fa بررسی اثر آلاینده‌های هوا بر فیزیولوژی و آناتومی برگ زبان گنجشک در محدوده کارخانه آلومینیوم ایران در شهر اراک سایر موارد others پژوهشي Research <p>&nbsp; آلودگی هوای شهری یک نگرانی عمده محیطی، به خصوص در شهرهای بزرگ کشورهای در حال توسعه است. استان مرکزی از جمله استان‌های صنعتی کشور می‌باشد که به علت سازه‌های صنعتی آلودگی هوای بالایی دارد. بررسی پاسخ‌های عملکردی و ساختاری زبان گنجشک نسبت به آلاینده‌های هوا هدف این تحقیق بوده است. با استفاده از اطلاعات سازمان حفاظت محیط زیست، محدوده کارخانه آلومینیوم به عنوان منطقه آلوده و منطقه هفتاد قله در فاصله 35 کیلومتری اراک به عنوان منطقه پاک انتخاب و نمونه ‌برگ‌های گیاه زبان گنجشک به‌طور همزمان از این دو منطقه برداشت گردید و برخی از شاخص‌های فیزیولوژیکی و آناتومیکی برگ گیاه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد تحت تأثیر آلودگی هوا میزان کلروفیل، پروتئین، فعالیت گایاکول پراکسیداز، عناصر فسفر و پتاسیم برگ افزایش معنی‌داری یافت ولی میزان نشت یون، پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی، پرولین، عناصر سدیم و گوگرد، فعالیت کاتالاز و سوپر اکسید دیسموتاز و محتوای آب تغییر معنی‌داری (سطح 05/0) را نشان نداد. تراکم کرک سطح فوقانی و تحتانی برگ، گشودگی روزنه، طول پارانشیم نردبانی و قطر پارانشیم اسفنجی تغییر معنی‌داری نشان نداد ولی اندازه کرک در هر دو سطح برگ افزایش معنی داری داشت. نتایج حاکی از تغییرات شاخص‌های گیاه در جهت افزایش مقاومت گیاه در برابر آلودگی هوای منطقه می‌باشد. بنابر‌این کاشت این گیاهان برای ‌فضای سبز مناطق آلوده مشابه می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.</p> <p>&nbsp;<strong> کلید واژه‌ها: آ </strong>لودگی هوا، آنتی اکسیدان‌ها، ساختار برگ، کلروفیل و عناصر</p> <p></p> <p align="left">&nbsp; Urban pollution is a major environmental concern, especially in large cities in developing countries.MARKAZY province is one of the industrial provinces of the country that has the high air pollution due to Industrial structures. Study of structural and functional responses of <i>Fraxinus excelsior </i>to air pollutants was the objective of this research. Using data from the Environmental Protection Agency, Aluminum plant limits as Polluted area and HAFTAD GHOLLEH area at a distance of 35 km of ARAK as Clean area were selected and Leaf samples of <i>Fraxinus excelsior </i>harvested in both areas simultaneously and some of physiology and anatomy of Fraxinus leaves parameters were studied. The results showed that the effects of air pollution, the rate of Chlorophyll, Protein, activity of Guaiacol peroxidase, Phosphorus and Potassium elements, increased significantly. But the rate of Ion leakage, membrane lipid of Proxidation, Proline, Sodium and Sulfur elements, activity of Catalas, Super oxide Dismutase, and Water content (5% level) showed significant increase. Density of Trichome in Upper and lower leaf surface, Stomatal openness, the length of palisade cells parenchyma , and thickness of Sponge parenchyma didn&rsquo;t show significant change. But the size of Trichome in both sides of leaf surface, increased significantly. The results show that the changes of plant parameters, increase plant resistance against air pollution in the region. Therefor, the cultivation of this plant can be used for the same Polluted green space areas.</p> آلودگی هوا, آنتی اکسیدان‌ها, ساختار برگ, کلروفیل و عناصر Air pollution, Antioxidants, Chlorophyll, Elements, Leaf structure 83 94 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-54-6&slc_lang=fa&sid=1 fariba amini فریبا امینی f-amini@araku.ac.ir Yes Arak University دانشگاه اراک nafiseh fattah نفیسه فتاح fatahn1@yahoo.com No Arak University دانشگاه اراک mehri askari مهری عسکری No Arak University دانشگاه اراک