Plant Process and Function

fa بررسی اثرات محلول‌پاشی نانوذره آهن و ملاتونین بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژی و بیوشیمیایی شنبلیله Evaluation the effect of foliar application of iron nanoparticle and melatonin on morpho-physiological and biochemical traits in fenugreek (Trigonella foenum L.) سایر موارد others پژوهشي Research به کارگیری نانوذرات و مولکول‌های خارجی بر تولید مواد مؤثره گیاهان دارویی نقش مؤثری دارند. با توجه به این مهم، در پژوهش حاضر به مطالعه بررسی تأثیر محلول‌پاشی نانوذرات آهن و ملاتونین بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه شنبلیله (Trigonella foenum L.) پرداخته شد. این تحقیق به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کاملاً تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1402-1401 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بایع کلا در شهرستان نکا اجرا شد. تیمارها شامل نانوذرات آهن در چهار سطح (صفر، 20، 40،  60 پیپیام) و ملاتونین در چهار سطح (صفر، 75، 150، 225 میکرومولار) اعمال گردیدند. صفات مورد نظر در مرحله رشد رویشی (چهار برگی) مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که اثرات ساده تیمارهای نانوذره آهن و ملاتونین بر صفات تعداد شاخه، کلروفیل b، کلروفیل کل، کاروتنوئید و آنزیم پراکسیداز در سطح احتمال یک درصد از نظر آماری دارای تفاوت معنیداری بودند. اثر برهمکنش این دو تیمار بر برخی صفات بیوشیمیایی شامل (محتوای قند محلول، آنزیم پراکسیداز، آنزیم کاتالاز و محتوای کلروفیل a) و صفات مورفولوژیکی شامل (وزن خشک و تر اندام هوایی، تعداد برگ و ارتفاع بوته) در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شدند. نتایج این تحقیق حاکی از روند افزایشی میزان برخی صفات مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی با افزایش تیمارهای مورد نظر بود. برای مثال، تیمار M2NF2 (ملاتونین 150 میکرومولار و نانوذره آهن 40 پیپیام) منجر به ایجاد بیشترین مقدار ارتفاع بوته، کلروفیل a، آنزیم کاتالاز و پراکسیداز و قند محلول شد. در حالیکه بیشترین میزان وزن خشک و تر اندام هوایی و تعداد برگ توسط تیمار M1NF2 (ملاتونین 75 میکرومولار و نانوذره آهن 40 پیپیام) بدست آمد. بهطورکلی، غلظت‌های 20 و 40 پیپیام از نانوذره آهن و غلظت 150 میکرومولار از ملاتونین بیشترین تأثیر را بر صفات مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در گیاه شنبلیله نشان دادند که از این تیمارها می‌توان جهت بهبود تولید متابولیت‌های ثانویه در سایر گونه‌های گیاهی بهره برد. Application of nanoparticles and elicitors in medicinal plants have important roles in traditional medicare. The aim of this study was to assess the effect of foliar application of iron nanoparticle and melatonin on morphological and physiological properties of fenugreek. This study was carried out based on completely randomized block design with three replications at Bayeh-Kola agricultural research station in Neka city in 2023. The treatments contain 4 levels of iron nanoparticle (0, 20, 40, and 60 ppm) and 4 levels of melatonin (0, 75, 150, and 225 µM). The morphological and physiological traits were analyzed at vegetative growth stage. The results of this study showed that the simple effect of iron nanoparticle and melatonin on number of branch, chlorophyll b, total chlorophyll, carotenoid and peroxidase enzyme were significant at 1% probability. The interaction effect of the treatments on some physiological traits including (soluble sugar content, peroxidase enzyme, catalase enzyme and chlorophyll a content) and morphological traits contains (shoot wet and dry weight, leaf number and plant height) were significant at 1% probability. The results of the present study indicated the significant increase of some morphological and physiological traits at vegetative growth stage with increment of iron nanoparticle and melatonin. The M2NF2 (150 µM melatonin and 40 ppm iron nanoparticle) treatment caused the highest level of plant height, chlorophyll a, catalase and peroxidase and soluble sugar. While, the highest amount of shoot wet and dry weight and leaf number was obtained by M1NF2 (75 µM melatonin and 40 ppm iron nanoparticle). In total, the concentrations of 20 and 40 ppm of iron nanoparticle and 150 µM melatonin exhibited the most effect on morpho-physiological traits of fenugreek exhibiting their use in other similar species. محرک, گیاه دارویی, نانوتکنولوژی, متابولیت‌های ثانویه Elicitor, Medicinal plant, Nanotechnology, Secondary metabolite 187 200 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1788-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali asghar Khaleghi Rostamkolai علی اصغر خالقی رستمکلائی khaleghi54@gmail.com No Biology Department, Sana Institute of Higher Education, Sari, Iran گروه زیست‌شناسی، مؤسسه آموزش عالی سنا، ساری، ایران Mahyar Gerami مهیار گرامی mahyar.gerami@yahoo.com No Biology Department, Sana Institute of Higher Education, Sari, Iran گروه زیست‌شناسی، مؤسسه آموزش عالی سنا، ساری، ایران Parastoo Majidian پرستو مجیدیان p.majidian@areeo.ac.ir No Crop and Horticultural Science Research Department, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Sari, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Hamid Reza Ghorbani حمیدرضا قربانی h.ghorbani@areeo.ac.ir Yes Crop and Horticultural Science Research Department, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Sari, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران