fa ارزیابی اثر سلنیوم، متانول و اسید آسکوربیک بر برخی صفات مورفوفیزیولوژیکی گندم (Triticum aestivum L.) تحت سطوح مختلف آبیاری تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="tab-stops:141.7pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">استفاده از تنظیم&shy;کننده&shy;های رشد و انجام آبیاری تکمیلی یکی از روش&shy;های بهبود عملکرد و کاهش اثرات مضر ناشی از تنش خشکی به شمار می&shy;رود. </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">آزمایش به صورت اسپیلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">فاکتورهای آزمایشی شامل آبیاری در سه سطح شامل آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی، دانه&shy;بندی و بدون آبیاری و تنظیم&shy;کننده&shy;های رشد گیاهی در چهار سطح شامل محلول‌پاشی سلنیوم، اسید آسکوربیک، متانول و محلول‌پاشی آب به عنوان شاهد بود. </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">تنش کم&shy;آبی سبب افزایش محتوای پرولین، قندهای محلول، هدایت الکتریکی، پروتئین دانه، انتقال مجدد ماده خشک از کل بوته و ساقه و سهم آن&shy;ها در عملکرد دانه گردید، در صورتی که کاربرد تنظیم&shy;کننده&shy;های رشد محتوای قندهای محلول و پروتئین دانه را افزایش و هدایت الکتریکی و انتقال مجدد ماده خشک از کل بوته و ساقه و سهم آن&shy;ها در عملکرد دانه را کاهش داد. </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">نتایج نشان داد انجام آبیاری تکمیلی در مراحل گلدهی و دانه&shy;بندی در مقایسه با شرایط بدون آبیاری عملکرد دانه را به ترتیب 9/5 و 6/12 درصد افزایش داد. هم&shy;چنین محلول&shy;پاشی سلنیوم، اسید آسکوربیک و متانول در مقایسه با شاهد (محلول&shy;پاشی آب) </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">عملکرد دانه را به ترتیب 1/1، 3/8 و 1/7 درصد بهبود بخشید.</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> محلول&shy;پاشی تنظیم&shy;کننده&shy;های رشد گیاهی و انجام آبیاری تکمیلی توانسته است تا حدودی اثرات زیان‌بار ناشی از تنش خشکی را کاهش دهد و بنابراین می‌توان در راستای بهبود عملکرد و اجزای عملکرد گندم استفاده از این تنظیم&shy;کننده&shy;های رشدی و انجام آبیاری تکمیلی را تحت شرایط دیم پیشنهاد کرد.</span></span></b></span></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">Using plant growth regulators and supplementary irrigation is one approach for increasing production while avoiding the negative impacts of drought stress. A split-plot experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications during 2023-2024. Experimental treatments include irrigation at three levels [supplementary irrigation at the flowering stage, grain filling stage, and without irrigation (rainfed)], and plant growth regulators at four levels include foliar application of selenium, ascorbic acid, methanol, and water as a control. Water deficit stress increased the content of proline, soluble sugars, electrical conductivity, grain protein, and dry matter remobilization from shoot organs and stem, as well as their contribution to grain yield, whereas growth regulators increased the content of soluble sugars and grain protein while decreasing electrical conductivity and dry matter remobilization from shoot organs and stem and their contribution to grain yield. The results showed that supplementary irrigation at the flowering and grain-filling stages increased grain yield by 5.9 and 12.6%, respectively, compared to the no-irrigation conditions. Also, foliar application of selenium, ascorbic acid, and methanol improved grain yield by 1.1, 8.3, and 7.1%, respectively, compared to the control (no foliar application). It appears that foliar spraying plant growth regulators and supplementary irrigation has somewhat mitigated the negative effects of drought stress. As a result, it is possible to suggest the use of these growth regulators and supplementary irrigation in rainfed conditions in order to increase wheat yield and yield components.</span></span></span> آبیاری تکمیلی, پرولین, پروتئین دانه, تنظیم‌کننده رشد گیاهی, قندهای محلول Grain protein, Plant growth regulator, Proline, Soluble sugars, Supplementary irrigation 175 192 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1964-1&slc_lang=fa&sid=1 Foroozan Khodaei فروزان خدایی Khodaei.foroozan58@gmail.com No Department of Plant Production and Genetics Engineering, Faculty of Agriculture, Lorestan University, Khorramabad, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران Razieh Khalilzadeh راضیه خلیل زاده khalilzadeh.r@lu.ac.ir Yes Department of Plant Production and Genetics Engineering, Faculty of Agriculture, Lorestan University, Khorramabad, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران Khosro Azizi خسرو عزیزی azizi.k@lu.ac.ir No Department of Plant Production and Genetics Engineering, Faculty of Agriculture, Lorestan University, Khorramabad, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران