fa بررسی تأثیر باکتری‌ محرک رشد Pseudomonas fluorescens و قارچ‌های میکوریزا (Glomus spp.) بر جذب سرب و روی در گیاه ذرت (Zea mays) تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">آلودگی فلزات سنگین یکی از مهم‌ترین تهدیدات زیست‌محیطی در اکوسیستم‌های کشاورزی است که منجر به اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیک و رشد گیاهان می‌گردد. این پژوهش با هدف بررسی کاربرد باکتری محرک رشد </span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Pseudomonas fluorescens</span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> و قارچ‌های میکوریزا (</span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Glomus </span></i></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">spp<i>.</i></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) به‌صورت انفرادی و تلفیقی، در جذب عناصر سرب و روی در گیاه ذرت (</span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Zea mays</span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) به‌صورت گلدانی در آزمایشگاه فیزیولوژی گیاهی دانشکده علوم پایه دانشگاه یاسوج اجرا شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد.</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">عامل آزمایشی شامل چهار سطح تیماری از کودهای زیستی (شاهد (بدون کود زیستی)، قارچ میکوریزا، باکتری سودوموناس فلورسنس و کاربرد تلفیقی کودهای زیستی) بود. صفات فیزیولوژیک شامل محتوای عناصر سنگین (سرب و روی) در ریشه و اندام هوایی، شاخص کلروفیل برگ، محتوای نسبی آب، درصد نشت الکترولیت و شاخص‌های رشد گیاه اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که کاربرد تلفیقی کودهای زیستی موجب افزایش 01/2 برابری محتوای سرب ریشه و افزایش 31/4 برابری سرب اندام هوایی گیاه ذرت نسبت به شاهد شد </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">اما </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">استفاده تلفیقی از کودهای زیستی باعث کاهش میزان روی در ریشه و اندام هوایی ذرت شد. کاربرد تلفیقی کودهای زیستی باعث افزایش 83/17 درصدی محتوای نسبی آب گیاه ذرت نسبت به شاهد شد. با توجه به نتایج چنین استنباط می‌شود که </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">کاربرد تلفیقی کودهای زیستی باعث افزایش استخراج گیاهی سرب توسط گیاه ذرت گردید.</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">یافته‌ها تأکید می‌کنند که بهره‌گیری از رویکردهای زیستی، به‌ویژه تلفیقی، می‌تواند گامی مهم در جهت کشاورزی پایدار و مدیریت آلودگی خاک باشد.</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">Heavy metal contamination poses a significant environmental threat to agricultural ecosystems, causing substantial disruptions to plant physiological processes and hindering healthy growth. This study aimed to evaluate the effectiveness of growth-promoting bacteria <i>Pseudomonas fluorescens</i> and mycorrhizal fungi (<i>Glomus </i>spp<i>.</i>), both individually and in combination, on the absorption of lead and zinc in corn (<i>Zea mays</i>). The experiments were conducted in pots within the Plant Physiology Laboratory, Faculty of Sciences, Yasouj University. The experiment was conducted as a factorial design in a completely randomized setup with three replications. The experimental factor consisted of four treatment levels of bio-fertilizers: Control (no bio-fertilizer), mycorrhizal fungi, <i>P. fluorescens</i> bacteria, and a combined application of both bio-fertilizers. Physiological traits measured included heavy metal content (lead and zinc) in roots and shoots, leaf chlorophyll index, relative water content, electrolyte leakage percentage, and plant growth indices. The results indicated that the combined application of biofertilizers increased the lead content in corn roots by 2.01 times and in the aerial parts by 4.31 times relative to the control. However, this combined use of bio-fertilizers decreased the zinc content in both the roots and aerial parts of the corn plant. The combined application of bio-fertilizers increased the relative water content of corn plants by 17.83% compared to the control. The results conclude that the combined application of bio-fertilizers enhanced the extraction of lead by maize plants. These findings emphasize that biological approaches, particularly integrated ones, are crucial steps towards sustainable agriculture and effective soil pollution management.</span></span></span> ‌ صفات فیزیولوژیک, فاکتور انتقال, فلزات سنگین, کود زیستی Bio-fertilizers, Heavy metals, Physiological traits, Phytoremediation‎ 157 174 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-429-14&slc_lang=fa&sid=1 Mahboubeh Rashidi محبوبه رشیدی No Department of Biology, Faculty of Science, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Ahmad Mohtadi احمد مهتدی Yes Department of Biology, Faculty of Science, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران