fa تاثیر همزیستی میکوریزایی بر رشد، برخی صفات فیزیولوژیکی و تجمع کادمیوم در گیاه سیاهدانه (Nigella sativa L.) تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research <p>تغییرات زیست‌محیطی ناشی از فعالیت‌های انسانی باعث آلودگی اکوسیستم‌های طبیعی و زمین‌های کشاورزی با فلزات سنگینی مثل کادمیوم شده است که از جمله مهم‌ترین آلاینده‌های زیست محیطی به شمار می‌رود. این آزمایش به منظور مطالعه تاثیر کادمیوم و همزیستی میکوریزایی بر پارامتر‌های رشدی و فیزیولوژیکی و همچنین میزان تجمع کادمیوم در گیاه سیاهدانه <span dir="LTR">(</span><em><span dir="LTR">Nigella sativa </span></em><span dir="LTR">L</span><span dir="LTR">.)</span> انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با استفاده از 4 غلظت فلز کادمیوم (صفر، 250، 750‌ و 2500 میکرومولار به صورت کلرید کادمیوم در حضور و غیاب قارچ میکوریزا گونه‌ی &nbsp;<em><span dir="LTR">intraradices</span></em> <em><span dir="LTR">Glomus</span></em> و با سه تکرار صورت گرفت. دانه‌رست‌ها در مرحله چهار برگی با کلریدکادمیوم، سه بار در هفته تیمار شدند و بعد از 45 روز، برداشت گیاهان جهت سنجش پارامترهای مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی صورت گرفت. نتایج نشان داد که کادمیوم باعث کاهش معنی<span dir="LTR">‌</span>دار شاخص‌های رشدی گردید در حالیکه با افزایش غلظت کادمیوم مقدار پرولین و قند‌های محلول افزایش یافت. همزیستی میکوریزایی به&shy;طور معنی‌داری باعث افزایش شاخص‌های رشدی شد. در گیاهان میکوریزایی مقدار پرولین، قندهای محلول و میزان تجمع کادمیوم به&shy;طور معنی&shy;داری بیشتر از گیاهان غیرمیکوریزایی بود. نتایج نشان داد که میزان کادمیوم منتقل شده از ریشه به بخش هوایی در گیاهان همزیست شده با قارچ کمتر از گیاهان غیر همزیست است. بنابراین با وجود جذب بیشتر کادمیوم در گیاهان میکوریزایی میزان انتقال به بخش هوایی کاهش یافته است.&nbsp;</p> <p>The environmental changes by human activities lead to contamination of natural ecosystems and agricultural lands to heavy metals such as cadmium (Cd), which enumerates the most important environmental pollutants. This experiment was conducted for study of cadmium and mycorrhizal symbiosis effects on growth and physiological parameters as well as cadmium accumulation in Black seed (<em>Nigella sativa</em> L.). The experiment was conducted as factorial in a completely randomized design with three replications in green house conditions. Cadmium chloride with four different concentrations (0, 250, 750 and 2500 &muM) in absence and presence of mycorrhizal fungi <em>Glomus intraradices</em> were used. Seedlings in the four leave stage treated 3 times in week with CdCl₂and after 45 days were taken for measurement of morphological and physiological parameters. Results showed that cadmium lead to significant decrease of growth parameters whereas proline and reducing sugar&rsquo;s contents was increased with cadmium chloride treatments. Mycorrhizal symbiosis leads to significant increase of growth parameters.&nbsp; In mycorrhizal plants Proline content, reducing sugar content and cadmium accumulation were significantly higher than non-mycorrhizal plants. The results showed that the cadmium translocated from root to shoot in plants colonized by symbiotic fungi was lower than non-symbiotic plants. Therefore, despite the cadmium absorption increase in mycorrhizal plants, reduced translocation rates to the shoot.&nbsp;</p> آلایندگی, تنش, گیاه پالایی, فلزات سنگین, میکوریز pollution, stress, heavy metals, mycorrhiza 133 144 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-614-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Sadat Shamshirgaran زهرا سادات شمشیرگران shamshirgaran.zahra@yahoo.com No Department of biology, Neyshabur Branch, Islamic Azad University, Neyshabur, Iran گروه زیست شناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران fatemeh Saied Nematpour فاطمه سعید نعمت پور fnematpour@yahoo.com Yes Department of biology, Neyshabur Branch, Islamic Azad University, Neyshabur, Iran گروه زیست شناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران Akbar safipour Afshar اکبر صفی پور افشار asafshar@iau-neyshabur.ac.ir No Department of biology, Neyshabur Branch, Islamic Azad University, Neyshabur, Iran گروه زیست شناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران