fa بررسی خصوصیات بیوشیمیایی و عملکرد دانه ژنوتیپ‌های منتخب جو وحشی (Hordeum vulgare ssp. spontaneum) در سطوح مختلف تنش خشکی تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p>خشکی یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزنده است که رشد و نمو گیاهان را تحت تاثیر قرار می&lrm;دهد. جو وحشی اسپانتانئوم واالد جو زراعی است و دارای پتانسیل بالایی از لحاظ تحمل به تنش های محیطی می باشد. این بررسی بر روی 9 ژنوتیپ جو وحشی اسپانتانئوم (Hordeum spontaneum) برای تحمل به تنش خشکی در آزمایشی بصورت کرت‌های خرد شده براساس طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه در سال 91-1390، تحت شلتر انجام شد. کرت اصلی شامل سه تیمار آبیاری عبارت از بدون تنش، قطع آبیاری از مرحله گلدهی و تنش خشکی بصورت عدم آبیاری و کرت فرعی شامل ژنوتیپ‌ها بود نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی بر عملکرد دانه، بیوماس، محتوی نسبی آب برگ، تنظیم اسمزی، هدایت روزنه‌ای، میزان کلروفیل کل، آنزیم های آنتی اکسیدانی، پروتئین، مالون دی‌آلدئید، قند محلول کل و پرولین و واکنش ژنوتیپ ها به خشکی از نظر صفات محتوای نسبی برگ، تنظیم اسمزی، آنزیم های آنتی اکسیدانی، پروتئین، مالون دی‌آلدئید، میزان کلروفیل کل و پرولین معنی‌دار (P<0.01) بود. نتایج بدست آمده از تجزیه به مولفه‌های اصلی براساس مجموع صفات مورد ارزیابی در شرایط تنش خشکی، ژنوتیپ‌های مورد بررسی را در چهار گروه قرار داد. گروه اول و دوم مشتمل بر ژنوتیپ‌های 6،4 و 5 بود. ژنوتیپ‌های اخیر در شرایط خشکی به صورت معنی‌داری از عملکرد دانه، محتوای نسبی آب برگ، هدایت روزنه‌ای، میزان کلروفیل کل، فعالیت آنزیم‌های پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز بالاتر و میزان مالون‌دی‌آلدئید و پتانسیل اسمزی پایین‌تر (منفی‌تر) برخوردار بودند، لذا به عنوان ژنوتیپ های متحمل شناخته شدند.</p> <p>Drought is one of the most significant a biotic stresses that affecting plant&rsquo;s growth and development wild barley, H.spontaneum, the progenitor of cultivated barley has a high potential in terms of tolerance to environmental stresses. This research was performed on nine genotypes of Hordeum spontaneum, to study drought tolerance in a split plot experiment based on Randomized Complete Block Design with three replications under field shelter in 2011-2012. The main plot included three levels of water stress as normal irrigation, water withholding at flowering stage and no irrigation and sub-plots comprised the studied genotypes. The results indicated that the effect of drought stress on plant height, grain yield, biomass, relative water content, osmotic adjustment, stomatal conductivity, chlorophyll content, catalase, ascorbate peroxidase and peroxidase, protein, malondialdehyde, and proline was significant (P<0.01). The results of principal component analysis on the whole evaluated traits in drought stress condition located the studied genotypes in four groups. The first and second group comprised genotypes 6, 4 and 5. These genotypes had significantly higher grain yield, relative water content, chlorophyll content, enzymatic activity of peroxidase and ascorbate peroxidase and lower content of malondialdehyde, leaf temperature and osmotic potential (more negative) and therefore, were identified as tolerant genotypes.</p> آنزیم های آنتی اکسیدانت, پروتئین,تنش خشکی, جو اسپانتانئوم, مالون دی آلدئید Antioxidant enzymes, Protein, Drought tolerance, Hordeum spontaneum, Malondialdehyde 75 90 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-78-1&slc_lang=fa&sid=1 Masume Ganji معصومه گنجی masomeh.ganji@gmail.com No Sari University of Agricultural and Natural Resources گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران Esfandiar Farahmandfar اسفندیار فرهمندفر farahmandfaresfandiar@yahoo.com No Sari University of Agricultural and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Maryam Shahbazi مریم شهبازی mshahbazi@abrii.ac.ir Yes Agriculture Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII) بخش تحقیقات فیزیولوژی مولکولی، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، کرج، ایران Mehdi Zahravi مهدی زهراوی mzahravi@yahoo.com No Research National Plant Gene-Bank of Iran بانک ژن ملی گیاهی ایران، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، ایران