Plant Process and Function

fa ارزیابی تنش خشکی بر عملکرد و کارایی مصرف آب ژنوتیپ‌های مختلف گیاه کینوا (Chenopodium quinoa Willd) در ایرانشهر Evaluation of drought stress on yield and water use efficiency of different quinoa genotypes (Chenopodium quinoa Willd) in Iranshahr تنش خشكي Droughts Stress كاربردي Applicable با توجه به تغییرات اقلیمی و قرار گرفتن کشور ایران در منطقه خشک و نیمهخشک، برای کاهش اثرات تنش خشکی، انتخاب ژنوتیپهای متحمل به خشکی از مدیریتهای ضروری کشت گیاهان زراعی است. بدین منظور در این پژوهش به بررسی اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپهای مختلف کینوا به صورت اسپلیت پلات با سه تکرار در قالب طرح بلوکهای کاملاً تصادفی در دو سال زراعی (97-1395) در ایستگاه تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی بلوچستان (ایرانشهر) انجام شد. عامل اصلی شامل تنش خشکی در سه سطح (5000، 4000 و 3000 مترمکعب آب در هکتار) و عامل فرعی شامل هشت ژنوتیپ کینوا (Q12، Q18، Q21، Q26، Q29، Q31، Gizl و Red carina) در نظر گرفته شد. مطابق نتایج آزمایش اثر سال بر تمامی صفات مورد بررسی معنیدار نشد. اثر تنش خشکی بر صفات ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد شاخه جانبی در بوته، تعداد سنبله در گل آذین و کارایی مصرف آب معنیدار شد. براساس نتایج مقایسه میانگین ژنوتیپها، بیشترین عملکرد دانه در ژنوتیپ Q12 مشاهده شد که عملکرد دانه در این ژنوتیپ 16/12 درصد و عملکرد بیولوژیک 22/24 درصد بیشتر از ژنوتیپهای Q18 و Q21 (کمترین مقادیر)، بود. نتایج نشان داد که ژنوتیپهای مختلف کینوا در پژوهش حاضر، با هم تفاوت معنیداری دارند. ژنوتیپ Q18 نیز کارایی مصرف آب بالاتری نسبت به سایر ژنوتیپها داشت که میتوان در شرایط کمبود آب از این ژنوتیپ بهره برد. بنابراین با توجه به نتایج حاضر، میتوان جهت افزایش دستیابی به عملکرد مناسب و افزایش کارایی مصرف آب، ژنوتیپهای Q18 و Q12 را پیشنهاد داد. Considering the climate changes and Iran's location in arid and semi-arid regions, selecting drought-tolerant genotypes to reduce the effects of drought stress is an essential management of crop cultivation. For this purpose, in this study, the effect of drought stress on the yield and yield components of different quinoa genotypes was investigated in a split plot with 3 replications in a randomized complete block design in two crop years (2016-2018) at the Balochistan Agricultural and Natural Resources Research Station (Iranshahr). The main factor included drought stress at 3 levels (5000, 4000 and 3000 m3/ha), and the secondary factor included 8 quinoa genotypes (Q12, Q18, Q21, Q26, Q29, Q31, Gizl and Red Carina). According to the results of the experiment, the effect of year on all the studied traits was not significant. The effect of drought stress on the traits of plant height, stem diameter, number of lateral branches per plant, number of spikes in inflorescence, and water use efficiency was significant. Also, the effect of genotype on all the studied traits showed a significant difference. Based on the results of the comparison of the means, the Q12 genotype increased the grain yield (12.16%) and the biological yield (24.22%) compared to the Q18 and Q21 genotypes (the lowest value). Based on the results of comparing the average genotypes, the highest grain yield was observed in the Q12 genotype, which had a grain yield of 12.16 percent and a biological yield of 24.22 percent higher than the Q18 and Q21 genotypes (the lowest values). The results showed that the different quinoa genotypes in the present study differed significantly. The Q18 genotype also had a higher water use efficiency than other genotypes, which can be used in water shortage conditions. Therefore, according to the present results, the Q18 and Q12 genotypes can be recommended to increase the achievement of appropriate yield and increase water use efficiency. ارتفاع بوته, تجزیه خوشه‌ای, ژنوتیپ Red carina, عملکرد بیولوژیک, کم آبیاری Biological yield, Cluster analysis, Deficit irrigation, Plant height, Red carina 193 210 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1687-2&slc_lang=fa&sid=1 Abdolnaser Raeesi عبدالناصر رییسی adolnaserraeesi@gmail.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, Ka.C. Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Mohammad Nabi Ilkaee محمد نبی ایلکایی mn64_ilkaee@yahoo.com Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Ka.C. Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Khaled Miri خالد میری Khaledmiri@areeo.ac.ir No Baluchistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education, and Extension Organization (AREEO), Iranshahr, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایرانشهر، ایران Farzad Paknejad فرزاد پاک نژاد farzadpaknejad@yahoo.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, Ka.C. Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Davoud Habibi داود حبیبی d_habibi2004@yahoo.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, Ka.C. Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران