en پاسخ های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی دو رقم لوبیا به تنش خشکی تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p>تنش خشکی مهمترین معضل نواحی خشک و نیمه خشک جهان است. بررسی پاسخ ارقام مختلف گیاهان زراعی به تنش خشکی می&shy;تواند به انتخاب ارقام مقاوم برای کشاورزی در زمین&shy;های خشک کمک کند. در این پژوهش آزمایشی گلخانه&shy;ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو رقم لوبیا قرمز (<em><span dir="LTR">Phaseolus vulgaris</span></em><span dir="LTR"> L</span><span dir="LTR">.</span>) &nbsp;شامل رقم درخشان و رقم گلی در چهار سطح تنش خشکی شامل 25، 50، 75 و 100 درصد ظرفیت زراعی انجام شد. پس از پیدایش برگ&shy;های حقیقی (10 روز پس از کشت)، دانه&shy;رست&shy;ها تا انتهای مرحله گل&shy;دهی در معرض سطوح مختلف تنش خشکی قرار گرفتند. مطابق نتایج مورد بررسی شامل صفات ریخت&shy;شناسی (طول ساقه، سطح برگ و ریشه، وزن خشک ریشه و اندام هوایی و نسبت ریشه / اندام هوایی) شاخصه&shy;های فیزیولوژیکی (محتوای نسبی آب برگ، شاخص پایداری غشاء، کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span>، مقاومت روزنه&shy;ای، شاخص کلروفیل، کارایی مصرف آب) و شاخصه&shy;های بیوشیمیایی (محتوای پرولین، محتوای پروتئین محلول و فعالیت آنزیم&shy;های آنتی&shy;اکسیدان شامل سوپراکسید دسموتاز، پلی&shy;فنا اکسیداز و پراکسیداز) هر دو رقم تحمل نسبی خوبی به تنش اندک و ملایم خشکی داشتند. با این وجود هر دو به شدیدترین سطح تنش خشکی (25 درصد ظرفیت زراعی) حساس بودند. مهمترین شاخصه&shy;های تحمل تنش خشکی توسط رقم&shy;های لوبیا شامل افزایش نسبت ریشه به اندام&shy;هوایی، مقاومت روزنه&shy;ای، کارایی مصرف آب، محتوای پرولین و فعالیت آنزیم&shy;های آنتی&shy;اکسیدان بودند. با درنظرگیری این شاخصه&shy;ها، پاسخ&shy;های رقم درخشان نسبت به رقم گلی مطابقت بیشتری با تحمل خشکی داشت.&nbsp;</p> <p>Drought stress is the major problem in arid and semi-arid regions of the world. Investigating the response of different cultivars of crop plants to drought stress can help to select the tolerant ones for agriculture in arid lands. In this study, a greenhouse experiment was conducted as a factorial experiment based on completely randomized design with two common bean cultivars (<em>Phaseolus vulgaris</em> L.) including Derakhshan and Goli, and four moisture levels of 25, 50, 75 and 100% field capacity. When the true leaves were emerged (10 days after planting), the seedlings were exposed to the different levels of drought stress until the end of the flowering stage. Based on the morphological (stem length, leaf and root area, dry weight of shoot and root, and the root/shoot ratio), physiological (leaf relative water content, membrane stability index, photosystem II photochemical efficiency, stomatal resistance, chlorophyll index, and water use efficiency), and biochemical (proline content, soluble protein content, and the activity of antioxidant enzymes including superoxide dismutase, polyphenol oxidase, and peroxidase) characteristics, both cultivars showed a relatively good tolerance to the low and intermediate drought stress, while both were sensitive to the highest level of drought condition (25% field capacity). The main characteristics which indicated the tolerance of common bean cultivars to drought stress was an increase in the root/shoot ratio, stomatal resistance, water use efficiency, proline content, and antioxidant enzyme activity. Regarding these characteristics, the responses of Derakhshan cultivar was more associated with drought tolerance, compared with Goli cultivar.&nbsp;</p> آنزیم های آنتی اکسیدان؛ فیزیولوژی تنش؛ کمبود آب؛ کارایی مصرف آب Antioxidant enzymes, Drought stress, Stress physiology, Water deficit, Water use efficiency 37 46 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-902-2&slc_lang=en&sid=1 Masoumeh Rasti Sani معصومه راستی ثانی m.rastisani@yahoo.com No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Ali Ganjeali علی گنجعلی ganjeali@um.ac.ir Yes Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Mehrdad Lahouti مهرداد لاهوتی mlahouti@um.ac.ir No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Seyed Mousa Mousavi Kouhi سید موسی موسوی کوهی smmousavi@birjand.ac.ir No University of Birjand دانشگاه بیرجند