fa اثر پرایمینگ بذر بر برخی خصوصیات فیزیولوژیکی مؤثر بر جوانه‌زنی بذر نخود‌فرنگی (Pisum sativum L.) تحت تنش سرما تنش دما thermal stress پژوهشي Research به ‌منظور بررسی اثر پرایمینگ بذر بر برخی خصوصیات فیزیولوژیکی مؤثر بر جوانه‌زنی بذر نخود‌فرنگی (Pisum sativum L.) تحت تنش سرما، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل انواع تیمارهای پرایمینگ (هیدرو‌پرایمینگ، هالو‌پرایمینگ، اسمو‌پرایمینگ و عدم پرایمینگ) و پنج سطح دما (3، 6، 9، 12 و 15 درجه سانتی‌گراد) بودند. نتایج نشان داد که تنش سرما باعث کاهش خطی سرعت جوانه‌زنی تحت تیمارهای هیدروپرایمینگ، هالوپرایمینگ و اسموپرایمینگ شد. بیشترین سرعت جوانه‌زنی مربوط به تیمار هیدروپرایمینگ بود. تیمار هیدروپرایمینگ همچنین از کاهش درصد جوانه‌زنی در دمای 3 درجه سانتی‌گراد جلوگیری کرده و با تیمار هالوپرایمینگ فاقد اختلاف معنی‌داری بود. بیشترین شاخص بنیه بذر تحت تیمار هالوپرایمینگ مشاهده شد. با کاهش دما مقدار پرولین و میزان فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز تحت کلیه‌ی تیمارهای پرایمینگ افزایش یافت. پرایمینگ با پلی‌اتیلن‌گلایکول نه تنها بر جوانه‌زنی بذور گیاه نخود‌فرنگی تحت تنش سرما مؤثر نبود بلکه در برخی دماها باعث کاهش پارامترهای جوانه‌زنی بذور این گیاه گردید. به‌طورکلی نتیجه‌گیری می‌شود تیمارهای هیدروپرایمینگ و هالوپرایمینگ باعث بهبود پارامترهای فیزیولوژیکی و در نهایت بهبود سرعت و درصد جوانه‌زنی بذور این گیاه در دمای پایین می‌گردند و امکان استقرار و رشد بهتر این گیاه تحت شرایط تنش سرما را فراهم می‌نماید که این امر می‌تواند در افزایش پتانسیل تناوبی این گیاه به عنوان کود سبز در مناطق معتدل و سرد کشور مفید باشد. In order to evaluate the effect of seed priming on some effective physiological parameters on seed germination of pea (Pisum sativum L.) under chilling stress, a factorial experiment was conducted in completely randomized design with four replications. Treatments were consisted of priming treatments (hydropriming, halopriming, osmopriming and no priming) and temperature (3, 6, 9, 12 and 15 ˚c). Results showed that chilling stress caused a linearly decline of germination rate. The maximum germination rate achieved with hydropriming treatment. Also, hydropriming treatment prevented the reduction of germination percentage at 3˚C with no significant difference with halopriming treatment. The maximum vigor index was observed for halopriming. Reduction of temperature resulted in proline and activity of catalase and guaiacol peroxidase enzymes increasing in all priming treatments. Polyethyleneglycol not only had no effect on seeds germination, but also reduced germination parameters of pea in some temperatures. In conclusion, hydropriming and halopriming treatments are suitable for physiological parameters, germination rate and percentage improvement of pea seeds under chilling stress conditions that they can provide establishment and better growth of this plant under cold stress. This method could be appropriate for increasing the rotational potential of this plant as green manure in cold and mild regions of the country. اسموپرایمینگ, بنیه بذر, پرولین, دمای پایین, نیترات پتاسیم, هیدروپرایمینگ Hydropriming, low temperature, osmopriming, potassium nitrate, proline, vigor 1 15 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-221-1&slc_lang=fa&sid=1 Elham Yusefi Tanha الهام یوسفی تنها No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد Seyfollah Fallah سیف اله فلاح falah1357@yahoo.com Yes Shahrekord University دانشگاه شهرکرد Ali Taddayon علی تدین No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد