fa تأثیر پرایمینگ بذر با کیتوزان بر برخی مؤلفه‌های جوانه‌زنی و صفات بیوشیمیایی گیاهچه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) رقم گلدشت تحت تنش شوری تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">به‌منظور بررسی تأثیر پرایمینگ بذر با کیتوزان بر برخی مؤلفه‌های جوانه‌زنی و صفات بیوشیمیایی گیاهچه گلرنگ تحت تنش شوری آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1403 در دانشگاه محقق اردبیلی اجرا شد. تیمارها شامل </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">چهار سطح شوری (صفر، 50، 100 و 150 میلی‌مولار) و چهار سطح کیتوزان (صفر، 1، 2 و 3 درصد وزنی- حجمی) </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">بود </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">که همه در اسید استیک یک درصد حل شده بودند. نتایج نشان داد که شوری </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">شاخص‌های جوانه‌زنی را کاهش داد، ولی پرایمینگ بذر با </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">کیتوزان </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">این صفات را بهبود بخشید.</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">بـیش‌تـرین ضریب جوانه‌زنی، شاخص طولی و وزنی بنیه بذر در تیمار با کیتوزان 3 درصد و بدون شوری</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">مشاهده شد.</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">محتوای پروتئین</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> محلول</span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> در تیمار با کیتوزان 3 درصد و سطح بدون شوری نسبت به شاهد (آب&shy;مقطر) و شوری 150 میلی‌مولار در حدود 81 درصد افزایش نشان داد.</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">میزان قندهای محلول در پرایمینگ با کیتوزان 3 درصد در حدود 48 درصد نسبت به شاهد (پرایمینگ با آب&shy;مقطر) بیشتر بود. </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">حداکثر مقدار مالون دی‌آلدئید (533/41 نانومول بر گرم وزن تر) به تیمار شاهد (پرایمینگ</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">آب&shy;مقطر) و شوری 150 میلی‌مولار ارتباط داشت. با افزایش شوری میزان پرولین افزایش یافت، ولی کاربرد کیتوزان 3 درصد این صفت را 77 درصد نسبت به شاهد (پرایمینگ با آب&shy;مقطر) افزایش داد. در کل، استفاده از سطوح مختلف کیتوزان موجب تقویت فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی بذرهای ضعیف گلرنگ تحت تنش شوری ‌شد</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">و رشد گیاهچه را افزایش داد.</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"CIDFont+F3","serif""></span></span></b></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">To investigate the effect of seed priming with chitosan on germination components and biochemical traits in safflower under salinity stress, a factorial experiment was conducted using a completely randomized design at the University of Mohaghegh Ardabili in 2024, with three replications. Treatments included four salinity levels (0, 50, 100, and 150 mM) and four levels of chitosan (0, 1, 2, and 3% by weight volume), all dissolved in 1% acetic acid. </span><span style="font-size:10.0pt">The results showed that salinity stress reduced the germination&nbsp;indicators. However, priming with different levels of chitosan, especially the 3% level, improved these traits. The total protein content in the treatment with chitosan 3% and without salinity compared to the control (distilled water) and 150 mM salinity showed an increase of about 81%. The amount of soluble sugars in priming with chitosan 3% compared to the control (distilled water) showed an increase of about 48%. The maximum amount of malondialdehyde (MDA, 41.533 nanomol/g FW) was related to the control treatment (distilled water priming) and 150 mM salinity. With increasing salinity, the amount of proline increased, but the use of chitosan with a concentration of 3% increased this trait about 77% compared to the control (distilled water).</span><span style="font-size:10.0pt"> In general, the use of different levels of chitosan strengthened the physiological and biochemical responses of weak safflower seeds under salinity stress.</span><span style="font-size:10.0pt"></span></span></span> پروتئین, پرولین, قندهای محلول, کلرید سدیم, کیتوزان Chitosan, Prolin, Protein, Sodium chloride, Soluble sugars 23 40 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-860-9&slc_lang=fa&sid=1 Haniyeh Saadat هانیه سعادت t.saadat2020@gmail.com No Crop Ecology, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili Ardabil, Iran اکولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Mohammad Sedghi محمد صدقی m_sedghi@uma.ac.ir Yes Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture and Natural resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران