fa اثر قارچ‌‌های اندوفیت بر شاخص‌های فسفر کارایی و تحمل گندم به تنش کمبود فسفر سایر موارد others پژوهشي Research <p>قارچهای اندوفیت به عنوان یکی از مهمترین میکروارگانیسم‌های خاکزی از طریق برقراری رابطه همزیستی های با گیاهان مختلف، نقش مهمی در بهبود رشد و تغذیه معدنی گیاهان میزبان خود ایفا می نمایند. این پژوهش به بررسی اثر تیمارهای قارچ <em>Piriformospora indica</em> و قارچ‌های میکوریز بر شاخص‌های فسفر کارایی و افزایش تحمل گیاه گندم (.<em>Triticum aestivum</em> L) به تنش کمبود فسفر می‌پردازد. بدین منظورآزمایشی گلخانه ای در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل با دو تیمار قارچی شامل قارچ <em>P. indica</em> (عدم تلقیح و تلقیح قارچ) و قارچهای آربوسکولارمیکوریزا (عدم تلقیح، <em>G. Intraradices + G. mossea ,Glomus intraradices ,Glomus mossea</em>) در شرایط کمبود فسفر در سه تکرار انجام پذیرفت. پس از گذشت 60 روز از کشت گیاهان و اندازه گیری پارامترهایی نظیروزن خشک ریشه و شاخساره، میزان فسفر شاخساره و فعالیت آنزیم‌ آنتی اکسیدان گایاکول پراکسیداز شاخساره، شاخص‌های فسفر کارایی محاسبه شد. نتایج نشان داد که اثر ریزجانداران مورد مطالعه بر شاخص‌های مذکور در سطح احتمال 5 درصد معنی‌دار بود، به طوری که در شرایط تنش کمبود فسفر، تیمار تلقیح توأم قارچ‌های <em>G. intraradices و P. indica</em> در افزایش پارامترهای رشد، کارایی جذب فسفر، فسفر کارایی ریشه و شاخساره و شاخص تحمل تنش، مؤثرترین تیمار میکروبی گزارش گردید. تیمار تلقیح انفرادی قارچ <em>P. indica</em> نسبت به سایر تیمارها به دلیل دارا بودن توان بیشتر در انتقال فسفر از ریشه به اندام هوایی، نقش مؤثری در افزایش غلظت این عنصر در بخش هوایی گیاه داشت. نتایج این پژوهش نشان می دهد که قارچهای مورد مطالعه در شرایط کمبود فسفر از طریق افزایش جذب فسفر، بهبود رشد ریشه و شاخساره گیاه و اثر افزایشی بر فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز، موجب افزایش تحمل گندم به تنش کمبود فسفر می شوند. شایان ذکر است که تأثیر قارچهای مورد مطالعه بر ارقام مختلف گندم و نیز پاسخ آنتی اکسیداتیو آن‌ها به تنش کمبود فسفر ممکن است یکسان نباشد.</p> <p>Endophytic fungi as the most important soil microorganisms through establishing a symbiotic relationship with various plants play an important role in improving growth and mineral nutrition of their host plants. This research investigates the effect of <em>Piriformospora indica</em> and mycorrhizal fungi treatments on phosphorus efficiency indices and increasing phosphorus deficiency tolerance stress in wheat plant (<em>Triticum aestivum</em> L). For this purpose, a factorial greenhouse experiment in a completely randomized design with two fungal treatments including<em> P. indica</em> (inoculated & non-inoculated) and mycorrhizal fungi (non-inoculated, <em>Glomus intraradices, Glomus mossea and G. intraradices + G. mossea</em>) in three replications was conducted under phosphorus-deficient conditions. After 60 days of planting and measuring some parameters like root and shoot dry weight, shoot P content and the activity of guaiacol peroxidase (GPX) in shoot, phosphorus efficiency indices were calculated. The results showed that the impact of studied microorganisms on the mentioned indices was significant at the 0.05 level, so that co-inoculation treatment of <em>G. intraradices</em> and <em>P. indica</em> in increasing growth parameters, P uptake efficiency, roots and shoots phosphorus-efficiency and stress tolerance index (STI) was reported as the most efficient microbial treatment. Individual treatment of <em> P. indica</em> due to higher potential in transferring P from root to shoot, had a more effective role in increasing shoot phosphorus concentration compared with other treatments. The results of this research shows that under P-deficiency conditions, the studied fungi resulted in increasing wheat tolerance to P- deficiency by increasing P-uptake, improving growth of roots and shoots and increasing GPX activity. It is worth mentioning that the effect of the studied fungi on wheat cultivars and their antioxidant responses to P deficiency stress may not be the same.</p> فسفر کارایی, قارچهای میکوریزی و Piriformospora indica Phosphorus efficiency, Mycorrhizal fungi and Piriformospora indica 193 206 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-598-1&slc_lang=fa&sid=1 Mozhgan Sepehri مژگان سپهری m.sepehri@shirazu.ac.ir Yes Shiraz University دانشگاه شیراز Davood Rahmani Iranshahi داوود رحمانی ایرانشاهی da8512043@gmail.com No Isfahan university of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Mehdi Zarei مهدی زارعی mehdizarei@shirazu.ac.ir No Shiraz Universitty دانشگاه شیراز