fa بررسی تغییرات کمّی و کیفی اسانس مریم‌گلی اصفهانی (Salvia reuterana Boiss.) در شرایط رویشگاهی و زراعی سایر موارد others پژوهشي Research <p dir="RTL">مریم گلی اصفهانی (.<em><span dir="LTR">reuterana </span></em><span dir="LTR">Boiss</span> <em><span dir="LTR">Salvia</span></em>) گیاهی علفی و پایا متعلق به خانواده نعناع و بومی ایران است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تغییرات به وجود آمده در میزان و ترکیبات اسانس این گونه در شرایط مزرعه&shy;ای(کرج و ابهر) در مقایسه با رویشگاه طبیعی (آرادان) انجام پذیرفت. اندام هوایی گیاهان در زمان گلدهی، جمع&shy;آوری و اسانس به روش تقطیر با آب توسط دستگاه کلونجر استخراج شد. شناسایی ترکیبات اسانس&shy;ها توسط کروماتوگرافی گازی (<span dir="LTR">GC</span>) و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی<span dir="LTR">(GS-MS)</span> انجام شد. انتقال این گیاه از رویشگاه طبیعی به شرایط زراعی سبب افزایش ارتفاع گیاه، وزن خشک گیاه، میزان اسانس و تغییر کمّی و کیفی اجزاء اسانس شد. نتایج نشان داد بازده اسانس در شرایط رویشگاهی و زراعی کرج و ابهر به ترتیب 14/0، 18/0 و 2/0 درصد وزنی به وزنی بود. در مجموع 47 ترکیب در اسانس مریم گلی اصفهانی وجود داشت که 5/57% آن&shy;ها (27 ترکیب) در هر سه منطقه مشترک بودند. دو ترکیب&shy;های اصلی در اسانس نمونه رویشگاهی <span dir="LTR">Germacrene&ndash; D</span> (15/23%) و <span dir="LTR">Spathulenol</span> (18/10%) بود. دو ترکیب عمده اسانس گیاهان کشت شده در کرج و ابهر <span dir="LTR">Linalool</span> (به ترتیب 1/21% و 41/17%) و <span dir="LTR">Germacrene&ndash;D </span>&nbsp;(به ترتیب 4/19% و 8/16%) شناسایی شد. برخلاف اسانس گیاه کشت شده در ابهر که دارای بیشترین میزان مونوترپن&shy;های هیدروکربنه بود، اسانس گیاهان جمع&shy;آوری شده از رویشگاه آرادان کمترین میزان مونوترپن&shy;های هیدروکربنه را به خود اختصاص داد. به علاوه، کمترین و بیشترین میزان سزکوئی&shy;ترپن هیدروکربنه و نیز میزان کل سزکوئی&shy;ترپن&shy;ها به ترتیب در ابهر و آرادان مشاهده شد. به نظر می&shy;رسد بالاتر بودن میانگین دمای سالیانه در آرادان، فرآیندهای تولید اسانس در این گیاه را به سمت تولید سزکوئی&shy;ترپن&shy;ها سوق می&shy;دهد.</p> <p><em>Salvia reuterana </em>Boiss. is a herbaceous permanent plant, belongs to the family of Lamiaceae and is the endemic plant of Iran. The aim of this study was to evaluate changes in the essential oil content and composition of this species, appeared in field conditions (Karaj and Abhar) compared with wild condition (Aradan). The aerial parts of the plants were collected at the flowering stage and essential oils were obtained by hydrodistillation using a Clevenger-type apparatus. The identification of essential oils composition was performed by GC and GC-MS. Bringing this plant from nature habitat in to the cultivation led to increasing in plant height, plant dry weight, oil content and variation of quality and quantity of the essential oils. The results showed that essential oil yield in wild condition and cultivated plants in Karaj and Abhar were 0.14 %, 0.18 % and 0.2 % (w/w), respectively. Forty-seven constituents were identified in the essential oil of <em>Salvia reuterana </em>which 57.5% (twenty-seven components) of them were shared between the all studied localities. Two main constituents of the essential oil of wild population were Germacrene&ndash; D (23.15%) and Spathulenol (10.18%). The composition of the essential oil of cultivated plants in Karaj and Abhar show Linalool (21.1% and 17.41%, respectively) and Germacrene&ndash;D (19.4% and 16.8%, respectively) as the two major components. The essential oil of cultivated plants in Abhar represented highest amount of monoterpene hydrocarbons, while this fraction was found to be lowest amount in the essential oil of plant growing in Aradan. On the other hand, the lowest and highest amount of sesquiterpene hydrocarbons and total sesquiterpenes in Abhar and Aradan, respectively. It seems that higher <a href="https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=3&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwj568TU0p7KAhVLhiwKHXSjBjsQFggmMAI&url=https%3A%2F%2Fwww.currentresults.com%2FWeather%2FUS%2Faverage-annual-state-temperatures.php&usg=AFQjCNHmHZ4Z2xzZPgiFrJKcsD_XNmwNOw&sig2=vxBYhCvGUHN5t5O7i4z-_w&bvm=bv.111396085,d.bGg">average annual temperatures</a> in Aradan led to actuate the essential oil synthesis processes toward sesquiterpenes production in this plant.&nbsp;</p> اسانس, تیپ شیمیایی, مریم‌گلی اصفهانی Essential oil, Chemotype, Salvia reuterana 347 360 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-696-2&slc_lang=fa&sid=1 Reza Norouzi رضا نوروزی reza.norouzi@uma.ac.ir Yes University of Mohaghegh گروه علوم گیاهی، دانشکده کشاورزی مشگین‌شهر، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Maryam Norouzi مریم نوروزی m.norouzi86@gmail.com No University of Tehran گروه باغبانی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران