fa نقش پیش تیمار نیتریک اکساید در پاسخ های آنتی اکسیدانی گیاه نخود به هنگام کاهش دمای شبانه تنش دما thermal stress پژوهشي Research <div style="text-align: right">نیتریک اکساید به عنوان مولکول گازی فعال نقش مهمی در پاسخ به انواع تنش‌های زیستی و غیرزیستی گیاهان دارد. دماهای پایین یکی از عوامل محدود کننده بقاء، تولیدمثل و توزیع جغرافیایی گیاهان در بیشتر مناطق دنیا محسوب می‌شود. دماهای پایین با تغییرات بیوشیمیایی، فیزیولوژیکی و تغییرات مولکولی منجر به تنش اکسیداتیو می‌گردند. در این پژوهش اثرات پیش تیمار 1/0 میلی مولار سدیم نیتروپروساید (به عنوان دهنده نیتریک اکساید) بر گیاه نخود به هنگام کاهش دمای شبانه (25 و 15 و 5 درجه سانتی‌گراد) مطالعه شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار جهت سنجش ترکیباتی مانند محتوای هیدروژن پراکساید، شاخص پراکسیداسیون چربی‌ها، ترکیبات فنلی محلول و نا محلول، ظرفیت آنتی اکسیدانی کل و فعالیت آنزیم‌های پراکسیداز و سوپراکسیددیسموتاز انجام شد. نتایج نشان داد که اثر نیتریک اکساید بر محتوای هیدروژن پراکساید، ترکیبات فنلی محلول و نا محلول و ظرفیت آنتی اکسیدانی کل معنی‌دار بود ولی بر شاخص پراکسیداسیون چربی‌ها، فعالیت آنزیم‌های پراکسیداز و سوپراکسیددیسموتاز معنی‌دار نبود. تغییر دما بر کلیه صفات مذکور تأثیر معنی‌داری داشت. برهم‌کنش سدیم نیتروپروساید و دما بر ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل و فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز معنی‌دار بود، ولی بر محتوای هیدروژن پراکساید، شاخص پراکسیداسیون چربی‌ها، ترکیبات فنلی محلول و نامحلول و فعالیت آنزیم پراکسیداز معنی‌دار نبود</div> Nitric oxide (NO) as a gaseous molecule has a central role in plant responses to biotic and abiotic stresses. Low temperature is an important factor that limits the survival, productivity and geographical distribution of plants in large areas of the world. Low temperatures by a variety of biochemical, physiological and molecular changes are leading to oxidative stress. In this experiment, the effects of 0.1 mM nitric oxide pretreatment were studied on pea plant (Cicer arietinum) during low night temperatures (5, 15, 25℃). The experimental design was completely randomized factorial with four replications for evaluate the amounts of hydrogen peroxide, lipid peroxidation, soluble and insoluble phenolic compounds, total antioxidant capacity, peroxidase and superoxide dismutase enzyme activities. The results showed that nitric oxide pretreatment was effective on the content of hydrogen peroxide, soluble and insoluble phenolic compounds, total antioxidant capacity, but it was effective on the content of lipid peroxidation, peroxidase and superoxide dismutase enzymes activity. Night temperatures were effective on all of them. Interaction between nitric oxide and temperature has significant effect on the content of total antioxidant capacity and superoxide dismutase enzyme activity. The hydrogen peroxide content, lipid peroxidation, soluble and insoluble phenolic compounds amount and peroxidase enzyme activity was not affected by interaction between nitric oxide and temperature. دماهای پایین, گونه‌های فعال اکسیژن, نخود, نیتریک اکساید low temperature, nitric oxide, pea plant, reactive oxygen species 1 10 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-196-2&slc_lang=fa&sid=1 Nader Chaparzadeh نادر چاپارزاده nchapar@azaruniv.ac.ir Yes Azarbaijan Shahid Madani University دانشگاه شهید مدنی Masumeh Faraji معصومه فرجی No Azarbaijan Shahid Madani University دانشگاه شهید مدنی Mohammad Pazhang محمد پاژنگ No Azarbaijan Shahid Madani University دانشگاه شهید مدنی Alireza Mohammadpour علیرضا محمدپور No Azarbaijan Shahid Madani University دانشگاه شهید مدنی