fa بررسی تأثیر تنش خشکی بر برخی صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی مرزه (Satureja hortensis) تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p>به‌منظور بررسی اثر تنش خشکی بر برخی صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک گیاه مرزه (Satureja hortensis)، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تیمار در چهار تکرار و در سال 1393 در گلخانه دانشگاه یزد اجرا شد. در این آزمایش، تیمارهای رطوبتی 100، 75، 50 و 25 درصد ظرفیت زراعی اعمال شد. نتایج حاصل نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش معنی‌دار (01/0P<) ارتفاع، سطح و حجم تاج پوشش، سطح برگ، وزن خشک اندام هوایی و ریشه، ضخامت ریشه و قندهای محلول شد. میزان پرولین، محتوی کلروفیل و همچنین طول ریشه تحت تنش خشکی افزایش یافت. بیشترین مقدار پرولین، کلرفیل a، b و کل و طول ریشه در تیمار 25 درصد ظرفیت زراعی مشاهده شد. بیشترین ارتفاع، حجم تاج، سطح برگ مربوط به تیمار 75 درصد ظرفیت زراعی بود. بیشترین وزن خشک اندام هوایی و ریشه و سطح تاج در تیمار 100 درصد ظرفیت زراعی مشاهده شد. به‌طور کلی نتایج بیانگر آن است که گیاه مرزه با به کارگیری برخی مکانیسم‌های دفاعی از قبیل کاهش معنی‌دار ارتفاع گیاه، قطر و حجم تاج پوشش، وزن خشک اندام هوایی، سطح برگ و از طرف دیگر کاهش ضخامت و افزایش طول ریشه‌ها، افزایش محتوی پرولین و کلروفیل در مقابل تنش خشکی تا حدی مقاومت می‌کند.</p> <p>In order to investigate the effect of different levels of water stress on Satureja hortensis, a completely randomized design (CRD) with four replications was carried out in the greenhouse of Yazd University in 2014. The water stress treatments including 100, 75, 50 and 25 Percent of field capacity (FC) were applied. The results showed that water deficit stress significantly (p<0.01) decreased plant height, canopy cover volume, canopy cover surface, shoot dry weight and root dry weigh, root thickness as well as soluble sugars content. Also, proline, chlorophyll content and root length significantly increased under drought stress. The maximum amount of proline, a, b and total chlorophyll and root length was observed in 25% of field capacity. Maximum plant height, crown volume and leaf area was obtained at 75% of field capacity. The shoots and roots dry weight of and crown area was observed in plant treated at 100% of field capacity. The overall results of this study showed that S.hortensis with can be adapted to drought stress by using some avoidance mechanisms such as reduced plant height, plant volume, surface and crown diameter, shoot and root dry weight, root thickness and increasing of chlorophyll contents and proline.</p> اندام هوایی, ظرفیت‌زراعی, کلروفیل, پرولین, قند, مرزه (Saturej ahortensis). Shoot, field capacity, chlorophyll, proline, soluble sugars, Satureja hortensis 1 12 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-520-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Sodaii zadeh حمید سودائی زاده1 hsodaie@yazd.ac.ir Yes Yazd University دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد Maryam Shamsaie مریم شمسایی shamsaei_m80@yahoo.com No Yazd University دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد Mahdiyeh Tajamoliyan مهدیه تجملیان mahdiyetajamoliyan@yahoo.com No Yazd University دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد Ali Mohammad Mirmohammady maibody علی محمد میرمحمدی میبدی4 maibody2000@yahoo.com No Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان Mohammad ali Hakim zadeh محمدعلی حکیم زاده hakim@yazd.ac.ir No Yazd University دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد