fa ارزیابی اثر قارچ‌هایGlomus mosseae وPiriformospora indica بر فلورسانس، مقدار و شاخص کلروفیل گیاه ذرت (Zea mays L.) در سطوح متفاوت فسفر و آبیاری سایر موارد others پژوهشي Research <p dir="RTL">به&shy;منظور بررسی کارایی همزیستی قارچ&shy;های شبه&shy;میکوریزا <em><span dir="LTR">Piriformospora</span></em> <em><span dir="LTR">indica</span></em> و میکوریزا <em><span dir="LTR">Glomus</span></em> <em><span dir="LTR">mosseae</span></em> بر بهبود میزان رنگیزه&shy;های فتوسنتزی و شاخص&shy;های فلورسانس در ذرت (رقم سینگل&shy;کراس 704) در سطوح مختلف آبیاری و فسفر، پژوهشی مزرعه&shy;ای در سال 1394 در دو منطقه قراخیل (قائم&shy;شهر) و بایع&shy;کلا (نکا) به&shy;صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. روش&shy;های مختلف آبیاری در سه سطح (آبیاری کامل، 75 و 50 درصد نیاز آبی گیاه) در کرت&shy;های اصلی و چهار سطح تلقیح (بدون تلقیح، تلقیح با قارچ میکوریز، تلقیح با قارچ شبه&shy;میکوریزا و تلقیح همزمان دو قارچ) به&shy;همراه سه سطح کود فسفره (عدم مصرف، 50 و 100 درصد مورد نیاز) در کرت&shy;های فرعی قرار گرفتند. مطابق نتایج، با اعمال تیمارهای کم&shy;آبیاری میزان کلروفیل <span dir="LTR">a</span>، <span dir="LTR">b</span>، <span dir="LTR">a+b</span> و حداکثر کارایی کوانتومی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> (<span dir="LTR">Fv/Fm</span>) در مقایسه با تیمار آبیاری کامل به&shy;طور معنی&shy;داری در هر دو ایستگاه کاهش یافت. همچنین، نتایج این پژوهش حاکی از اثربخشی مثبت تلقیح قارچ (به&shy;ویژه تیمار تلقیح همزمان) بر کارایی کوانتومی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> از طریق افزایش معنی&shy;دار میزان فلورسانس حداکثر بود. هرچند، کارایی کوانتومی غیرفتوشیمیایی تنظیم&shy;شده فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> (<span dir="LTR">Y(NPQ)</span>) با اعمال تیمارهای کم&shy;آبی افزایش یافت، اما تیمارهای تلقیح با قارچ سبب کاهش معنی&shy;دار میزان این شاخص گردید. میزان کاهش در تیمار تلقیح همزمان از 22 درصد در ایستگاه قراخیل تا حدود 33 درصد در ایستگاه بایع&shy;کلا متغیر بود. در مجموع، نتایج بیانگر کارایی مطلوب این قارچ&shy;ها در کاهش اثرات منفی تنش کم&shy;آبی روی میزان رنگیزه&shy;های برگ و عملکرد کوانتومی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> از طریق کاهش آسیب به مراکز واکنشی فتوسیستم بود.</p> <p><em>In order to evaluate the symbiotic effects of mycorrhiza-like fungi, Piriformospora indica</em><em> (Pi), and mycorrhiza fungi, Glomus mosseae</em><em> (Gm), on improving the chlorophyll pigments and chlorophyll fluorescence indices of maize (Zea mays </em>L<em>.</em> cv. &#39;SC 704&#39;<em>) under different levels of irrigation and triple super phosphate (TSP), a field experiment was conducted in a split factorial arrengment based on a randomized complete block design with three resplications. Two regions, Gharakhil (Ghaemshahr) and Bayekola (Neka) were investigated during the growing season of maize in 2015. Three different regimes of irrigation (100, 75 and 50% of crop water requirement) were used as the main plot, four levels of inoculations (control, Pi, Gm and Pi+Gm inoculations) and three levels of TSP (control, 50 and 100% of crop requirement) served as the subplots. The results indiacted that the amount of chlorophyll a, b, a+b and photochemical quantum yield of photosystem II (Fv/Fm) were significantly declined by limited irrigation regimes in both stations. The results also indicate a positive effect of fungi inoculation on Fv/Fm ratio resulted in significant increase of maximum fluorescence (Fm), particularly when maize seeds were inoculated with Pi and Gm together. Although, quantum yield of regulated non-photochemical (Y(NPQ)) increased by limited irrigation regimes</em><em>, it appears that this parameter was significantly decreased by fungi inoculation treatments.</em><em> This reduction was varied from 22% for Gharakhil to 33% for Bayekola, when applied Pi and Gm inoculation together. In general, the results indicated that these fungi could decrease the negative effects of water deficit stress on leaf chlorophyll pigments content and photochemical quantum yield of photosystem II by reducing damage to reaction centers of photosystem II. </em><em><span dir="RTL">.</span></em></p> میکوریز, شبه‌میکوریزا, رنگیزه‌های فتوسنتزی, حداکثر کارایی کوانتومی فتوسیستم .II mycorrhiza, mycorrhiza-like, Chlorophyll pigments, Maximum quantum yield of photosystem II 27 44 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-172-10&slc_lang=fa&sid=1 Shahryar Kazemi شهریار کاظمی Shahryarkazemi56@yahoo.com No Department of Agronomy Sciences, Payame Noor University, Iran بخش علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ایران. Esfandiar farahmandfar اسفندیار فرهمندفر e.farahmand@sanru.ac.ir No Department of Agronomy, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hemmatollah Pirdashti همت اله پیردشتی h.pirdashti@sanru.ac.ir Yes Department of Agronomy, Genetics and Agricultural Biotechnology Institute of Tabarestan, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mojtaba mahmudi مجتبی محمودی m.mahmoudip@areo.ir No Assistant Prof, Department of Soil and Water, Mazandaran Agricultural Sciences and Natural Resources Research and Education Center, Iran بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران Valiollah babaeizad ولی اله بابایی زاد v.babaeizad@sanru.ac.ir No Department of Plant Protection, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran گروه گیاهپزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری