fa تاثیر پاکلوبوترازول بر بهبود تحمل به خشکی در گیاهچه‌های کلزا (.Brassica napus L) در شرایط کشت درون شیشه (in vitro) تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research 1گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، صندوق پستی3697-19395، تهران- ایران (تاریخ دریافت: 21/09/1391 ؛ تاریخ پذیرش: 14/11/1391 ) چکیده: تنش خشکی به عنوان یک عامل محدود کننده تولیدات گیاهی است. جهت به حداقل رساندن اثرات سوء این تنش ترکیبات متعددی مورد استفاده قرار گرفته است. در این پژوهش اثر پاکلوبوترازول به عنوان یک تنظیم کننده تریازولی بر پارامترهای مورفولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهچه‌های کلزا تحت تنش خشکی در شرایط کشت درون شیشه بررسی شده است. بذرهای گیاه کلزا پس از ضدعفونی، در محیط کشت MS حاوی غلظت‌های صفر، 4 و 8 درصد وزنی مانیتول (سطوح مختلف خشکی) و غلظت‌های صفر، 10 و 20 ppm پاکلوبوترازول کشت گردیدند. همچنین جداکشت‌های ساقه گیاهچه‌های کلزای حاصل از کشت بذر در محیط‌های کشت MS حاوی هورمون‌های ریشه‌زایی و کالوس‌زایی به همراه مانیتول (0، 4 و 8%) و پاکلوبوترازول (0 و 10 ppm ) کشت گردید. نتایج به دست آمده پس از 4 هفته نشان داد طول اندام هوایی و ریشه، وزن خشک ریشه و اندام هوایی، مقدار کلروفیل a، کلروفیل کل، کاروتنوئیدها، درصد ریشه‌زایی، درصد کالوس‌زایی و وزن‌تر کالوس‌ها در تنش خشکی کاهش معنی‌داری داشته است، در حالی که مقدار پراکسیداسیون لیپید و قندهای احیا کننده و پرولین تحت تنش خشکی افزایش یافت. کاهش میزان پراکسیداسیون لیپید و افزایش طول و وزن ریشه و اندام هوایی، قندهای احیاءکننده، پرولین، رنگیزه‌های فتوسنتزی و پروتئین در گیاهچه‌هایی که به طور توأم با پاکلوبوترازول و تنش خشکی تیمار شده بودند، نسبت به گیاهجه‌هایی که فقط در معرض تنش خشکی بودند؛ احتمالا نشان دهنده کاهش خسارت ناشی از تنش خشکی در این گیاهچه‌ها است. بنابراین پاکلوبوترازول به ویژه در غلظت 10 ppm در رفع آسیب‌های حاصل از تنش در گیاهچه کلزا موثرتر بود. Abstract: Drought stress is considered as a limiting factor for plant productions therefore, many compounds have been applied to minimize the harmful effects of stress. In this study, the effect of paclobutrazol, a triazole growth regulator, on morphological and biochemical parameters of Brassica napus L. under in vitro drought stress was investigated. First, the seeds of B. napus L. were sterilized and then were cultured in MS medium supplemented with mannitol at percentages of 0, 4 and 8 )various levels of drought) and 0, 10 and 20 ppm paclobutrazol. Also, B. napus stem explants were cultured in MS medium containing rooting and callogenesis hormones with mannitol (0, 4, 8%) and paclobutrazol (0, 10 ppm). After 4 weeks, results showed stem and root length, stem and root dry weight, chlorophyll a, total chlorophyll, carotenoids, rooting and callogenesis percentage and callus fresh weights significantly decreased but lipid peroxidation, reducing sugar and proline increased in seedlings which were under drought stress. Decreased peroxidation of lipids and increased the root length, stem and root weight, reducing sugars, proline, photosynthetic pigments and protein of the seedlings which were treated with both paclobutrazol and drought stress were also observed, which was probably the indication of reduction of the damage caused by stress in these seedlings. Therefore paclobutrazol especially in concentrations of 10 ppm was more effective in relieving stress damages caused by drought stress in B. napus L. کلمات کلیدی: پاکلوبوترازول، تنش خشکی، کشت درون شیشه‌ای، کلزا Keywords: Paclobutrazol, Drought stress, In vitro culture, Brassica napus L. 21 34 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-53-2&slc_lang=fa&sid=1 رویا رضوی زاده Razavi.roya@gmail.com Yes مهری عموبیگی No