fa واکنش پارامتر‌های فلورسانس کلروفیل و فیزیولوژیک گیاه ریحان (Ocimum basilicum L.) به کاربرد باکتری‌های افزاینده رشد (PGPR) تحت تنش شوری تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research <p dir="RTL">به&shy;منظور بررسی اثر باکتری&shy;های افزاینده رشد (<span dir="LTR">PGPR</span>) بر فلورسانس کلروفیل و برخی صفات فیزیولوژیکی گیاه ریحان تحت تنش شوری، آزمایشی در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل اجرا شد. تیمار&shy;های آزمایشی شامل تنش شوری در چهار سطح (0، 40، 80 و 120 میلی&shy;مولار کلرید&shy;سدیم) و تیمار زیستی در سه سطح شامل شاهد بدون تلقیح باکتری، تلقیح با باکتری&shy;های <em>ازتوباکتر </em>و<em> آزوسپیریلوم</em> و باکتری&shy;های <em>آزوسپیریلوم، سودوموناس</em> و<em> باسیلوس</em> بود. بر اساس نتایج، افزایش تنش شوری باعث افزایش فلورسانس حداقل (<span dir="LTR">Fo</span>) و حداکثر (<span dir="LTR">Fm</span>) و کارایی کوانتومی غیرفتوشیمیایی تنظیم نشده فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> <span dir="LTR">[Y(NO)]</span> و نیز کاهش فلورسانس متغیر (<span dir="LTR">Fv</span>)، حداکثر کارایی کوانتومی فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> (<span dir="LTR">Fv/Fm</span>) و کارایی کوانتومی فتوشیمیایی مؤثر فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> <span dir="LTR">[Y(II)]</span> شد. روند تغییرات سبزینگی برگ و کلروفیل <em><span dir="LTR">a</span></em> و <em><span dir="LTR">b</span></em> در تیمار شاهد در سطوح پایین و متوسط شوری افزایشی و در شوری بالاتر کاهشی بود، ولی محتوای کاروتنوئیدها و محتوی رطوبت نسبی (<span dir="LTR">RWC</span>) همواره روند کاهشی و نشت الکترولیت روند افزایشی داشت. با این وجود، کاربرد باکتری&shy;های افزاینده رشد، <span dir="LTR">Fo</span> و <span dir="LTR">Y(NO)</span> را به&shy;صورت معنی&shy;داری کاهش و<span dir="LTR">Fv </span>،<span dir="LTR">Fv/Fm </span>&nbsp;و <span dir="LTR">Y(II)</span> را نسبت به شاهد افزایش داد. از بین تیمارهای زیستی، کاربرد همزمان <em>آزوسپیریلوم</em>، <em>سودوموناس</em> و <em>باسیلوس</em> با افزایش 12 درصدی <span dir="LTR">Y(II)</span> و کاهش 16 درصدی <span dir="LTR">Y(NO)</span> بیشترین اثر مثبت را بر سیستم فتوسنتزی گیاه داشت. تیمار زیستی، همچنین باعث بهبود سبزینگی برگ، غلظت کلروفیل <span dir="LTR">a</span> و <span dir="LTR">RWC</span> و نیز کاهش نشت الکترولیت شد. در مجموع، نتایج بیانگر نقش مثبت باکتری&shy;های افزاینده رشد به&shy;ویژه کاربرد همزمان باکتری&shy;های <em>آزوسپریلیوم</em>، <em>سودوموناس</em> و <em>باسیلوس</em> بر بهبود پارامتر&shy;های فلورسانس کلروفیل یرگ و صفات فیزیولوژیک گیاه ریحان بود.</p> <p>The current experiment was designed to evaluate the effect of plant growth promoting rhizobactria (PGPR) on chlorophyll fluorescence and some physiological parameters in basil (<em>Ocimum basilicum </em>L.) leaf under salinity stress. The experiment was conducted in factorial arrangement based on completely randomized design. Treatments were four levels of salt stress (0, 40, 80 and 120 mM of NaCl) and three levels of PGPR inoculation (control, coinoculation with either <em>Azotobacter</em>+<em>Azospirillum</em> or <em>Azospirillum+Pseudomonas</em>+<em>Bacillus</em>). The results showed that increasing salinity stress significantly increased both minimum and maximum fluorescences (Fo and Fm) and quantum yield of non-regulated non-photochemical quantum efficiency [Y(NO)], while decreased variable fluorescence (Fv), maximum photochemical quantum yield of photosystem II (Fv/Fm) and photochemical quantum yield of photosystem II [Y(II)]. The trend of chlorophyll content and chlorophyll a and b (in control treatment) increased at low and medium level of salinity while decreased at higher salinity levels<span dir="RTL">.</span> However, with increasing the salinity level the relative water content (RWC) as well as the amount of carotenoids decreased and electrolyte leakage increased. Inoculation of basil plants with PGPR significantly reduced Fo and Y(NO) while increased Fv, Fv/Fm and NPQ as compared to the uninoculted control. Among the biological treatments, <em>Azospirillum+Pseudomonas+Bacillus</em> by 12% increase in Y(II) and 16% decrease in Y(NO), showed the most positive effects on plant photosynthetic system. Biological treatment also improved chlorophyll content, chlorophyll a and RWC and reduced electrolyte leakage<span dir="RTL">.</span> In conclusion, the current results indicated that the ameliorate effect of PGPR particularly coinoculation of <em>Azospirillum+Pseudomonas+Bacillus</em> on chlorophyll fluorescence and physiological parameters improvement of basil seedling leaves under salinity stress.</p> باکتری‌های افزاینده رشد, تنش شوری, رنگیزه‌های فتوسنتزی, ریحان, فلورسانس کلروفیل a Basil, Chlorophyll fluorescence, Photosynthetic pigments, PGPR, Salt stress 89 104 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-172-4&slc_lang=fa&sid=1 حدیثه بهاری ساروی hadisbahari@yahoo.com No گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود همت اله پیردشتی h.pirdashti@sanru.ac.ir Yes گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری یاسر یعقوبیان yyaghoubyan@yahoo.com No گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری