fa اثرات تیمارهای پلی اتیلن گلیکول، پاکلوبوترازول و جیبرلین بر روی کالوس‌های Stevia rebaudiana تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p dir="RTL">تنش خشکی یکی از عوامل محدود کننده رشد و تولید گیاهان در سراسر جهان است. گیاه <em><span dir="LTR">Stevia rebaudiana</span></em> بومی منطقه نیمه مرطوب پاراگوئه و دارای ترکیبات شیرین کننده استویول گلیکوزیدها با خاصیت دارویی می‌باشد. در این مطالعه کالوس‌های حاصل از گیاه <em><span dir="LTR">Stevia rebaudiana</span></em> در محیطهای کشت <span dir="LTR">MS</span> تحت تیمارهای مختلف پلی‌اتیلن گلیکول، پاکلوبوترازول و جیبرلین کشت داده شدند و سپس برخی از خصوصیات رشد و فیزیولوژیک مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که پلی‌اتیلن گلیکول سبب کاهش میزان وزن تر، وزن خشک، رشد نسبی و محتوای آب کالوس‌ها شد درحالیکه تیمارهای پاکلوبوترازول و جیبرلین سبب کاهش اثرات منفی تنش خشکی بر رشد کالوس‌ها شدند. تنش خشکی بر روی لیپیدهای غشاء اثر منفی داشت و باعث پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء و افزایش معنی‌دار مالون دی‌آلدئید شد. تیمارهای پاکلوبوترازول و جیبرلین سبب کاهش پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء ناشی از تیمار پلی‌اتیلن گلیکول شدند. میزان کربوهیدرات‌های احیاء و محلول در پاسخ به تنش خشکی کاهش معنیداری نشان دادند درحالیکه تیمارهای جیبرلین و پاکلوبوترازول از اثرات منفی تنش خشکی و افت میزان کربوهیدرات‌ها پیشگیری نمودند<span dir="LTR">.</span> کربوهیدراتها در تطابق اسمزی و حفظ ساختارهای سلولی نقش مهمی را ایفا می کنند. کالوس‌های استویا در پاسخ به تیمارهای پلی‌اتیلن گلیکول‌، جیبرلین و پاکلوبوترازول میزان آنتی‌اکسیدان‌های فنل‌ و آلفاتوکوفرول را افزایش دادند که در کاهش اثرات منفی تنش اکسیداتیو ناشی از تنش خشکی نقش دارند. بر اساس بررسی نتایج، کالوس حاصل از گیاه <em><span dir="LTR">Stevia</span></em> حساس به تنش خشکی است و تیمارهای پاکلوبوترازول و جیبرلین سبب تعدیل اثرات سوء تنش خشکی بر روی کالوس‌های این گیاه می‌شوند.</p> <p>Drought stress is one of the limiting factors for plant growth and yield all over the world. <em>Stevia rebaudiana</em> from semi-humid area of Paraguay contains steviol glycosides with pharmacological properties. In the present study, the callus obtained from <em>Stevia rebaudiana</em> were treated with different treatments of poly ethylene glycol, paclobutrazol and gibberellin under <em>in vitro </em>culture and then some growth and physiological parameters were studied. The results showed that poly ethylene glycol decreased the fresh mass, dry mass, water content and relative growth rate of calluses, while paclobutrazol and gibberellin reduced the negative effects of drought stress on callus growth. Drought stress had a negative effect on membrane lipids and caused lipid peroxidation with a significant increase in malondialdehyde content. The paclobutrazol and gibberellin treatments reduced the lipid peroxidation induced by drought stress. The water soluble carbohydrates and reducing sugars contents significantly decreased in response to drought stress, while gibberellin and paclobutrazol treatments prevented the negative effects of drought stress on carbohydrates and their reduction. The carbohydrates play an important role in osmotic adjustment and stabilization of cellular structures. The Stevia calluses enhanced the antioxidant of phenols and &alpha;-tocopherol in response to poly ethylene glycol, gibberellin and paclobutrazol which reduce the adverse effects of drought-induced oxidative stress. According to the obtained results, the calluses obtained from <em>Stevia</em> is sensitive to drought stress and paclobutrazol and gibberellin treatments alleviated the negative effects of water deficient on them.</p> Stevia rebaudiana, پاکلوبوترازول, تنش خشکی, جیبرلین, کالوس Callus, Drought stress, Gibberellin, Paclobutrazol, Stevia rebaudiana 1 14 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-566-2&slc_lang=fa&sid=1 Shokoofeh Hajihashemi شکوفه حاجی هاشمی hajihashemi@bkatu.ac.ir Yes Behbahan Khatam Alanbia University of Technology دانشگاه خاتم النبیاء بهبهان Shakiba Rajabpoor شکیبا رجب پور No Payame Noor University دانشگاه پیام نور