fa بررسی پاسخ‌های فیزیولوژیک و عملکرد ارقام نخود (Cicer arietinum L.) در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی تنش خشكي Droughts Stress كاربردي Applicable <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">کمبود آب در شرایط دیم اثرات نامطلوبی بر خصوصیات فیزیولوژیک گیاه دارد. به منظور بررسی پاسخ‌های فیزیولوژیک ارقام نخود در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی آزمایشی به صورت طرح اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">&shy;</span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">های کاملاً تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. در این تحقیق کرت</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">&shy;</span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">های اصلی سه شرایط آبیاری شامل شرایط دیم</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">،</span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> آبیاری تکمیلی و آبیاری کامل و کرت&shy;های فرعی شامل چهار رقم نخود آزکان، منصور عادل و سعید بود. خصوصیات فیزیولوژیک مورد بررسی در طی فصل رشد شامل محتوای نسبی آب برگ، نشت الکترولیت‌ها، میزان فعالیت آنزیم&shy;های آنتی&shy;اکسیدان کاتالاز و پراکسیداز، محتوی پرولین و مالون دی‌آلدهید، میزان کلروفیل </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">a</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">، </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">b</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> و کل بودند.</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در پایان فصل رشد نیز تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد بیولوژیک و دانه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان&shy;دهنده تأثیر معنی‌دار آبیاری بر کلیه صفات مورد بررسی درسطح یک درصد است. در شرایط دیم میزان نشت الکترولیت&shy;ها و میزان مالون ‌دی‌آلدهید، پرولین و فعالیت آنزیم‌های آنتی&shy;اکسیدان نسبت به شرایط آبیاری کامل به ترتیب 32</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">درصد </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">و 28/1 و 13/5 برابر افزایش یافت در حالیکه سایر صفات مورد بررسی کاهش یافتند. در بین ارقام مورد بررسی رقم منصور در شرایط آبیاری کامل بیشترین میزان تولید دانه (1850 کیلوگرم در هکتار) را داشت و رقم عادل در شرایط آبیاری کامل و تکمیلی کمترین میزان تولید (به ترتیب 1093 و 850 کیلوگرم در هکتار) را نشان داد. در شرایط دیم ارقام تولید یکسانی را نشان دادند.</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">انجام آبیاری تکمیلی باعث بهبود کارکردهای فیزیولوژیکی ارقام نخود نسبت به شرایط دیم شد. که در نهایت باعث افزایش تولید و عمکرد دانه نسبت به شرایط دیم در ارقام نخود شد.</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در شرایط آبیاری تکمیلی و کامل رقم منصور نسبت به ارقام دیگر برتری نشان داد و برای این شرایط مناسب است.</span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">Water deficit in rainfed conditions has adverse effects on the physiological characteristics of plants. To investigate the physiological responses of chickpea cultivars under rainfed and supplemental irrigation conditions, an experiment was conducted as a split-plot design based on a randomized complete block design with four replications. In this study, the main plots consisted of three irrigation regimes: rainfed, supplemental irrigation, and full irrigation. The subplots consisted of four chickpea cultivars: Azkan, Mansour, Adel, and Saeed. Physiological characteristics assessed during the growing season included leaf relative water content, electrolyte leakage, the activity of antioxidant enzymes catalase and peroxidase, proline and malondialdehyde content, and the amount of chlorophyll a, b, and total chlorophyll. The number of seeds per plant, hundred-seed weight, biological yield, and grain yield were also evaluated at the end of the growing season. The irrigation treatment showed a significant effect at the 1% probability level on all traits studied. Under</span><span style="font-size:10.0pt"> rainfed conditions, </span><span style="font-size:10.0pt">electrolyte leakage and malondialdehyde and proline levels, as well as antioxidant enzyme activity, increased</span><span style="font-size:10.0pt"> by 32%, 128%, and 513%, respectively, compared to full irrigation conditions, while other investigated traits decreased.</span> <span style="font-size:10.0pt">Among the cultivars, Mansour showed the highest grain yield (1850 kg/ha) under full irrigation conditions, while Adel showed the lowest yield under full and supplementary irrigation conditions (1093 and 850 kg/ha, respectively). </span><span style="font-size:10.0pt">The cultivars showed similar yields under rainfed conditions. Supplemental irrigation improved the physiological performance of chickpea cultivars compared to rainfed conditions, which ultimately led to increased production and grain yield compared to rainfed conditions in chickpea cultivars. Under supplementary and full irrigation conditions, the Mansour cultivar had a higher seed yield than other cultivars and is suitable for these conditions.</span></span></span> آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان, پرولین, تنش خشکی, عملکرد دانه, کلروفیل Antioxidant enzymes, Proline, Drought stress, Grain yield, Chlorophyll 211 226 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-452-2&slc_lang=fa&sid=1 Afshin Tavakoli افشین توکلی tavakoli@znu.ac.ir Yes Department of Plant Production and Genetic, Faculty of Agricultural, University of Zanjan, Zanjan, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Sohila Ghanimati سهیلا غنیمتی gnimaty1@gmail.com No Department of Plant Production and Genetic, Faculty of Agricultural, University of Zanjan, Zanjan, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Kamran Afsahi کامران افصحی Afsahi@znu.ac.ir No Department of Plant Production and Genetic, Faculty of Agricultural, University of Zanjan, Zanjan, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران