fa تأثیرتنش شوری و رژیم آبیاری بر رشد و عملکرد ژنوتیپ های گیاه بزرک تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p>به منظور مطالعه تأثیر سطوح شوری بر تولید ماده خشک در مرحله رشد رویشی و تأثیر رژیم‌های آبیاری بر عملکرد دانه، درصد روغن، پروتئین دانه و سایر صفات گیاه بزرک، تعداد شش ژنوتیپ از این گیاه در دو آزمایش گلدانی و مزرعه‌ای بررسی شدند. در آزمایش گلدانی عامل شوری در چهار سطح: صفر (شاهد)، 35 (شوری متوسط)، 70 (شوری شدید) و 105 (شوری بسیار شدید) میلی‌مولار از نمک طعام خالص (NaCl)) بود و عامل دوم شش ژنوتیپ بزرک (شامل ژنوتیپ های C1، C2، C3، B، خراسان و 33) بودند. در این آزمایش محتوای سدیم و پتاسیم و نسبت سدیم به پتاسیم و وزن خشک گیاه در مرحله گلدهی اندازه‌گیری شد. در آزمایش مزرعه ای اثر سه سطح آبیاری (شامل آبیاری پس از 75 ، 115 و 145 میلی‌متر تبخیر از تشت تبخیر کلاسA ) بر عملکرد دانه، میزان پروتئین و روغن و سایر صفات شش ژنوتیپ بزرک ارزیابی شد. در آزمایش گلدانی با افزایش شوری، میزان سدیم و نسبت سدیم به پتاسیم افزایش یافت و غلظت پتاسیم و میانگین وزن خشک بوته کاهش نشان داد. این نتایج بیانگر آن بود که سطوح شوری بالا و متوسط نیز بر صفات فیزیولوژیک، رشد و تولید ماده‌ی خشک بزرک تأثیر منفی داشت. ژنوتیپ‌های خراسان و C3 که کاهش کمتری را در تولید ماده خشک داشتند مقاومت بالاتری را در مقابل شوری نشان دادند. در آزمایش مزرعه ای با افزایش خشکی رشد، عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ ها کاهش یافت، درصد روغن دانه تغییر معنی داری را نداشت ولی درصد پروتئین دانه حدود چهار درصد کاهش داشت. با توجه به اینکه ژنوتیپ‌های B و C2 در شرایط کمبود آب کمترین کاهش عملکرد دانه را نشان دادند، می‌توان این ژنوتیپ‌ها را مقاوم تر به خشکی معرفی کرد.</p> <p>In order to study the effect of salinity on dry mass production of linseed at vegetative phase and the effects of water deficit on some agronomics, grain yield, seed oil and protein content of six linseed genotypes two experiments were carried out in 2012. In pot experiment, four levels of NaCl salt including 0 (control), 35 (moderate salinity), 70 (high salinity) and 105 mM (severe salinity) were applied onto six linseed genotypes including C1, C2, C3, B, Khorasan and 33. Plants were grown to flowering and their Na+, K+, Na+/K+ and dry mass were measured. In field experiment, three levels of soil moisture including irrigation after 75 (control), 115 (moderate water deficit) and 145 mm (severe water deficit) evaporation from Class-A Pan were applied to linseed genotypes. Plants were grown to physiological maturity and some growth attributes and seed oil and protein content and yield were measured. In the pot experiment, results showed that Na+ content and Na+/K+ increased and K+ content and dry mass decreased with progressive salinity, to the extent that the moderate salinity was sufficient to negatively affect physiological, growth and dry mass attributes of linseed. Genotypes Khorasan and C3 were proven more tolerant to salinity. In the field experiment, growth, grain yield and its attributes were decreased with water deficit in all linseed genotypes but seed oil content remained unchanged and protein content decreased by nearly four percent. Since genotypes B and C2 indicated the least decreases in their grain yield, they may be considered as more drought-tolerant genotypes. Key words: Linseed, drought, salinity, growth, Na+1, K+1, yield</p> بزرک, رشد, پتاسیم, شوری, خشکی, سدیم, عملکرد Drought, growth, K+1, linseed, Na+1, salinity, yield 57 70 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-27-2&slc_lang=fa&sid=1 Azam Kadkhodaie اعظم کدخدائی a.kadkhodaie@ag.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Samira Fatholahi سمیرا فتح اللهی samirafatolahi@yahoo.com No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Parviz Ehsanzadeh پرویز احسان زاده ehsanzadehp@gmail.com Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان