fa تغییر در غلظت برخی یون‌های معدنی، فنولوژی و عملکرد نخود در اثر شوری آب آبیاری در کشت گلدانی تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research <p><span dir="RTL">نظر به اهمیت و گسترش روزافزون دامنه شوری، شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به شوری در گیاهان زراعی از جمله نخود (</span><em>Cicer arietinum </em>L.<span dir="RTL">) در مناطق مستعد شوری از اهمیت بالایی برخوردار است. بر این اساس، آزمایشی گلدانی به منظور بررسی اثر چهار سطح شوری (صفر، 25، 50 و 75 میلی‌مولار کلرور سدیم) بر شش ژنوتیپ نخود (آرمان، آزاد، هاشم، </span>ILC-482<span dir="RTL">، نورآباد و خرم‌آباد) در</span><span dir="RTL"> دانشگاه صنعتی اصفهان،</span> <span dir="RTL">به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش شوری سبب افزایش غلظت سدیم و پتاسیم اندام هوایی، تسریع در روز تا 90 درصد گلدهی و روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، کاهش غلظت کلسیم اندام هوایی، ارتفاع بوته، تعداد نیام بارور، تعداد دانه در نیام، وزن خشک کل بوته، شاخص برداشت و وزن دانه تک بوته تمام ژنوتیپ‌های نخود در شدت‌های متفاوتی شد. ژنوتیپ </span>ILC-482<span dir="RTL"> در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها در پاسخ به شوری، میزان تجمع سدیم و نسبت سدیم به پتاسیم کمتری داشت و همچنین از میزان درصد کاهش کمتری در تجمع پتاسیم اندام هوایی، ارتفاع بوته، تعداد نیام بارور، تعداد دانه در نیام، وزن خشک کل بوته، وزن دانه تک بوته و شاخص برداشت برخوردار بود. بر اساس یافته‌های بالا، به نظر می‌رسد که حتی شوری‌های نه چندان شدید 75 و 50 میلی‌ مولار هم اثر منفی چشمگیری بر رشد ژنوتیپ‌های نخود داشته ولی با این حال، ژنوتیپ 482</span><span dir="RTL">&ndash;</span>ILC<span dir="RTL"> نسبت به سایر ژنوتیپ‌های مورد آزمایش نخود از مقاومت نسبی بیشتری به شوری برخوردار است.&nbsp;</span></p> <p>As salinity is becoming a major threat to the agricultural production in the arid and semi-arid parts of the world, exploring salt resistant genotypes for different crop plants, including chickpea (<em>Cicer arietinum</em> L.), is a very important task. Thus, in a 3-replicated completely randomized factorial pot experiment, six chickpea genotypes (<em>i.e.</em> Arman, Khorram-Abad, Nour-Abad, Hashem, Azad and ILC-482) were subjected to four levels of NaCl salt (<em>i.e.</em> 0, 25, 50 and 75 mM) at the Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. Results indicated that the increased salinity led to increases in shoot Na⁺ and K⁺ concentrations, decreases in days to flowering and maturity, Ca⁺² concentration, plant height, capsules/plant, seeds/casule, seed weight/plant, dry mass/plant and harvest indices of all genotypes, though in different extents. Genotype ILC-482 was found to indicate smaller increases in shoot Na⁺ concentration and Na⁺/K⁺ ratio and smaller decreases in plant height, capsules/plant, seeds/capsule, seed weight/plant, dry mass/plant and harvest index, when grown at the presence of salt. Our findings suggest that even moderate levels of salt (<em>e.g.</em> 50 and 75 mM) are potent to impose notable depressions in growth and grain yield attributes of chickpea. Though, genotype ILC-482 seems to be more salt tolerant at least relative to the remaining of examined genotypes.</p> شوری, ژنوتیپ, عملکرد, نخود زراعی Salinity, genotype, yield, chickpea 111 122 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-27-4&slc_lang=fa&sid=1 یعقوب خانی کریم آبادی khaniy@ag.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان علی غلامی زالی ali.gholami@ag.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان پرویز احسان زاده ehsanzadehp@gmail.com Yes Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان جمشید رزم جو krazmjoo@cc.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان