fa تغییرات عناصر غذایی و زیست توده همیشه بهار (Calendula officinalis L.) تحت تنش کمبود آب و منابع شیمیایی و زیستی فسفر تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p>کودهای زیستی شامل موادی هستند جامد، مایع یا نیمه جامد که حاوی یک و یا چند گونه میکروارگانیسم بوده و باعث گسترش سیستم ریشه<span dir="ltr">&shy;</span>ای شده و موجب جذب بهتر آب و عناصر غذایی و در نتیجه رشد بیشتر گیاه می<span dir="ltr">&shy;</span>شود. به منظور بررسی اثر تنش کمبود آب و کود فسفره زیستی و شیمیایی بر تجمع عناصر غذایی در برگ و تولید زیست&shy;توده گیاهی همیشه بهار، یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال 1393 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ارومیه اجرا گردید. تیمار&shy;های آزمایش شامل آبیاری (در 50% و 80% ظرفیت زراعی) و نوع کود فسفره (شاهد، سوپر فسفات تریپل به میزان 100 کیلوگرم در هکتار، باکتری&shy;های حل کننده فسفات و گونه&shy;های قارچ میکوریزا از جنس گلوموس (<em>Glomus intraradices, G. mosseae, G. hoi</em>) بودند. نتایج نشان داد که در شرایط تنش کمبود آب میزان فسفر برگ به&shy;صورت معنی<span dir="ltr">&shy;</span>داری در مقایسه با شرایط طبیعی کاهش یافت، همچنین تأثیر نوع کود بر درصد کلنیزاسیون ریشه، و اثر متقابل بین آبیاری و کود بر میزان پروتئین برگ و عملکرد زیستی معنی&shy;دار بود. بیشترین افزایش کلنیزاسیون ریشه همیشه بهار نسبت به شاهد در گیاهان تیمار شده با گونه&shy; <em>G. hoi</em> مشاهده گردید. به&shy;طور کلی در شرایط تنش کمبود آب، تولید زیست&shy;توده کاهش یافت که می&shy;تواند ناشی از کاهش دسترسی ریشه گیاه به عناصر غذایی در این شرایط باشد. اما عملکرد پروتئین برگ در شرایط تنش کمبود آب نسبت به شرایط طبیعی بیشتر بود.</p> <p>Biofertilizers included solid, liquid or semi-solid materials that contain one or several microorganism species developing plants root system leads to better uptake of water and nutrients resulting in the further growth of the plant. To evaluate the accumulation of nutrients in leaf and biomass production of pot marigold (<em>Calendula officinalis </em>L.), a factorial experiment was conducted based on randomized complete block design with three replications at Urmia University in 2014. Treatments were irrigation (irrigation at 50% and 80% Fc) and phosphorus sources (control, triple super phosphate, phosphate solubilizer bacteria, mycorrhizal fungi species included <em>Glomus intraradices, G. mosseae </em>and<em> G. hoi</em>). Results showed that in water deficit condition, the leaf phosphorus was significantly reduced in comparison to normal irrigation. Also, there were the significant effect of phosphorus on root colonization, and significant interaction effect of irrigation&times;phosphorus on biomass yield. The greatest increasing of root colonization was observed in plants treated with <em>G. hoi. </em>Generally, in water deficit condition, decreasing root access to nutrients in this condition led to lower biomass. But leaf protein yield in water deficit stress was greater than normal condition.</p> باکتری حل کننده فسفر, سوپر فسفات تریپل, کلنیزاسیون, میکوریزا. Colonization, Mycorrhiza, P solubilizer bacteria, Triple super phosphat. 185 196 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-690-1&slc_lang=fa&sid=1 Sajjad Rahimi سجاد رحیمی sajadrahimi693@gmail.com No Urmia University دانشگاه ارومیه Alireza Pirzad علیرضا پیرزاد pirzadalireza@gmail.com Yes Urmia University دانشگاه ارومیه Jalal Jalilian جلال جلیلیان j.jalilian@urmia.ac.ir No Urmia University دانشگاه ارومیه Mehdi Tajbakhsh مهدی تاجبخش mehditajbakhsh@yahoo.com No Urmia University دانشگاه ارومیه