fa اثر قارچ Piriformospora indica بر رنگیزه‌های فتوسنتزی و کارکرد سیستم آنتی‌اکسیدانی استویا تحت تنش شوری و خشکی تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research <p dir="RTL">به&shy;منظور بررسی اثر همزیستی قارچ <em><span dir="LTR">Piriformospora indica</span></em> بر سیستم آنتی&shy;اکسیدانی و رنگیزه<span dir="LTR">&shy;</span>های فتوسنتزی گیاه دارویی استویا (<em><span dir="LTR">Stevia rebaudiana </span></em><span dir="LTR">Bertoni</span>) تحت تنش شوری و خشکی، آزمایشی درون&rlm;شیشه&shy;ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل سه سطح پتانسیل اسمزی (صفر، 5- و 10- بار)، سه منبع اسمزی شامل <span dir="LTR">NaCl</span> (<span dir="LTR">Na</span>)، مانیتول (<span dir="LTR">M</span>) و <span dir="LTR">&nbsp;NaCl</span>+ مانیتول (<span dir="LTR">Na+M</span>) و تیمار همزیستی قارچی در دو سطح عدم تلقیح و تلقیح قارچ <em><span dir="LTR">P. indica</span></em> بود. نتایج نشان داد که در مجموع، در بین منابع اسمزی مورد مطالعه تنش شوری ناشی از <span dir="LTR">NaCl</span> بیشترین اثر بازدارندگی را بر رنگیزه&rlm;های فتوسنتزی استویا داشت. از طرفی، با افزایش غلظت مانیتول فعالیت آنزیم&rlm;های کاتالاز و سوپراکسیددیسموتاز در گیاهان همزیست نشده افزایش نشان داد. در شرایط بدون تنش (سطح اسمزی صفر)، قارچ <em><span dir="LTR">P. indica</span></em> سبب بهبود قابل&rlm;توجه رنگیزه&rlm;های فتوسنتزی شامل کلروفیل <em><span dir="LTR">a</span></em><em>،</em> <em><span dir="LTR">b</span></em><em>، </em>کل و کاروتنوئید شد. همچنین، میزان کلروفیل <em><span dir="LTR">b</span></em> و <em><span dir="LTR">&nbsp;b</span></em><em>+</em><em><span dir="LTR"> a</span></em>در سطح اسمزی 5- بار ناشی از تنش همزمان شوری و خشکی (<span dir="LTR">Na+M</span>)، در گیاهچه&rlm;های همزیست&rlm;شده نسبت به شاهد به ترتیب حدود 41 و 57 درصد افزایش یافت. از سوی دیگر، همزیستی قارچی سبب افزایش فعالیت بیشتر آنزیم&rlm;های آنتی&rlm;اکسیدانی نسبت به شرایط عدم تلقیح شد. بر این اساس، در سطح اسمزی 5- بار، در تنش شوری و ترکیب شوری و خشکی (<span dir="LTR">Na</span><span dir="LTR">+M</span>) فعالیت آنزیم سوپراکسیددیسموتاز به&rlm;ترتیب 62 و 185 درصد نسبت به شاهد بیشتر شد. در مجموع، نتایج بیانگر اثر مثبت قارچ <em><span dir="LTR">P. indica</span></em> در افزایش تحمل به تنش، به&rlm;ویژه تنش همزمان خشکی و شوری بود.&nbsp;</p> <p>In order to evaluate the effect of <em>Piriformospora indica</em> fungi inoculation on antioxidant systems and photosynthetic pigments of stevia medicinal plant under salt and drought stresses, an <em>in</em> <em>vitro</em> experiment was conducted. Experiment arranged in factorial based on completely randomized design with three replicates. Treatments were three levels of osmotic potential (0, -5, and -10 bar), three osmotic sources including NaCl (Na), Mannitol (M) and NaCl+Mannitol (N+M) and two levels of fungi inoculation (uninoculated control and inoculation with <em>P. indica</em>). Results showed that among the mentioned osmotic sources, NaCl had the most inhibitory effect on photosynthetic pigments of stevia. When M concentration increased in uninoculated plants, the enzymes activitiy such as catalase and superoxide dismotase increased too. In non-stress conditions <em>P. indica</em> improved photosynthetic pigments including chlorophyll <em>a</em>, <em>b</em>, <em>a+b</em> and carotenoids. Also, inoculation of stevia plantlets with <em>P. indica </em>at osmotic level of -5 bar caused by M+Na markedly improved chlorophyll <em>b</em> and <em>a+b </em>up to 41 and 57%, respectively as compared to the uninoculated control. Fungi inoculation also improved activity of antioxidant enzymes as compared to uninoculated control. Where Na and M+Na was applied to cause -5 bar of osmotic level,&nbsp; superoxide dismutase activity increased by 62 and 185%, respectively as compared to the control. In conclusion, results showed a positive effect of <em>P. indica</em> on stevia tolerance to both salinity and drought stresses.&nbsp;</p> کلمات کلیدی: پتانسیل اسمزی, فعالیت آنزیمی کلروفیل, منابع اسمزی, همزیستی قارچی Osmotic potential, enzymes activity, Chlorophyll, Fungi inoculation 31 42 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-172-9&slc_lang=fa&sid=1 فهیمه سراج Fahimehseraj71@gmail.com No پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری همت‌اله پیردشتی h.pirdashti@sanru.ac.ir Yes پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری یاسر یعقوبیان yyaghoubyan@yahoo.com No پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری ولی ‌اله قاسمی عمران Ghasemiomran@yahoo.com No پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری