ها و پرولین و فعالیت کاتالاز شد. استعمال پرولین سبب افزایش شاخص پایداری غشا، محتوای نسبی آب برگ، پتانسیل آب برگ، غلظت پلی‌فنل‌ها و پرولین، فعالیت آسکوربات پراکسیداز، عملکرد بیولوژیک و دانه تک بوته و کاهش فعالیت کاتالاز و پراکسیداز شد. ژنوتیپ ارومیه از بیشترین محتوای رنگیزه‌های فتوسنتزی، شاخص پایداری غشا، فعالیت کاتالاز و آسکوربات پراکسیداز برخوردار بود. در شرایط تنش تجمع پرولین درونزاد همبستگی مثبت و معنی‌داری با عملکرد بیولوژیک و دانه تک بوته نشان داد. اثر پرولین خارجی بر غلظت رنگیزه‌های فتوسنتزی بسته به سطح آبیاری و بر عملکرد بیولوژیک و دانه تک بوته بسته به ژنوتیپ متفاوت بود. استعمال پرولین باعث افزایش عملکرد دانه تک بوته ژنوتیپ‌های ارومیه (5/1 برابر) و شیراز (1/1 برابر) و کاهش آن در ژنوتیپ کرمان (5/42 درصد) شد. می‌توان چنین نتیجه گرفت که اگر چه تنش خشکی اثر منفی بر بسیاری از صفات رازیانه دارد ولی استعمال پرولین می‌تواند اثرات نامطلوب تنش را از طریق افزایش غلظت رنگیزه‌های فتوسنتزی، پلی‌فنل‌ها و پرولین و بهبود روابط آبی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی در ژنوتیپ‌هایی نظیر ارومیه و شیراز تعدیل کند.</span> Proline is an amino acid with a crucial role in ameliorating environmental stresses, including drought. In order to study the effect of external proline on the response of fennel to drought stress, three fennel genotypes (namely Urmia, Shiraz, and Kerman) were exposed to two levels of irrigation, i.e. control (34-45% of maximum allowable depletion in soil water) and drought (75-85% of maximum allowable depletion in soil water) and two levels of foliar-applied proline (0 and 20 mM) in a 4-replicate factorial randomized complete block pot experiment. Drought led to significant decreases in chlorophyll (Chl) and carotenoids (Cars) concentrations, leaf relative water content (RWC), ascorbate peroxidase (APX) and peroxidase (POX) activities, leaf water potential (ѱ_w), plant dry mass (DM) and seed weight and significant increases in leaf proline and polyphenols concentrations, and catalase (CAT) activity. Foliar-applied proline resulted in significant increases in membrane stability index (MSI), RWC, ѱ_w, proline and polyphenols concentrations, APX activity, plant DM and seed weight but it led to significant decreases in CAT and POX activities. Genotype Urmia out-numbered the remaining genotypes in terms of Chl and Cars concentrations, MSI, CAT and APX activities. There were significant correlations between leaf proline concentration and plant DM and seed weight under drought condition. Foliar-applied proline affected Chl and Cars differently in the drought-stressed and non-stressed plants. Furthermore, it affected plant seed weight in a genotype-dependent manner, as evidenced by 150% and 110% increases in Urmia and Shiraz and a 42.5% decrease in Kerman. It may be concluded that drought suppresses fennel growth, but foliar-applied proline is potent to mitigate the depression through increasing the leaf Chl, Cars, proline, and polyphenols concentrations, RWC and certain antioxidative enzymes activities in genotypes such as Urmia and Shiraz. آنتی اکسدانت‌ها, پرولین, خشکی, رنگیزه‌های فتوسنتزی, عملکرد تک بوته Antioxidant enzymes, proline, drought, photosynthetic pigments, seed weight 1 18 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-27-5&slc_lang=fa&sid=1 Parviz Ehsanzadeh پرویز احسان زاده ehsanzadehp@gmail.com Yes گروه زراعت و اصلاح نباتات-دانشگاه صنعتی اصفهان Ali Gholami Zali علی غلامی زالی No گروه زراعت و اصلاح نباتات-دانشگاه صنعتی اصفهان