fa اثرات تلقیح با ریزوبیوم بر افزایش مقاومت شبدر ایرانی(Trifolium resupinatum) به آلودگی گاز دی‌اکسید گوگرد تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اراک، کد پستی 8349-8-38156 (تاریخ دریافت: 11/09/1391 ؛ تاریخ پذیرش: 14/02/1392) چکیده: ریزوباکتری‌های محرک رشد گیاهان باکتری‌های مفیدی هستند که سبب افزایش رشد گیاهان و القاء مقاومت نسبت به تنش‌های مختلف می‌شوند. یکی از این تنش‌ها آلودگی دی‌اکسید گوگرد (SO2) است که به عنوان یک آلاینده آسیب‌رسان قوی هوا شناخته شده است. شبدر ایرانی یکی از گیاهان خانواده بقولات است که به عنوان یک گیاه علوفه‌ای مطرح می‌باشد و با باکتری ریزوبیوم همزیست می‌شود. در این مطالعه اثرات ریزوبیوم (سویه بومی و استاندارد) بر میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی و عناصر پتاسیم و فسفر شبدر ایرانی تحت غلظت‌های مختلف گاز دی‌اکسید گوگرد (0، 5/0، 1، 5/1 و 2 ppm) ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تلقیح ریزوبیوم اثرات مفیدی بر میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی، پتاسیم و فسفر در مقایسه با گیاهان تلقیح نیافته دارد. غلظت‌های بالای SO2 (1، 5/1 و 2 ppm) سبب کاهش معنی‌دار میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی و عناصر پتاسیم و فسفر در مقایسه با گیاهان کنترل می‌شود ولی غلظت پایین SO2 (5/ 0ppm) بر شاخص‌های فوق تأثیر مثبتی می‌گذارد. تلقیح شبدر ایرانی با دو سویه ریزوبیوم اثرات منفی غلظت‌های بالای گاز SO2 را بر میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی و عناصر پتاسیم و فسفر کاهش داد. بیشترین مقدار تمامی این شاخص‌ها در ترکیب سویه بومی و غلظت 5/0 ppm گاز SO2 اندازه‌گیری شد. بنابراین ریزوبیوم می‌تواند مقاومت و تحمل گیاه را در برابر تنش‌های غیر زیستی مثل آلودگی SO2 هوا افزایش دهد. Ladan Bayat 1, Mehri Askari*2 Department of Biology, Faculty of Science, Arak University (Received: 29 November 2012 Accepted: 4 May 2013) Abstract: Plant growth promoting rhizobacteria are beneficial bacteria that increase growth of plants and induce resistance to various stresses. SO2 air pollution is one of these stresses that is known as a strong damaging air pollutants. Persian clover is one of legume family plants that consider as a forage crop and can form symbiosis with Rhizobium bacteria. In this study, the effects of Rhizobium (native and standard strains) on amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium elements of Persian clover under different concentrations of SO2 (0, 0.5, 1, 1.5 and 2ppm) were evaluated. The results showed that inoculation has beneficial effects on the amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium content in compared with non-inoculated plants. High concentrations of SO2 (1, 1.5 or 2ppm) caused a significant decline in the amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium elements of clover plant in compared to the control plants, however low concentration of SO2 (0.5ppm) had positive effects on measured parameters. Inoculation of Persian clover with two strains of Rhizobium decreased negative effects of high concentrations of SO2 on the amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium elements. The highest values of these parameters were measured in combination of the local strain plus 0.5ppm of SO2. It was suggested that Rhizobium could increase plant resistance and tolerance against abiotic stresses such as air pollution. کلمات کلیدی: آلودگی SO2، پتاسیم، رنگیزه‌های فتوسنتزی، ریزوبیوم، شبدر، فسفر Keywords: Clover, Phosphorus, Photosynthetic pigments, Potassium, Rhizobium, SO2 pollution. 35 46 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-56-1&slc_lang=fa&sid=1 لادن بیات Yes مهری عسکری m-askary@araku.ac.ir No