fa مطالعه اثر کاربرد زئولیت بر تعدیل تنش کم‌ آبیاری و بهبود کارکردهای گیاه شاهدانه تنش خشكي Droughts Stress كاربردي Applicable <p>یکی از راهکارهای مقابله با تنش خشکی، استفاده از گیاهان زراعی متحمل همراه با کاربرد مواد نگه&rlm;دارنده آب در خاک مانند زئولیت می&rlm;باشد. شاهدانه از گیاهان دانه روغنی و دارویی است. به منظور بررسی نقش زئولیت در تعدیل تنش کم&rlm;آبیاری و بهبود کارکردها و شاخص&rlm;های رشدی شاهدانه، آزمایشی در تابستان 1393 به صورت کرت&rlm;های خرد شده در قالب طرح بلوک&rlm;های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه شهرکرد اجرا شد. عامل اصلی رژیم آبیاری در چهار سطح (تامین 40، 60، 80 و 100 درصد نیاز آبی) و عامل فرعی زئولیت در سه سطح (صفر، 5 و 10 تن در هکتار) بود. نتایج نشان داد از نظر روند تغییرات شاخص سطح برگ (<span dir="LTR">LAI</span>)، دوام سطح برگ (<span dir="LTR">LAD</span>)، دوام زیست&rlm;توده (<span dir="LTR">BMD</span>)، سرعت رشد محصول (<span dir="LTR">CGR</span>) و سرعت جذب خالص<span dir="LTR"> (NAR) </span>در بین سطوح زئولیت و رژیم&rlm;های آبیاری تفاوت وجود داشت. افزایش میزان آب آبیاری به دلیل حضور زئولیت در خاک اطراف ریشه، باعث افزایش شیب رشد در ویژگی&rlm;های <span dir="LTR">LAI</span>، <span dir="LTR">LAD</span>، <span dir="LTR">BMD</span> و<span dir="LTR">CGR </span>&nbsp;و هم&rlm;چنین شاخص کلروفیل برگ شد. به طور کلی، زئولیت موجب تخفیف زیان ناشی از کمبود آب در صفات مورد بررسی گردید. از این&rlm;رو، با توجه به نقش زئولیت در ایجاد شرایط لازم جهت رشد بهتر شاهدانه، کاربرد مقدار 10 تن زئولیت در هکتار بویژه در شرایط تنش شدید مفید به نظر می&rlm;رسد.&nbsp;</p> <p>One of ways to cope the drought stress is using tolerant plant and water preservative materials in the soil such as zeolite. Hemp is one of drug and oilseed plants.To evaluate the effect of zeolite in the modulation of deficit irrigation stress and improve the function and growth indices of Hemp, an experiment was conducted as split plot in a randomized completely block design with three replications at the research farm of Shahrekord university in 2014. The main factor including deficit irrigation stress in four levels (provide of 40, 60, 80 and 100% of water requirement) and the subplot was zeolite in three levels (0, 5 and 10 t/ha). The results showed that there was a difference in terms of trend of the Leaf Area Index (LAI), Leaf Area Duration (LAD), Biomass Duration (BMD), Crop Growth Rate (CGR) and Net Assimilation Rate (NAR) between levels of zeolite and irrigation regimes. Increasing the amount of irrigation water due to the presence of zeolite in the rhizosphere, increased the characteristics of LAI, LAD, BMD, CGR, and chlorophyll content (SPAD) on studied traits. Thus, according to zeolite role in setting the necessary conditions for the better growth of hemp, it seems that the use of 10 t.ha^-1 zeolite is useful particularly in conditions of severe stress.</p> پایداری غشا, سرعت جذب خالص, شاخص سطح برگ, شاخص‌های رشد, مواد جاذب‌الرطوبه Membrane Stability Index, Net Assimilation Rate, Leaf Area Index, growth indices, water preservatives 127 142 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-73-11&slc_lang=fa&sid=1 محمود بهادر mahmoudbahador@gmail.com No دانشگاه شهرکرد محمودرضا تدین mrtadayon@yahoo.com Yes دانشگاه شهرکرد