fa بررسی اثر تیمارهای مختلف سیلیس، نانوسیلیس و عناصر ضروری بر بهبود جوانه‌زنی و رشد گیاهچه‌های گندم تحت تنش شوری تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">گندم یک محصول زراعی استراتژیک در سرتاسر جهان است. با توجه به توسعه روز&shy;افزون تنش شوری در زمین‌های زراعی بکارگیری روش‌هایی ایمن، دوستدار طبیعت و فناوری نانو در عرصه علوم زراعی دارای اهمیت ویژه‌ای است، لذا در مطالعه حاضر به بررسی تأثیر تیمارهای سیلیس، نانوسیلیس و عناصر ضروری بر تعدیل اثرات مضر تنش شوری بر روی گندم پرداخته شد. در پژوهش حاضر، تأثیر تیمارهای آب&shy;مقطر (شاهد)، سیلیس (100 پی‌پی‌ام)، نانوسیلیس (500 پی‌پی‌ام) و عناصر ضروری (100 پی‌پی‌ام) بر عملکرد بذر گندم تحت تأثیر تنش شوری ناشی از صفر (آب&shy;مقطر) و 100 میلی‌مولار کلرید سدیم در ظروف پتری‌دیش در قالب طرح کاملاً تصادفی بررسی شد. نتایج نشان داد که تنش شوری با کاهش فعالیت آلفاآمیلاز، افزایش میزان نشاسته و عدم تغییر میزان قندهای محلول در دسترس جنین بذر منجر به کاهش جوانه‌زنی بذر گندم شد. تیمارهای سیلیس، نانوسیلیس و عناصر ضروری موجب ارتقاء فعالیت آلفا آمیلاز، هیدرولیز نشاسته به قندهای محلول و در نتیجه افزایش جوانه‌زنی بذر شدند. تنش شوری باعث کاهش میزان رشد گیاهچه‌ها شد، درحالی‌که تیمارهای مختلف، رشد گیاهچه‌های تیمار&shy;شده با شوری را بهبود بخشیدند. تنش شوری با افزایش تولید آب‌اکسیژنه و کاهش فعالیت کاتالاز سبب آسیب به رنگیزه‌های فتوسنتزی، کاهش تولید کربوهیدرات‌ها، آسیب به پروتئین‌ها و پراکسیداسیون لیپیدهای غشایی شد. تیمارهای سیلیس، نانوسیلیس و عناصر ضروری بذرهای گندم تحت تأثیر شوری با افزایش میزان آنتی‌اکسیدانت‌های غیرآنزیمی (فنل‌ها، آنتوسیانین‌ها، فلاونوئیدها، کاروتنوئیدها و پرولین) و آنزیمی (کاتالاز) و افزایش ظرفیت آنتی‌اکسیدانتی کل بر&shy;اساس روش </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">FRAP</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> سبب مهار تجمع آب‌اکسیژنه و به دنبال آن افزایش میزان کلروفیل‌های</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"> a </span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">و </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">b</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">، قندهای محلول، پروتئین‌ها و کاهش پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء شد. براساس کاهش میزان آب اکسیژنه و عدم وقوع پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء، افزایش میزان رشد و جوانه&shy;زنی می‌توان نتیجه&shy;گیری نمود که تیمارهای به‌کار‌رفته سبب کاهش شدت تنش در گندم و بهبود عملکرد فیزیولوژیکی گیاه شدند و مؤثرترین تیمار نانوسیلیس بود.</span></span></b><b>&nbsp; </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">Wheat is a strategic crop worldwide. According to the daily increasing of salinity stress in agricultural lands, the application of safe, environmentally friendly methods and nanotechnology in cropping science is critical, so in the present study the effect of silicon, nanosilicon and essential elements treatments was investigated on amelioration of the harmful effects of salinity stress on wheat. In the present study, the effect of distilled water (control), silica (100 ppm), nanosilica (500 ppm) and essential elements (100 ppm) treatments on wheat seeds under salinity stress</span><span style="font-size:10.0pt"> accompanied</span><span style="font-size:10.0pt"> by 0 (distilled water) and 100 mM sodium chloride was investigated in petri dishe in a randomized block design. The results showed that salinity stress reduced wheat seed germination through reducing alpha-amylase activity, increasing starch content and no changes in the amount of soluble sugars available to seed embryo. Silicon, nanosilicon and essential elements treatments increased alpha-amylase activity, hydrolysis of starch to soluble sugars and consequently increased seed germination. Salinity stress reduced seedling growth, while different treatments improved the growth of salinity-stressed seedlings. Salinity stress damaged photosynthetic pigments, reduced carbohydrates production, reduced proteins and induced membrane lipids peroxidation through increasing H₂O₂ production and reduction of catalase activity. Silicon, nanosilicon and essential elements treatments reduced H₂O₂ accumulation through increasing the non-enzymatic antioxidants (phenols, anthocyanins, flavonoids, carotenoids and proline) and enzymatic antioxidants (catalase), and total antioxidant capacity (FRAP), followed by an increase in chlorophylls a and b, water soluble carbohydrates, proteins, and reduced membrane lipid peroxidation in salinity-stressed wheat seeds. According to the reduction of H₂O₂ and inhibition of membrane lipid peroxidation, and an increase in germination and growth, it can be concluded that the treatments reduced the adverse effects of stress on wheat and improved the physiological mechanisms in the plant, while nanosilicon was the most effective treatment.</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span> آنتی‌اکسیدانت‌ها, پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء, فرایند جوانه‌زنی, گندم, نانوسیلیس Antioxidants, Germination Process, Membrane Lipid Peroxidation, Nanosilica, Wheat 151 168 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1645-2&slc_lang=fa&sid=1 Omolbanin Jahantigh ام البنین جهانتیغ jahantigh@bkatu.ac.ir Yes Plant Biology Department, Faculty of Science, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, Khuzestan, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان، خوزستان، ایران