fa اثر اسید سالیسیلیک بر تنظیم الگوی بیان برخی پروتیئن‌های درگیر در مرگ برنامه‌ریزی شده در گندم نان (Triticum aestivum) بیوتکنولوژی biotechnology پژوهشي Research یکی از راه‌های کنترل واکنش گیاه به انواع تنش‌ها از جمله تنش‌های زیستی از طریق مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی صورت می‌گیرد که این سیستم مشهور به واکنش فوق حساسیت می‌باشد. سیستم مقاومتی گیاه در مقابل تنش‌ها از طریق مواد شیمیایی متفاوت از جمله اسید سالیسیلیک تحریک می‌شود. بنابراین آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با جهت شناسایی پروتئین‌های بیان شده تحت تیمار با اسید سالیسیلیک در رقم فلات و چمران گندم انجام گرفت. بدین منظور ابتدا در دو رقم گندم فلات و چمران میزان غلظت پرولین، لیزین و متیونین ارزیابی شد، سپس روش الکتروفورز تک بعدی و دو بعدی برای مشخص کردن پروتئین‌ها‌ی درگیر در مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی انجام شد. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که تحت تیمار اسید سالیسیلیک، از غلظت اسیدهای آمینه‌ی لیزین و متیونین کاسته و غلظت اسید آمینه‌ی پرولین که در مکانیسم‌های دفاعی گیاه نقش اساسی دارند افزایش می‌یابد و همچنین بررسی‌های حاصل از پروتئومیکس نشان داد که به طور کلی پروتئین‌هایی که در مواجهه با اسید سالیسیلیک تغییر بیان دارند، در ارتباط مستقیم با سیستم دفاعی در مقابل تنش و همچنین سیستم بیان پروتئین‌های دخیل در متابولیسم کربوهیدرات، پروتئین، تولید انرژی و انتقال علامت می‌باشند One way of controlling plant response to various biotic stresses occurs through programmed cell death, this system is known as the hypersensitive reaction. Plant resistance system against stress is stimulated through different chemicals such as salicylic acid. Therfore, experiment was conducted in a completely randomized design with three replications, in order to identifying the expressed proteins treated with salicylic acid in the Chamran and Falat cultivars. At first, the concentration of proline, lysine and methionine amino acids were assessed, then one-dimensional and two-dimensional electrophoresis was implimented to identify the proteins involved in the programmed cell death. The results indicated that the concentration of lysine and methionine amino acids reduced and the concentrations of the proline that played an essential role in plant defense mechanisms, increased during the treatment and the results of 2D electrophoresis studies showed, changes in the expression of proteins in effect of salicylic acid is in direct relation with defense system against stress and also involvement of protein expression systems in the metabolism of carbohydrates, protein, energy production and signal transduction. گندم, اسید سالیسیلیک, مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی, اسیدهای آمینه, پروتئومیکس wheat, programmed cell death, salicylic acid, amino acids, proteomics 143 154 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-405-2&slc_lang=fa&sid=1 shiva Hamidzadeh Moghaddam شیوا حمیدزاده shivahamidzadeh@yahoo.com No University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی Sodabeh jahanbakhsh سدابه جهانبخش jahanbakhsh@uma.ac.ir Yes University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran, 2استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه محقق اردبیلی Ali Ebadi علی عبادی ebadi@uma.ac.ir No Associate Professor, Department of Agronomy and Plant Breeding, 3دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه محقق اردبیلی