fa تغییر پاسخ‌های مورفوفیزیولوژی به‌لیمو (Lippia citriodora) به غلظت‌های مختلف نانولوله کربنی تک جداره و چند جداره باغبانی Horticulture پژوهشي Research <span style="direction: rtl;"><span style="unicode-bidi: embed;"><span style="line-height: 107%;"><span style="font-family: Calibri, sans-serif;"><span style="font-size: 16px;">v</span></span></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">به‌لیمو</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">(</span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Lippia citriodora</span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">یکی از گیاهان دارویی ارزشمند با کاربرد گسترده در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی است که به دلیل دارا بودن متابولیت‌های ثانویه‌ای مانند فنول‌ها، فلاونوئیدها و اسانس‌های معطر، توجه زیادی را به خود جلب کرده است. به‌کارگیری نانو<br> لوله&shy;های کربنی در سال‌های اخیر به‌عنوان رویکردی نوین در بهبود رشد و افزایش ترکیبات دارویی گیاهان مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش تأثیر غلظت‌های مختلف نانولوله‌های کربنی تک&shy;جداره و چندجداره (صفر، 25/0، 5/0، 1، 5/1 و 2 ‌گرم) بر پاسخ‌های فیزیولوژیک و مورفولوژیک گیاه به‌لیمو در شرایط گلخانه‌ای بررسی شد. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار و تیمارهای مختلف نانولوله‌ها به صورت محلول‌پاشی برگ انجام گرفت. نتایج نشان داد صفات تحت تأثیر اثرات ساده غلظت نانولوله‌های کربنی قرار گرفتند. تیمار 2 ‌گرم نانولوله کربنی به‌طور معنی‌داری موجب افزایش پرولین</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> (70 درصد)</span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">، فنل (19 درصد)، کلروفیل‌ کل (58 درصد) نسبت به شاهد شد. با افزایش غلظت نانولوله‌های کربنی همراه با کاهش میزان مالون ‌دی‌آلدئید، در فعالیت آنزیم‌ها روندی صعودی مشاهده شد، به&shy;نحوی&shy;که بیشترین فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز (067/2 میکرومول بر گرم وزن تر)، پراکسیداز (15/1 میکرومول بر گرم وزن تر)، آسکوربات پراکسیداز (08/27 میکرومول بر گرم وزن تر)، و کاتالاز (57/3 میکرومول بر گرم وزن تر) در تیمار 2 گرم نانولوله کربنی به ثبت رسید. همچنین شاخص‌های رشدی نظیر وزن خشک اندام هوایی و زیر زمینی تحت تأثیر مثبت غلظت‌های بیشتر نانوله‌های کربنی قرار گرفت. بهترین درصد اسانس در تیمار 2 ‌گرم (017/1 درصد) به ثبت رسید. به&shy;طورکلی، استفاده از نانولوله‌های کربنی چندجداره به دلیل صرفه اقتصادی با غلظت 2 گرم می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر در بهبود رشد و درصد اسانس گیاه به‌لیمو معرفی شود</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">.</span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt"><span style="background:white">Lemon verbena (<i>Lippia citriodora</i>) is a valuable medicinal plant widely utilized in the food, pharmaceutical, and cosmetic industries due to its rich content of secondary metabolites, including phenolics, flavonoids, and aromatic essential oils. In recent years, the application of carbon nanotubes (CNTs) has emerged as a novel approach to enhancing plant growth and improving the production of bioactive compounds. This study evaluated the effects of different concentrations of single-walled and multi-walled carbon nanotubes (0, 0.25, 0.5, 1, and 2 g) on the physiological and morphological responses of lemon verbena under greenhouse conditions. The experiment was conducted using a completely randomized design with three replications, and CNT treatments were applied as foliar sprays. The results showed that the traits were influenced by the simple effects of carbon nanotube concentrations. Treating with 2 g of carbon nanotubes significantly increased proline (by 70%), phenols (by 19%), and total chlorophyll (by 58%) compared to the control. As the concentration of carbon nanotubes increased, along with a decrease in malondialdehyde levels, a rising trend was observed in enzyme activities, with the highest activities recorded in the 2 g treatment: superoxide dismutase (2.067 &mu;mol g^-1 FW), peroxidase (1.15 &mu;mol g^-1 FW), ascorbate peroxidase (27.08 &mu;mol g^-1 FW), and catalase (3.57 &mu;mol g^-1 FW). Additionally, growth indices such as dry weight of both aerial and underground parts were positively affected by higher concentrations of nanotubes. The highest essential oil percentage was observed in the 2 g treatment (1.017%). Overall, the use of single-walled carbon nanotubes at a concentration of 2 g, due to its economic efficiency, can be considered an effective tool for improving growth and essential oil content in lemon verbena plants.</span></span></span></span></span></span> الیسیتور, گیاهان دارویی, متابولیت‌های ثانویه, نانوتیوب کربنی Allicitor, Carbon nanotubes, Medicinal Plant, Secondary metabolites 103 116 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1663-4&slc_lang=fa&sid=1 Atiyeh Oraee عطیه اورعی a.oraee@eqbal.ac.ir Yes Department of Plant Sciences, Medicinal Plants, Eqbal Lahoori Higher Education Institute of Mashhad, Mashhad, Iran گروه علوم گیاهی، گیاهان دارویی، مؤسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران Toktam Oraee تکتم اورعی No Department of Horticulture and Green Spaces, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران