fa تغییرات میزان ماده موثره گیاه ماریتیغال) ( Silybum marianum در تنش خشکی تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research تنش خشکی نه تنها رشد و نمو گیاهان را کاهش می‎دهد، بلکه موجب تغییر در مسیر برخی از فرآیندهای متابولیسمی نیز می‎گردد. این تغییرات می‎تواند گیاه را در مقابل استرس مقاوم سازد. در واقع سازش با خشکی به واکنش‎هایی نیاز دارد تا از طریق آن فرآیندهای متابولیسمی اولیه ادامه پیدا کند و گیاه را برای مقابله با آن آماده کند. معمولا در شرایط تنش خشکی تولید مواد مؤثره به دلیل جلوگیری از اکسیداسیون درون سلولی افزایش می‎یابد. در این آزمایش به منظور بررسی تأثیر تنش خشکی بر تغییرات میزان ماده موثره گیاه ماریتیغال، پژوهشی به صورت گلدانی و مزرعه‌ای اجرا شد. آزمایش بخش اول در قالب طرح کامل تصادفی با 4 سطح تنش خشکی (پتانسیل آب خاک 33/0-، 4-، 8- و 12- بار) انجام شد. بخش دوم به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 5 تیمار تنش خشکی (پتانسیل آب خاک 33/0-، 4-، 8- و 12- و15- بار) و هر یک شامل 4 کرت اجرا گردید. بر اساس نتایج این آزمایش تحت تأثیر تنش خشکی میزان سیلی‎بین، سیلی‎مارین و درصد روغن بطور معنی‎داری تغییر نمود. در آزمایش گلدانی بیشترین میزان سیلی‎بین a، b و کل مربوط به تیمار پتانسیل آب خاک 4- بار بود در حالی که در آزمایش مزرعه‎ای بیشترین میزان مربوط به تیمار 12- بار بود. بیشترین میزان سیلی‎مارین و درصد روغن در هر دو آزمایش گلدانی و مزرعه‎ای مربوط به تیمار پتانسیل آب خاک 4- بود. بنابراین بطور کلی می‎توان عنوان کرد تیمار پتانسیل آب خاک 4- بار بهترین تیمار تنش رطوبتی جهت افزایش مواد موثره گیاه ماریتیغال است و شرایط مزرعه‎ای و گلدانی در مقاومت این گیاه به تنش خشکی بی‎تاثیر بود Water deficit is one of the major abiotic stresses, which adversely affects crop growth and development. These changes are mainly related to the alternation of some metabolic functions. This alteration can resist plant under stresses. Certain plants have devised mechanisms to survive under low water conditions. Usually, water deficit has a positive effect in the biosynthesis of secondary metabolites such that these constraint decrease oxidative stress. In this study to evaluate the effect of Water stress on active substance of Silybum marianum two experiments under pot and field conditions were carried out. In the first experiments, a completely randomized design (CRD) was conducted with four levels of water stress inducing soil water potential of -0.33, -4, -8 and -12 bar. In the second experiment, five treatments inducing soil water potential of –0.33, -4, -8, -12 and –15 bar were applied treatments was applied using a randomized complete block design with four replications. The highest content of Silibin a, b and total amount were measured to be -4 and -12 bar in pot and field experiments respectively. The highest content of Silymarin and oil percentage were accumulated under water potential of -4 bars in both experiments. Thus, the result showed that soil water potential of -4 bar was the best treatment to increase of milk thistle secondry metabolites. تنش خشکی, سیلی‎بین, سیلی‎مارین, ماریتیغال Water Stress, Silibin, Silymarin and Milk Thistle. 77 88 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-54-1&slc_lang=fa&sid=1 Fariba Amini فریبا امینی f-amini@araku.ac.ir Yes Arak Uni. دانشگاه اراک Fatemeh Alam فاطمه اعلم f-amini@araku.ac.ir No Isfahan Uni. of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان AliAkbar Ramin علی اکبر رامین aa-ramin@cc.iut.ac.ir No Isfahan Uni. of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان