fa بررسی پتانسیل استفاده از تفاله موم زنبور عسل به عنوان بستر کاشت گاوزبان اروپایی (Borago officinalis) در رژیم های مختلف آبیاری باغبانی Horticulture پژوهشي Research جهت بررسی تاثیر استفاده از موم زنبور عسل در تلفیق با دیگر مواد آلی بعنوان بستر کاشت بر برخی شاخص&rlm;های رشد، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گاوزبان اروپایی در مقادیر مختلف آبیاری، آزمایشی بصورت فاکتوریل در پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، در سال 1396 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل دور آبیاری در سه سطح (دو، چهار و شش روز) و بسترهای مختلف کاشت در هشت سطح (خاک+موم به نسبت 3-1، خاک+موم 4-1، خاک+خاکبرگ 3-1، خاک+خاکبرگ 4-1، خاک+کود گاوی 3-1، خاک+کودگاوی+موم 3-5/0-5/0، خاک+خاکبرگ+موم 3-5/0-5/0 و خاک) بود. نتایج نشان داد که وزن خشک و ارتفاع بوته، محتوای کاروتنوئید و پرولین، غلظت کاتالاز (<span dir="LTR">CAT</span>)، اسکوربات پراکسیداز (<span dir="LTR">APX</span>) و پراکسیداسیون لیپدها (<span dir="LTR">MDA</span>) تحت تاثیر اثرات ساده و متقابل دور آبیاری و بستر کاشت قرار گرفتند (<em><span dir="LTR">P</span></em><span dir="LTR">&le;0.01</span>). نفوذپذیری غشا و کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> تحت تاثیر اثرات ساده هر دو تیمار آزمایش قرار گرفتند. محتوی کلروفیل<span dir="LTR">a </span>&nbsp;فقط از دور آبیاری اثر پذیرفت و هیچ یک از تیمارهای مورد بررسی بر محتوای کلروفیل<span dir="LTR">b </span>&nbsp;اثر معنی داری نداشتند. کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span>، محتوای کلروفیل <span dir="LTR">a</span> و کاروتنوئیدها با افزایش دور آبیاری به طور معنی&shy;داری کاهش یافتند. کلیه بسترهای کشت حاوی مواد آلی توانستند تنش مربوط به افزایش دور آبیاری از 2 به 4 روز را تعدیل کنند. بستر موم با نسبت 3-1 بیشترین وزن خشک، ارتفاع، محتوی کاروتنوئید و کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> و کمترین میزان پرولین و <span dir="LTR">MDA</span> را در هر دو شرایط تنش و عدم تنش نشان داد. دیگر بسترهای حاوی موم نیز در دورهای آبیاری 4 و 6 روز از نظر شاخص های رشد گیاه و همچنین مقاومت به تنش شرایط خوبی نشان دادند. میزان فعالیت آنزیم&shy;های <span dir="LTR">CAT</span> و <span dir="LTR">APX</span> در بسترهای حاوی خاک+موم با نسبت 3-1، 4-1، موم+خاک+خاکبرگ، خاک+خاکبرگ 3-1 و 4-1 با افزایش دور آبیاری افزایش یافتند، به عبارتی این دو آنزیم نقش موثری در افزایش مقاومت به شرایط تنش خشکی در بسترهای فوق داشته اند. بنابراین، به نظر می&shy;رسد بسترهای حاوی موم در شرایط تنش خشکی قابل توصیه بوده که البته هر چه نسبت موم در ترکیب بستر کاشت بیشتر باشد، کارایی بیشتری دارد.<br> <br> &nbsp; In order to investigate the effect of using beeswax waste in combination with other organic matter as a substrate on some growth, physiological and biochemical parameters of borage in different irrigation regimes, an experiment was conducted in a factorial arrangement based on completely randomized design with three replications in 2017. The experimental treatments were irrigation interval in three levels (2, 4 and 6 day) and substrate in 8 levels (soil + wax in ratio of 3-1, soil + wax 4-1, soil + leaf-soil 3-1, soil + leaf-soil 4-1, soil + cow manure 3-1, soil + cow manure + wax 3-0.5-0.5, soil + leaf-soil + wax 3-0.5-0.5 and soil). The results showed that plant dry matter and height, carotenoid and proline contents, catalase (CAT), ascorbate peroxidase (APX) and lipids peroxidation (MDA) were affected by simple and interaction effects of irrigation regimes and planting substrates (P&le;0.05). The membrane permeability and photochemical efficiency of photosystem II were influenced by the simple effects of both treatments. The content of chlorophyll a was only affected by irrigation regime and any treatments had significant effect on chlorophyll b contents. The photochemical efficiency of photosystem II, chlorophyll a and carotenoid contents were significantly decreased with increasing irrigation intervals. All of the organic substrates could mitigate the drought stress related to increasing the irrigation interval from 2 to 4 days. In both stress and non stress conditions, wax substrate in ratio of 3-1 had the highest dry matter, height, carotenoid contents and photochemical efficiency of photosystem II, with the lowest proline and MDA contents. Other wax containing substrates also showed satisfactory conditions in terms of plant growth indices and stress resistance for irrigation intervals of 4 and 6 days. The activity rate of CAT and APX enzymes were elevated with increasing irrigation interval in the soil + wax substrate with the ratio of 3-1, 4-1, wax + soil + peat, soil + leaf-soil 3-1 and 1-4. In other words, the two Enzymes have an effective role for improving drought stress resistance in the mentioned substrates. Therefore, it seems that the wax containing substrates are recommendable under drought stress conditions, and it is more efficient by enhancing the wax ratio in the planting substrate composition.<br> <br> &nbsp; اسکوربات پراکسیداز, بیوشیمیایی, فیزیولوژیکی, کاتالاز, فلورسانس کلروفیل APX, Biochemical, CAT, Chlorophyll fluorescence, Physiological 163 178 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-980-1&slc_lang=fa&sid=1 Nasibeh Pourghasemia روح اله مرادی pourghasemian92@gmail.com No Department of Plant Productions, Agricultural Faculty of Bardsir, Shahid Bahonar University of Kerman, Iran گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان Rooholla Moradi نسیبه نسیبه پورقاسمیان Roholla18@gmail.com Yes Department of Plant Productions, Agricultural Faculty of Bardsir, Shahid Bahonar University of Kerman, Iran گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان