fa ارزیابی تحمل به تنش شوری در 19 رقم گندم (Triticum aestivum L.) تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research این تحقیق به منظور بررسی واکنش ارقام گندم به تنش شوری در قالب آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک کامل تصادفی در چهار تکرار انجام شد. در این آزمایش واکنش 19 رقم گندم (چمران، کارچیا 66، سرخ تخم، مهدوی، طبسی، آزادی، داراب 2، گلستان، نیک نژاد، فلات، سرداری، بیستون، ماهوتی، روشن، الوند، کویر، قدس، اترک و تجن) در مرحله رشد رویشی در دو سطح شوری (0 (شاهد) و محلول ds m-2 10 نمک کلرید سدیم) بررسی شد. نتایج نشان داد تنش شوری سبب کاهش وزن خشک گیاهچه، غلظت کلروفیل، غلظت پتاسیم برگ و نسبت پتاسیم به سدیم برگ ارقام گندم شد در حالیکه غلظت مالون دی آلدهید، غلظت سدیم برگ و غلظت کربوهیدرات های محلول برگ تحت تاثیر تنش شوری افزایش یافت. تجزیه کلاستر ارقام را به سه گروه تقسیم کرد. ارقام کارچیا 66، نیک نژاد، ماهوتی، مهدوی، سرخ تخم و طبسی در کلاستر اول قرار گرفته و بیشترین شاخص تحمل به تنش شوری را بر اساس تغییرات وزن خشک اندام هوایی داشتند و در یک گروه آماری قرار گرفتند (شاخص تحمل تنش به ترتیب 88/0، 87/0، 85/0، 95/0، 82/0 و 85/0). ارقام آزادی و اترک با کمترین شاخص تحمل به تنش شوری (37/0 و 36/0) حساسترین ارقام به تنش شوری در این مرحله رشدی شناخته شدند و به همراه ارقام تجن، چمران، داراب 2، فلات، گلستان و قدس در کلاستر سوم قرار گرفتند. This research were carried out to evaluate physiological responses of wheat cultivars to salt stress using a factorial experiment cultivars (Chamran, Karchia66, Ghods, Tjan, Atrak, Roshan, Kavir, Mahoti, Alvand, Mahdavi, Niknejad, Biston, Sardari, Felat, Tabasi, Sorkhtokhm, Golestan, Darab2, Azadi) at seedling growth stage in two salinity levels (0 as control and 10 ds m-2 NaCl solution) in Islamic Azad Uni, Shoushtar branch in the year 2012. Acording to cluster analysis, Karchia 66, Niknejad, Mahoti, Mahdavi, Sorktokhm and Tabasi cultivars belonged to the first cluster and tolerated salt stress. Atrak, Qods, Azadi, Tajan, Chamran, Darab2, Ghods and Golestan located in the third cluster and were sensitive to salt tolerance. Results indicated that Atrak, Qods, Azadi cultivars had minimum photosynthesis and seedling dry weight, longest seed emergence time, maximum malondealdehid concentration (cell memberane damage) and leaf Na+concentration. Wheat cultivars belonging to the first cluster had lower leaf Na+concentration and higher K/Na ratio, relative water content, phytosentesis and dry matter under salty stress condition. It seemed that leaf K/Na ratio, relative water content, dry matter and malondealdehid concentration were suitable for salt tolerance wheat cultivar in seedling stage. پتاسیم, تجزیه کلاستر, سدیم, گندم, وزن خشک, مالون دی آلدهید dry weight, malondealdehid, Na+, K+, wheat, cluster analysis. 67 78 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-87-5&slc_lang=fa&sid=1 roozbeh farhoudi روزبه فرهودی rfarhoudi@gmail.com Yes islamic azad uni دانشگاه آزاد اسلامی Zahra Khodarahmpour زهرا خدارحم پور zahra_khodarahm@yahoo.com No islamic azad uni دانشگاه آزاد اسلامی