fa اثر پرایمینگ بذور سیاه دانه با نیترات کلسیم و نانو اکسید روی بر قابلیت جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچه تحت تنش شوری تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research <p>انواع روش های پرایمینگ بذر به طور گسترده جهت بهبود قابلیت جوانه زنی بذر و استقرار گیاهچه بسیاری از گیاهان اقتصادی به ویژه تحت تنش های محیطی مورد استفاده قرار گرفته است. در این راستا جهت ارزیابی سودمندی پرایمینگ بر شاخص های مختلف فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه سیاه دانه در شرایط تنش شوری، آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در مجموعه آزمایشگاهی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی اجرا گردید. عوامل آزمایشی شامل پنج سطح پرایمینگ (شاهد بدون پرایمینگ، پرایمینگ با نانو اکسید روی، نیترات کلسیم، نانو اکسید روی+نیترات کلسیم و پیش تیمار آبی) و سه سطح شوری (0، 50 و 100 میلی مولار) بود. نتایج این پژوهش نشان داد که با وجود اثر بازدارنده شوری بر شاخص های جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه سیاه دانه، پیش تیمار بذر با افزایش میانگین این شاخص ها اثرات سوء ناشی از تنش شوری را تا حدود زیادی رفع نمود. با افزایش غلظت نمک در محیط جوانه زنی بذور، میزان پروتئین کل گیاهچه ها کاهش و فعالیت آنزیم کاتالاز افزایش یافت، ولی با اعمال پرایمینگ مقدار پروتئین و فعالیت آنزیم کاتالاز گیاهچه ها تحت تنش شوری روند رو به افزایشی داشت. از بین تیمارهای به کار رفته، پیش تیمار نانو اکسید روی+کلسیم بیشترین کارایی و بهترین عملکرد را در کاهش اثرات سوء ناشی از تنش شوری بر صفات مورد اندازه گیری در گیاه دارویی سیاه دانه داشت.</p> <div>The varying seed priming methods have widely been used for the improving germinability and seedling establishment of numerous economic plants especially under environmental stresses. In this context, in order to evaluate the advantage of priming on different physiological and biochemical indices of black cumin seed germination and seedling growth in saline conditions, the factorial experiment was conducted based on RCB design with four replicates in the faculty of agricultural science laboratory complex. Experimental factors included five priming methods (non-priming control, priming with calcium nitrate, nano zinc oxide, calcium nitrate+nano zinc oxide and hydro-priming) and three salinity levels (0, 50 and 100 mM NaCl). The results of the present research indicated that despite the inhibitory effect of salinity on black cumin seed germination and seedling growth characteristics, seed pre-treatment substantially alleviated the deleterious impacts of salt due to enhancement of prescribed parameters. When NaCl concentration increased in germination medium, total protein content of seedling was reduced and catalase activity was upregulated, while seed priming caused increase of the both traits under salinity. Among the applied priming methods, seed pre-treatment with calcium nitrate+nano zinc oxide had the highest efficacy and the best performance in ameliorating inhibition of measured parameters of black cumin induced by salt.</div> پرایمینگ بذر, تنش شوری, سیاه دانه, سیستم آنتی اکسیدان, قابلیت جوانه زنی Antioxidant system, germinability, Nigella sativa, salinity stress, seed priming 169 180 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-549-1&slc_lang=fa&sid=1 Moslem Madadi مسلم مددی - No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Saeid Khomari سعید خماری Saeid.khomari@gmail.com Yes University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Ahmad Javadi احمد جوادی Ahmadjavadi55@yahoo.com No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Omid Sofalian امید سفالیان o_sofalian@uma.ac.ir No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل