fa انتقال مجدد کربوهیدرات‌های محلول ساقه در گندم نان تحت تنش خشکی انتهایی تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p dir="RTL">مواد ژنتیکی موتانت‌ ابزاری بسیار ارزشمند در درک فیزیولوژیکی انتقال مجدد هستند و می‌توانند در ایجاد رقم متحمل به تنش خشکی مفید باشند. دو لاین موتانت پیشرفته گندم نان (<span dir="LTR">T-67-60</span> و<span dir="LTR">T-65-7-1 </span>) به همراه رقم تیپ وحشی آن‌ها (رقم طبسی) در دو شرایط رطوبتی (مطلوب و 40-30 درصـد ظرفیت مزرعه) به منظور بررسی انتقال مجدد کربوهیدرات‌های محلول ساقه به صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار کشت شدند<span dir="LTR">.</span> آغاز اعمال تنش در مرحله ظهور کامل سنبله (زادوکس 60) بود و کربوهیدرات‌های محلول در 5 مرحله (0، 7، 14، 21 و 28 روز پس از گرده‌افشانی) به تفکیک میانگره‌های ساقه اندازه‌گیری شد. بر اساس نتایج می‌توان گفت تغییرات در دریافت سیگنال‌های پدیده پیری در اثر تنش خشکی، در قدرت مخزن، در مقدار ذخایر ساقه پیش از گرده‌افشانی و در استفاده از ظرفیت ذخایر طول ساقه از عوامل تأثیرگذار در بروز تنوع ژنوتیپ‌ها در انتقال مجدد کربوهیدرات‌های محلول ساقه در اثر تنش خشکی هستند. به نظر می‌رسد لاین‌ موتانت <span dir="LTR">T-65-7-1</span> از نظر انتقال مجدد و کارایی آن در تنش خشکی نسبت به رقم تیپ وحشی با دریافت سریع‌تر سیگنال‌های پیری (به عنوان عامل محرک انتقال مجدد)، قدرت مخزن بالاتر (عملکرد دانه بیشتر) و ظرفیت ذخیره بالاتر (حداکثر غلظت و چگالی محتوای کربوهیدرات بیشتر) به طور معنی‌داری بهتر عمل می‌کند. همچنین لاین‌ موتانت <span dir="LTR">T-65-7-1</span> از پتانسیل همه بخش‌های ساقه در انتقال مجدد کربوهیدرات‌های محلول ساقه به دانه در طی پر شدن دانه استفاده کرده است.</p> <p>Mutant genetic materials are valuable tools for understanding the physiology of remobilization and could be useful in the breeding of drought tolerant varieties. Two advanced mutant lines of bread wheat (T-67-60 and T-65-7-1) along with their wild type (Tabasi Cv.) were planted at two moisture conditions (normal and 30-40% of field capacity) as a factorial experiment in format of completely randomized design with three replications. Drought treatment initiated at full heading stage (Zadoks 60) and soluble carbohydrates were measured 5 times (0, 7, 14, 21 and 28 days after anthesis) in the stem internodes, separately. Based on the results it could be said that changes in the receiving signals for senescence phenomena under drought stress, capability of the sink, the rate of the reserves assimilated before anthesis and the use of reserves capacity over stem are the factors affecting the differences of genotypes in remobilization of stem soluble carbohydrates under drought stress. It seems that under drought stress mutant line T-65-7-1 was significantly better than wild type cultivar in terms of remobilization and its efficiency and also for faster receiving signals of senescence (as a stimulating factor of remobilization), higher capability of the sink (more grain yield) and higher reserve capacity (higher maximum soluble carbohydrate concentration and specific content). Also, mutant line T-65-7-1 has utilized full ability of all parts of the stem for remobilizing soluble carbohydrates during grain filling.</p> پرولین, پیری, عملکرد, موتاسیون, نشت الکترولیتی. Proline, Senescence, Yield, Mutation, Electrolyte leakage 53 72 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-805-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Bagherikia سعید باقری کیا s.bagherikia@gmail.com No Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Mohammadhadi Pahlevani محمدهادی پهلوانی hpahlavani@yahoo.com Yes Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ahad Yamchi احد یامچی yam12001@yahoo.com No Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Khalil Zenalinezhad خلیل زینلی نژاد khalil1381@yahoo.com No Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ali Mostafaie علی مصطفایی mostafaie@kums.ac.ir No Medical Biology Research Center, Kermanshah University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، مرکز تحقیقات بیولوژی پزشکی