Plant Process and Function

fa پاسخ فیزیولوژیک و بیوشیمیایی و تغییرات عناصر برگ علف لیمو (Cymbopogon citratus) به برخی الیسیتورها در شرایط تنش شوری Physiological, biochemical responses and changes in leaf element of lemongrass (Cymbopogon citratus) to some elicitors under salt stress conditions تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research محلول‌پاشی الیسیتورهای زیستی و هورمونی از جمله کیتوزان و آبسیزیک اسید (ABA) جهت تعدیل اثرات منفی تنش‌های محیطی از جمله تنش شوری در گیاهان مختلف توصیه شده است. به همین منظور این پژوهش به‌صورت آزمایش فاکتوریل با دو عامل شوری (صفر، 50 و 100 میلی‌مولار با استفاده از NaCl) و محلول‌پاشی سطوح مختلف الیستور (صفر، کیتوزان 50، کیتوزان 100، اسید آبسیزیک 10، اسید آبسیزیک 5 <a name="_Hlk197631732">میلی‌گرم در لیتر</a>) در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در دانشگاه هرمزگان بر علف لیمو تحت تنش شوری انجام گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که شوری اثر منفی بر صفات رویشی، فیزیولوژیک و ساختار یونی علف لیمو گذاشت و شوری 100 میلی‌مولار باعث کاهش معنی‌دار وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک کل بوته، سطح برگ به ترتیب به میزان 71/20، 40/12 و 76/27 درصد و افزایش معنی‌دار Na+ برگ به میزان 60/37 درصد در مقایسه با شاهد بدون محلولپاشی شد. در شرایط شوری 100 میلی‌مولار، محلول‌پاشی کیتوزان 100 میلی‌گرم در لیتر باعث افزایش وزن تر اندام هوایی، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل و کارتنوئید به ترتیب به میزان 86/20، 5/229، 3/105، 8/206 و 2/196 درصد و محلول‌پاشی ABA 10 میلی‌گرم در لیتر باعث افزایش وزن تر کل بوته و تعداد پنجه به ترتیب به میزان 9/22 و 0/85 درصد در مقایسه با شاهد شد. تنش شوری از طریق تحریک تولید پراکسید هیدروژن باعث افزایش پراکسیداسیون چربی غشا و درنتیجه افزایش تولید مالون دی‌آلدهید شد در حالی‌که الیسیتورها با افزایش ظرفیت آنتی‌اکسیدانی پراکسیداسیون چربی و درنتیجه تولید مالون دی‌آلدهید را محدود کردند در این بین کیتوزان 100 میلی‌گرم در لیتر و ABA 10 میلی‌گرم در لیتر کاراتر بودند. نتایج نشان داد که محلولپاشی الیسیتورها باعث افزایش محتوای رطوبت نسبی، افزایش نسبت K+ به Na+ و کاهش نشت یونی در شرایط تنش شوری می‌شود. بنابراین کاربرد الیسیتورهای زیستی به ویژه کیتوزان 100 میلی‌گرم در لیتر باعث افزایش سازگاری گیاه علف لیمو به شرایط تنش شوری شده که این موضوع می‌تواند راهکاری برای توسعه کشت این گیاه در مناطق شور ایران در نظر گرفته شود. Recently, applying biological and hormonal elicitors, including chitosan and abscisic acid (ABA), has been recommended to mitigate the harmful effects of environmental stresses, such as salinity stress, in various plants. For this purpose, this study was conducted as a factorial experiment with two factors: salinity (0, 50, and 100 mM) and different levels of elicitor application (0, 50 mg/L chitosan, 100 mg/L chitosan, 10 mg/L ABA, and 5 mg/L ABA) in a completely randomized design with three replicates in the University of Hormozgan on lemongrass under salinity stress. The present study showed that salinity harmed lemongrass vegetative and physiological traits and the ionic composition. A salinity level of 100 mM significantly reduced the shoot dry weight, total dry weight, and leaf area by 20.71%, 12.40%, and 27.76%, respectively, and increased Na+ content in leaves by 37.60% compared to the control without spraying. Under 100 mM salinity conditions, the application of 100 mg/L chitosan significantly increased the shoot fresh weight of aerial parts, chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll, and carotenoids by 20.86%, 229.5%, 105.3%, 206.8%, and 196.2%, respectively. The application of 10 mg/L ABA resulted in a significant increase in the total fresh weight and the number of tillers by 22.9% and 85.0%, respectively, compared to the control. Salt stress increases hydrogen peroxide production, which leads to enhanced membrane lipid peroxidation and consequently higher malondialdehyde (MDA) levels. Meanwhile, elicitors limited lipid peroxidation and MDA production by boosting antioxidant capacity. Among these, chitosan at 100 mg/L and ABA at 10 mg/L were the most effective. The results indicated that the application of elicitors increased relative water content, enhanced the K+ to Na+ ratio, and reduced ionic leakage under salinity stress conditions. Therefore, using biological elicitors, especially 100 mg/L chitosan, increased adaptation of lemongrass to salinity stress, which could be considered a strategy for the growth improvement of this plant in saline areas of Iran. اسید آبسیزیک, کیتوزان, گیاه دارویی, لمون‌گراس Abscisic acid, Chitosan, Medicinal plant, Lemongrass 227 249 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-86-9&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Salimi فاطمه سلیمی fatemehsalimi990@gmail.com No Department of Horticulture Science, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Farzin Abdollahi فرزین عبدالهی fabdollahi@hormozgan.ac.ir Yes Department of Horticulture Science, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Alireza Yavari علیرضا یاوری yavari@hormozgan.ac.ir No Department of Horticulture Science, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران