fa اثرات تنش خشکی و برهمکنش آن با سیلیکون بر تحریک سامانه آنتی اکسیدان و میزان پراکسیداسیون لیپیدی رازیانه (Foeniculum vulgar) تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p>تنش خشکی باعث تحریک ساخته شدن گونه‌های اکسیژن فعال در کلروپلاست‌های گیاهی می‌شود. گونه‌های اکسیژن فعال نیز سبب پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی و تخریب غشای سلولی می‌شوند. در این پژوهش، اثر غلظت‌های متفاوت سیلیکون بر تنش اکسیداتیو ناشی از خشکی در گیاه رازیانه بررسی شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. فاکتور اصلی تنش خشکی بود که بر اساس آبیاری در 100 درصد، 70 درصد و 40 درصد ظرفیت زراعی اعمال گردید و فاکتور فرعی نیز محلول پاشی سیلیکون در پنج سطح (صفر، 5/2، 5، 5/7 و 10 میلی مولار) بود. این آزمایش در مزرعه دانشگاه زابل در سال 1393 انجام گرفت. نتایج نشان داد تنش خشکی باعث کاهش معنی دار کلروفیل a و کلروفیل b، کارتنوئیدها، محتوای نسبی آب برگ و فعالیت آنزیم کاتالاز شد. میزان مالون دی‌آلدئید و نشت الکترولیت‌ها در شرایط خشکی به میزان دو برابر نسبت به شاهد افزایش نشان دادند. محلول پاشی سیلیکون در زمان آبیاری کامل اختلاف معنی‌داری با تیمار شاهد از نظر صفات مورد بررسی نشان نداد، ولی در شرایط تنش شدید خشکی تیمار 5/7 میلی‌مولار سیلیکون میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز، آسکوربات پراکسیداز، پرولین و قند‌های محلول را به ترتیب 18، 25، 14 و 28 درصد افزایش و مالون دی‌آلدئید و نشت الکترولیت‌ها را به میزان 30 و 28 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش داد. با توجه به نتایج به دست آمده محلول پاشی غلظت‌های 5 و 5/7 میلی‌مولار سیلیکون توانست با تقویت سیستم آنتی اکسیدان گیاه و افزایش میزان اسمولیت‌ها، توانایی گیاه رازیانه را در پاسخ به تنش خشکی افزایش دهد و اثر محافظتی در برابر پراکسیداسیون لیپیدها (که ناشی از تنش خشکی می‌باشد) داشته باشد.</p> <p>Drought stress stimulates the production of reactive oxygen species (ROS) in chloroplasts. ROS laed to lipid peroxidation and damage to the cell membrane. In the current study, the effect of different concentrations of silicon were examined on oxidative stress caused by drought in fennel plant. The experimental design was a split plot based on RCBD with three replications in which irrigation regimes includingirrigation at 100%, 70% and 40% of field capacity were assigned as main plots and five levels of silicon foliar sprays (0, 2.5, 5, 7.5 and 10 mM) were allocated to sub plots. The experiment was conducted in 2009 at the Zabol University research farm, Zabol, Iran. The results showed that drought stress significantly decreased chlorophyll a, chlorophyll b, carotenoids, leaf relative water content and catalase activity. In drought conditions, malondialdehyde levels and electrolyte leakage showed a 2 -fold increase over the control. Silicon treatment (7.5 mM) accompanied by drought, increased the activity of peroxidase and ascorbate peroxidase, proline and soluble sugars by 18, 25, 14 and 28%, respectively and decreased malondialdehyde and electrolyte leakage by 30 and 28%, respectively over the control, suggesting that silicon spraying (5 and 7.5 mM) could increase the ability of plants in response to drought stress by strengthening the antioxidant system of the plant and increasing osmolytes, and have protective effect against lipid peroxidation, induced by stress.</p> آنزیم‌های آنتی اکسیدان, پراکسیداسیون لیپیدی, پرولین, سیلیکون, رنگیزه‌های فتوسنتزی Keywords: Antioxidant enzymes, Lipid peroxidation, Photosynthetic pigments, Proline, Silicon 71 84 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-457-3&slc_lang=fa&sid=1 Hasan Mosapour Yahyaabadi حسن موسی پور یحیی آبادی hasan.mousapour@gmail.com No University of Zabol دانشگاه زابل Mohammad Reza Asgharipour محمدرضا اصغری پور m_asgharipour@uoz.ac.ir Yes University of Zabol دانشگاه زابل