fa اثرات نوع و مقادیر مختلف کود نیتروژن بر برخی صفات فیزیولوژیکی شنبلیله (Trigonella foenum- graecum L.) باغبانی Horticulture پژوهشي Research <p dir="RTL">امروزه به دلیل تأثیر مثبت کودهای ازته بر رشد، عملکرد و کیفیت محصولات کشاورزی، مصرف بی‌رویه کودها افزایش یافته است. به‌منظور بررسی اثرات نوع و مقادیر مختلف کود نیتروژن بر برخی صفات فیزیولوژیکی گیاه دارویی شنبلیله (<em><span dir="LTR">Trigonella foenum- graecum L</span></em><span dir="LTR">.</span>) آزمایشی به‌صورت طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با چهار تکرار طی تابستان 1394 در مزرعه تحقیقاتی گروه باغبانی دانشگاه ایلام انجام شد. تیمارها شامل کود اوره و نیترات کلسیم هر کدام در چهار سطح صفر، 25، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار و آمینواسید با &nbsp;چهار غلظت صفر، 1، 2 و 4 گرم در لیتر بودند. نتایج نشان داد که نوع و مقادیر مختلف ازت تأثیر معنی&shy;داری بر کلیه صفات مورد مطالعه داشت. بیشترین محتوی رنگیزها (کلروفیل <span dir="LTR">a</span>، کلروفیل <span dir="LTR">b</span>، کلروفیل کل و کارتنوئید)، پروتئین و اسانس برگ از تیمار چهار گرم در لیتر آمینواسید، بیشترین محتوای فیبر برگ از تیمار 100 کیلوگرم در هکتار نیترات کلسیم و بیشترین محتوای کربوهیدرات برگ از گیاهان شاهد به دست آمد. همچنین، با افزایش مقدار ازت مصرفی از هر سه منبع، محتوای کربوهیدرات&shy;ها کاهش یافت. نتایج این تحقیق نشان داد که کاربرد نوع و مقادیر مختلف کودهای ازته (بخصوص آمینو اسید) در بهبود صفات فیزیولوژیکی شنبلیله تأثیر مثبتی داشته و می&shy;توان مصرف ازت را در راستای افزایش کیفیت این سبزی و گیاه دارویی توصیه نمود.</p> <p>Today, due to positive effect of nitrogenous fertilizers on growth, yield and quality of agricultural crops, irregular use of fertilizers is increased. In order to evaluate the effects of different sources and quantities of nitrogen fertilizers on some of physiological properties of Fenugreek (<em>Trigonella foenum- graecum </em>L.) medicinal plant, an experiment was carried out as a randomized block design with four replications at research farm, department of horticulture, Ilam University during summer 2015. Treatments included different levels of (0, 25, 50 and 100 kg/h) from Urea and Calcium Nitrate fertilizer sources and Amino Acid with four concentrations: 0, 1,2 and 4 g/l. Studies traits were including photosynthetic pigments content (Chlorophyll a &b, total chlorophyll and carotenoids) fiber percentage, Carbohydrates content, proteins percentage and essential oil yield of leaves. Results showed that sources and quantities of nitrogen significantly affected all studied parameters. The highest pigments&rsquo; content, protein and essential oil yield of leaves obtained from 4 g/l amino acid treatment; the highest leaf fiber from 100 kg/h calcium nitrate and the highest leaf carbohydrate content obtained from control plants and increasing in nitrogen from all three sources led to decrease in carbohydrates content. The research revealed that using different sources and quantities of nitrogen fertilizers (especially amino acids) have positive effects on improvement of physiological traits of fenugreek and application of nitrogen can be advised for increasing quality of the leafy vegetable and medicinal plant.</p> اسانس, اسیدهای آمینه, پروتئین, کارتنوئید, کلروفیل Essential oil, Amino Acids, Protein, Carotenoids, Chlorophyll. 361 370 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-775-2&slc_lang=fa&sid=1 Esmaeel Zohraabi اسماعیل ظهرابی esmaeil.zohrabi@gmail.com No Ilam University گروه علوم باغبانی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام Mehdi Saidi مهدی صیدی saidi490@yahoo.com, m.saidi@ilam.ac.ir Yes Ilam University گروه علوم باغبانی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام Zahra Tahmasebi زهرا طهماسبی z.tahmasebi@ilam.ac.ir No Ilam University گروه علوم باغبانی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام