fa تأثیر محلول‌پاشی سلنات سدیم و نانو‌سلنیوم بر ویژگی‌های رشد و خصوصیات بیوشیمیایی گیاه دارویی بادرنجبویه (Melissa officinalis) در شرایط تنش شوری تنش شوري Salt Stress كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">استفاده از تعدیل&rlm;کننده&rlm;های تنش به صورت خارجی در بسیاری از موارد در کاهش اثرات تنش&rlm;های محیطی مؤثر است. این پژوهش به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد تا دو فرم مختلف سلنیوم (سلنات سدیم و نانوسلنیوم) از نظر تأثیر بر کاهش اثرات منفی تنش شوری در گیاه بادرنجبویه مقایسه شوند. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح تنش شوری (صفر، 4 و 8 دسی‌زیمنس بر متر) و پنج سطح محلول‌پاشی (شاهد (صفر)، 5 و 10 میلی‌گرم بر لیتر سلنات سدیم و 2 و 4 میلی‌گرم بر لیتر نانوسلنیوم) بودند. بر اساس نتایج، تنش شوری و تیمار منابع مختلف سلنیوم بر فعالیت آنزیم فنیل&rlm;آلانین آمونیالیاز و غلظت مالون دی&rlm;آلدهید، محتوای نسبی آب برگ، پرولین، فنول کل، فلاونوئید کل و عملکرد اسانس تأثیر معنی‌داری داشتند. بیشترین وزن تر اندام هوایی در تیمار سلنات سدیم ۱۰ میلی‌گرم بر لیتر و بدون تنش شوری مشاهده شد. تنش شوری باعث کاهش معنی‌دار وزن خشک اندام هوایی (19/24 درصد نسبت به شاهد) شد، در حالیکه محلول‌پاشی با منابع سلنیوم (سلنات سدیم و نانوسلنیوم) این کاهش را جبران کرد. کلروفیل کل در تیمار تنش شوری شدید 65/22 درصد نسبت به شاهد کاهش یافت و بیشترین مقدار آن در تیمار نانوسلنیوم ۲ میلی‌گرم در لیتر و بدون تنش شوری حاصل شد. در تیمار تنش شوری شدید و بدون محلول&rlm;پاشی فعالیت آنزیم فنیل&rlm;آلانین آمونیالیاز 81/69 درصد و مقدار مالون دی&rlm;آلدئید 19/39 درصد نسبت به شاهد کاهش و در تیمار تنش شوری ملایم و محلول&rlm;پاشی سلنات سدیم 10 میلی&rlm;گرم بر لیتر میزان فلاونوئید کل نسبت به شاهد 30/31 درصد و در تیمار تنش شوری ملایم و محلول&rlm;پاشی نانوسلنیوم 2 میلی&rlm;گرم بر لیتر درصد اسانس بادرنجبویه 03/31 درصد نسبت به شاهد افزایش نشان دادند. بیشترین عملکرد اسانس (54/12 گرم در بوته) در تیمار نانوسلنیوم ۲ میلی‌گرم در لیتر و بدون تنش شوری مشاهده شد. نسبت‌های عناصر معدنی (پتاسیم، نیتروژن، سلنیوم و کلر) در ریشه و برگ نیز تحت تأثیر تنش شوری و محلول‌های تیماری قرار گرفتند. به طوریکه در تنش شوری شدید و سلنات سدیم 10 میلی&rlm;گرم در لیتر نسبت پتاسیم ریشه به برگ (25/1) و نسبت نیتروژن ریشه به برگ (63/1) بیش از سایر تیمارها بود، در تیمار تنش شوری شدید و بدون محلول&rlm;پاشی نسبت سلنیوم ریشه به برگ 393/0 بود که بیانگر تجمع سلنیوم بیشتر در برگ بود. مجموع می&rlm;توان گفت فرم نانوسلنیوم نسبت به سلنات سدیم اثربخشی بهتری در تخفیف اثر منفی تنش شوری در گیاه دارویی بادرنجبویه داشت.</span></span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:12pt"><span style="text-autospace:none"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">The external application of stress modulators is often effective in reducing the effects of environmental stresses. This research was conducted as a factorial experiment in a completely randomized design with three replications to compare two different forms of selenium (sodium selenate and nano-selenium) in mitigating the adverse effects of salt stress on <i>Melissa officinalis</i>. The experimental treatments included three levels of salt stress (0, 4, and 8 dS/m) and five levels of foliar application (control (zero), 5 and 10 mg/L sodium selenate, and 2 and 4 mg/L nano-selenium). Based on the results, salt stress and different selenium treatments significantly affected phenylalanine ammonia-lyase (PAL) enzyme activity, malondialdehyde (MDA) concentration, relative leaf water content, proline, total phenols, total flavonoids, and essential oil yield. The highest fresh weight of the aerial parts was observed in the treatment with 10 mg/L sodium selenate and no salt stress. Salt stress significantly reduced the dry weight of the aerial parts (19.24% compared to the control), while foliar application of selenium sources (sodium selenate and nano-selenium) compensated for this reduction. Total chlorophyll decreased by 22.65% under severe salt stress compared to the control, with the highest amount obtained in the treatment with 2 mg/L nano-selenium and no salt stress. Under severe salt stress without foliar application, PAL enzyme activity decreased by 69.81%, and MDA content decreased by 39.19% compared to the control. In mild salt stress with 10 mg/L sodium selenate foliar application, total flavonoids increased by 31.30%, while under mild salt stress with 2 mg/L nano-selenium foliar application, the essential oil percentage of lemon balm increased by 31.03% compared to the control. The highest essential oil yield (12.54 g per plant) was observed in the treatment with 2 mg/L nano-selenium and no salt stress. The ratios of mineral elements (potassium, nitrogen, selenium, and chlorine) in the roots and leaves were also affected by salt stress and treatment solutions. Under severe salt stress with 10 mg/L sodium selenate, the root-to-leaf potassium ratio (1.25) and root-to-leaf nitrogen ratio (1.63) were higher than in other treatments. In severe salt stress without foliar application, the root-to-leaf selenium ratio was 0.393, indicating greater selenium accumulation in the leaves. Overall, it can be concluded that nano-selenium was more effective than sodium selenate in alleviating the negative effects of salt stress on the medicinal plant lemon balm.&nbsp; </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span> بیشبود عناصر, تنش شوری, سمیت, مقاومت, نسبت کلر به پتاسیم Chloride-to-potassium ratio, Elemental toxicity, Resistance, Salt stress, Toxicity 1 22 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1672-3&slc_lang=fa&sid=1 Mahsa Torabian مهسا ترابیان mahsatorabian13@gmail.com No Department of Horticulture and Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه علوم باغبانی و زراعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Sepideh Kalateh Jari سپیده کلاته جاری kalatehjari@srbiau.ac.ir Yes Department of Horticulture and Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه علوم باغبانی و زراعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Marzieh Ghanbari Jahromi مرضیه قنبری جهرمی ghanbari@srbiau.ac.ir No Department of Horticulture and Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه علوم باغبانی و زراعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران