Plant Process and Function

fa بهبود ویژگی‌های مورفو- فیزیولوژیک کاملینا (Camelina sativa) با کاربرد اسید‌‌ سالیسیلیک و کود ‌‌‌زیستی تحت تنش خشکی Improving morpho-physiological characteristics of camelina (Camelina sativa) by application of salicylic acid and bio-fertilizer under drought stress تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research به‌منظور بهبود ویژگی‌های مورفو- فیزیولوژیک کاملینا با کاربرد اسید‌‌ سالیسیلیک (SA) و کود ‌‌‌زیستی تحت تنش خشکی، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه یاسوج، در سال 1402 انجام شد. عامل اول شامل تنش خشکی در سه سطح (آبیاری پس از 20، 40 و 60% تخلیه رطوبتی)، عامل دوم، کود زیستی فسفات بارور-2 در دو سطح (کاربرد و عدم کاربرد) و عامل سوم محلول‌پاشی SA در سه سطح (صفر، 100 و 200 میکرومولار) بود. آبیاری در سطوح 40 و 60% تخلیه رطوبتی سبب کاهش معنی‌داری در صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبی، شاخص سبزینگی برگ، محتوای نسبی آب برگ، تعداد دانه در خورجین، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه و وزن کل دانه در بوته شد، اما تعداد خورجین در بوته افزایش یافت. همچنین در شرایط تنش، درصد نشت الکترولیت‌ها و محتوای مالون ‌دی‌آلدهید برگ به‌طور معنی‌داری افزایش یافت که بیانگر بروز تنش اکسیداتیو و آسیب غشایی بود. در مقابل، محتوای قندهای محلول و پرولین برگ تحت شرایط خشکی افزایش یافت که نشان‌دهنده نقش اسمولیت‌ها در سازگاری گیاه بود. کاربرد فسفات بارور-2 و SA سبب افزایش میزان صفات مورد بررسی شد. بیشترین تعداد خورجین در بوته (193 عدد) از 60% تخلیه رطوبتی + عدم کاربرد فسفات بارور -2 + 200 میکرومولار SA و کم‌ترین آن (97 عدد) از ترکیب تیماری 20% تخلیه رطوبتی + عدم کاربرد فسفات بارور -2 + عدم کاربرد SA حاصل شد. همچنین بیشترین و کم‌ترین وزن کل دانه در بوته به‌ترتیب از تیمارهای 20% تخلیه رطوبتی + کاربرد فسفات بارور-2 + کاربرد 100 میکرومولار SA و 60% تخلیه رطوبتی + عدم کاربرد فسفات بارور-2 + عدم کاربرد SA به‌دست آمد. براساس نتایج به‌دست‌آمده، هر چند با افزایش تنش خشکی از وزن کل دانه در بوته کاسته می‌شود، اما با به‌کارگیری کود زیستی فسفات بارور-2 + SA به‌ویژه در سطوح بالای تنش می‌توان تا حدی از بروز اثرات سوء تنش بر عملکرد تولیدی این گیاه کاست. این مسأله را می‌توان به تأثیر مثبت کود زیستی فسفات بارور-2 + SA در بهبود رشد گیاه در شرایط تنش نسبت داد. در مجموع، براساس معیار عملکرد تولیدی، بهترین تیمار ترکیب کود زیستی فسفات بارور-2 همراه با اسید سالیسیلیک 100 میکرومولار بود که بالاترین وزن کل دانه در بوته را فراهم نمود. In order to improve the morpho-physiological characteristics of Camelina by applying salicylic acid (SA) and biofertilizer under drought stress, a factorial experiment was conducted in a completely randomized design with three replications in the research greenhouse of Yasouj University in 2024. The first factor included drought stress at 3 levels (irrigation after 20, 40, and 60% moisture depletion), the second factor was the Barvar-2 phosphate biofertilizer at two levels (application and non-application), and the third factor was foliar spraying of SA at three levels (0, 100, and 200 μM). Irrigation at 40% and 60% depletion of available soil moisture significantly reduced plant height, number of lateral branches, leaf chlorophyll index, relative water content, number of seeds per pod, number of seeds per plant, thousand-seed weight and total seed weight per plant, whereas the number of pods per plant increased. Under drought stress, electrolyte leakage and leaf malondialdehyde content were significantly increased, indicating the occurrence of oxidative stress and membrane damage. In contrast, the contents of soluble sugars and proline in leaves increased under water deficit, highlighting the critical role of compatible osmolytes in plant adaptation to drought conditions. The application of Barvar-2 phosphate biofertilizer and SA increased the studied traits. The highest number of pods per plant (193) was obtained from 60% moisture depletion + no application of Barvar-2 phosphate + 200 μM SA and the lowest number (97) was obtained from the treatment combination of 20% moisture depletion + no application of Barvar-2 phosphate + no application of SA. Also, the highest and lowest total grain weight per plant were obtained from the treatments of 20% moisture depletion + application of Barvar-2 phosphate + application of 100 μM SA and 60% moisture depletion + no application of Barvar-2 phosphate + no application of SA, respectively. Based on the obtained results, although increasing drought stress reduced the total seed weight per plant, the application of phosphate biofertilizer (Barvar-2) in combination with salicylic acid (SA), particularly under severe stress levels, was able to partially alleviate the adverse effects of drought on the productive performance of camelina. This positive effect can be attributed to the role of phosphate biofertilizer and SA in enhancing plant growth under stress conditions. Overall, according to the general yield performance criterion, the best treatment was the combination of phosphate biofertilizer (Barvar-2) with 100 μM salicylic acid, which resulted in the highest total seed weight per plant. کاملینا, تنش خشکی, رنگیزه‌های فتوسنتزی, فسفات بارور-2, پرولین Camelina, Drought Stress, Photosynthetic Pigments, Barvar-2 phosphate, Proline 1 26 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-261-7&slc_lang=fa&sid=1 Soheila Sajediasl سهیلا ساجدی اصل s.sajediasll@gmail.com No Department of Agriculture and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Hamidreza Balouchi حمیدرضا بلوچی balouchi@yu.ac.ir Yes Department of Agriculture and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Mohsen Movahhedi Dehnavi محسن موحدی دهنوی movahhedi1354@yu.ac.ir No Department of Agriculture and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Alireza Yadavi علیرضا یدوی yadavi@yu.ac.ir No Department of Agriculture and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Fatemeh Ebrahimi فاطمه ابراهیمی ebrahimi71420@gmail.com No Department of Agriculture and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران