fa پاسخ ‌های مورفوفیزیولوژیک و سیستم آنتی‌اکسیدانی گیاه دارویی استویا (Stevia rebaudiana B.) به تلقیح قارچ Piriformospora indica تحت تنش کادمیم تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research <p dir="RTL">به&rlm;منظور بررسی نقش قارچ اندوفیت <em><span dir="LTR">Piriformospora indica</span></em><strong> در بهبود</strong> صفات رویشی، فیزیولوژیک، مورفولوژیک و فعالیت آنزیمی گیاه دارویی استویا (<em><span dir="LTR">Stevia rebaudiana </span></em><span dir="LTR">Bertoni</span>) تحت تنش عنصر سنگین کادمیم، آزمایشی درون&rlm;شیشه&rlm;ای به&rlm;صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل پنج سطح عنصر کادمیم (صفر، 5، 10، 15 و 20 میلی&rlm;گرم در لیتر از منبع کلرید کادمیم) و دو سطح همزیستی قارچی (عدم تلقیح و تلقیح قارچ <em><span dir="LTR">Piriformospora indica</span></em>) بود. پس از گذشت 30 روز، برخی صفات رویشی، رنگیزه&shy;های فتوسنتزی، فعالیت آنزیم&shy;های آنتی اکسیدانی، نشت الکترولیت و پروتئین محلول اندازه&shy;گیری گردید. براساس نتایج تجزیه رگرسیون در تیمار عدم تلقیح وزن خشک ساقه (76 درصد) بیشترین حساسیت را در بین صفات وزن خشک اندام&rlm;های رویشی با افزایش غلظت کادمیم نشان داد. از طرفی همزیستی قارچی سبب بهبود وزن خشک ریشه (57 درصد) در گیاهچه&rlm;های همزیست شد. در بین صفات مورفولوژیک، سطح برگ با کاهش 96 درصدی بیشترین حساسیت را به افزایش غلظت کادمیم نشان داد، اما در شرایط تلقیح قارچ درصد برگ سبز (با حدود 51 درصد کاهش) مقاوم&rlm;ترین صفت نسبت به تنش کادمیم بود. در بین رنگیزه&rlm;های فتوسنتزی همزیستی قارچی توانست افت محتوی کارتنوئید را از 77 درصد به 40 درصد و کلروفیل <em><span dir="LTR">a/b</span></em> را از 37 درصد به 11 درصد کاهش دهد. در مجموع، نتایج این تحقیق نشان داد که قارچ <em><span dir="LTR">P. indica</span></em> در سطوح پایین کادمیم احتمالاً از طریق کاهش غلظت پراکسید&rlm;هیدروژن (حدود 16 درصد) و بهبود میزان رنگیزه&rlm;های فتوسنتزی سبب افزایش نسبی تحمل به تنش در گیاهان تلقیح شده نسبت به گیاهان شاهد شود.<br> &nbsp;</p> <p>In order to investigate the role of <em>Piriformospora indica</em> endophyte fungi on some vegetative, physiological and morphological parameters along with antioxidant activity of stevia (<em>Stevia rebaudiana</em>) under cadmium (Cd) stress, an <em>in</em> <em>vitro</em> experiment was conducted. Experiment arranged in completely randomized design with three replicates. Treatments were five levels of Cd (0, 5, 10, 15 and 20 mg/L from cadmium chloride source) and two levels of fungi inoculation (including control and inoculation with <em>P. indica</em>). After 30 days, some growth characteristics, photosynthetic pigments, antioxidant enzymes activity, electrolyte leakage and soluble protein were measured. Regression analysis indicated that among vegetative dry weights, stem dry weight in uninoculated plants showed the maximum sensitivity (76%) to Cd concentration gradients. Fungi inoculation, however, markedly improved root dry weight up to 57%. Among morphological parameters, leaf area showed the highest reduction when Cd increased in the growing medium. By contrast, where <em>P. indica </em>was inoculated, green leaf percentage (51% reduction) was the most tolerant parameter. In terms of photosynthetic pigments, fungi inoculation could ameliorate reduction of carotenoid and chlorophyll <em>a</em>/b contents from 77 and 37 to 40 and 11%, respectively. In conclusion, results of the present study indicated that <em>P. indica</em> inoculation particularly at lower Cd concentrations could relatively improve stevia tolerance throughout decreasing H₂O₂ accumulation and enhancing photosynthetic pigments.</p> تجزیه رگرسیونی, رنگیزه‌ فتوسنتزی, فعالیت آنزیمی, قارچ همزیست Regression analysis, enzyme activity, endophyte fungi, photosynthetic pigments 85 102 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-172-6&slc_lang=fa&sid=1 ندا سلیمی تملی Nedasalimi1991@gmail.com No گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری همت اله پیردشتی h.pirdashti@sanru.ac.ir Yes گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری یاسر یعقوبیان yyaghoubyan@yahoo.com No 2 پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ولی اله قاسمی عمران Ghasemiomran@yahoo.com No 2 پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری