fa اثرات نانوتیوب کربن چند جداره و نانو نقره بر برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی و ‏مورفولوژیک گیاه باقلا (‏Vicia faba L.‎‏)‏ تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research چکیده ‏‎ ‎‏ ‏ به منظور بررسی اثرات سطوح مختلف نانو نقره و نانوتیوب‌های‌کربنی چند جداره بر صفات مورفولوژیکی و ‏فیزیولوژیکی گیاه باقلا، آزمایشی با سه تکرار به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با غلظت‌های مختلف ‏‏(صفر، 100، 200 و 300 میلی‌گرم بر لیتر) انجام شد. نتایج نشان دهنده تفاوت معنی‌دار در تعداد بذور جوانه‌زده، طول ‏ساقه‌چه و ریشه‌چه، وزن تر و خشک ساقه‌چه و ریشه‌چه و مقاومت ریشه‌چه، بین تیمارهای نانو نقره و و نانوتیوب کربنی ‏در سطح احتمال 1% بود و صفات 50 درصد زمان جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی تفاوت معنی‌داری را در تیمار نانوذرات ‏اعمال شده نشان ندادند. اثرات غلظت نانوذرات بر صفات وزن تر و خشک ساقه‌چه، سرعت جوانه‌زنی و 50 درصد ‏زمان جوانه‌زنی در سطح احتمال 5% و در صفات طول ساقه‌چه، طول ریشه‌چه، وزن تر و خشک ریشه‌چه، شاخص ‏مقاومت ریشه‌چه و تعداد بذور جوانه‌زده در سطح احتمال 1% معنی‌دار بود. طول ساقه‌چه و وزن خشک ریشه‌چه در ‏تیمار غلظت 200 میلی‌گرم بر لیتر بیشترین تفاوت معنی‌دار با سایر تیمارها و غلظت‌ها را داشت و صفات مقاومت ریشه، ‏وزن تر ریشه و طول ریشه، در غلظت 300 میلی‌گرم بر لیتر، بیشترین کاهش معنی‌دار را داشتند. در بین اثر متقابل ‏تیمارها، سرعت جوانه‌زنی در سطح احتمال 5% معنی‌دار بود و دیگر صفات در سطح احتمال 1% تفاوت معنی‌داری نشان ‏دادند. همچنین، در صفات وزن خشک ریشه، مقاومت ریشه و تعداد بذور جوانه‌زده، غلظت 300 میلی‌گرم بر لیتر، در ‏سرعت جوانه‌زنی، تیمار 100 میلی‌گرم بر لیتر و در 50 درصد زمان جوانه‌زنی، تیمار شاهد بیشترین کاهش معنی‌دار را ‏داشتند.‏ Abstract In order to investigate the effects of nano silver and multi wall carbon nanotube levels on ‎some morphological and physiological traits of faba bean the present study was done. This ‎factorial experiment was conducted in a completely randomized design with three replications ‎and two treatments with four concentrations (0,100,200 and 300 mgl-1). The results showed ‎the total number of seeds germinated, shoot length, root length, shoot weight and dry weight, ‎root weight and dry weight and root tolerance had significant differences at Ag and multi wall ‎carbon nanotube treatments (p<0.01) whereas, T50 and germination rate traits showed non ‎significant differences under nanoparticle treatments. Nanoparticles concentrations had ‎significant effects on Shoot fresh weight and shoot dry weight indices, germination rate and ‎T50 (p<0.05) and shoot length, root length, root fresh and dry weight, root tolerance index and ‎total number of germinated seeds indices (p<0.01). Shoot length and root dry weight under ‎‎200 mg/l concentrations, showed significant difference with other treatments and root ‎tolerance, root fresh weight and root length, showed highest significant decrease under 300 ‎mg/l concentration. The interaction effects of treatments, had significant effects on ‎germination rate (p<0.05) and other indices (p<0.01). Root dry weight, root tolerance and ‎number of germinated seeds under 300 mg/l, and germination rate indices under 100 mg/l ‎and T50 index under control treatment, showed the highest significant decrease.‎ کلمات کلیدی: جوانه‌زنی، گیاه باقلا، نانوتیوب‌کربنی چند جداره، نانو نقره.‏ Key word: Ag nanoparticle, faba bean, Germination, Multi wall carbon nanotube ‎ 61 72 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-73-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Reza Tadayon محمودرضا تدین mrtadayon@yahoo.com Yes Shahrekord University دانشگاه شهرکرد Sayfollah Falah سیف اله فلاح No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد Ali Akbar Fadaei Tehrani علی اکبر فدایی تهرانی No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد Saeid Norouzi سعید نوروزی No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد