fa اثر کود‌های زیستی نیتروژن و فسفر (ازتوبارور 1 و فسفات بارور 2) بر برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک و عملکردی دو رقم نخود‌‌فرنگی (Pisum sativum L.) در سطوح مختلف آبیاری تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">این پژوهش به‌منظور ارزیابی اثر کود‌های زیستی نیتروژن و فسفر بر برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک و عملکردی دو رقم نخود&shy;‌فرنگی (</span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">Pisum sativum</span></span></i></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""> L.</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) تحت سطوح مختلف آبیاری، به‌صورت دو ساله طراحی و اجرا شد. این آزمایش به‌صورت کرت‌های دو بار خرد&shy;شده در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اصلی شامل تیمار‌های آبیاری در سه سطح (آبیاری پس از 50، 75 و 100 میلی‌متر تبخیر تجمعی از تشتک تبخیر کلاس </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">A</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)، عامل فرعی شامل منابع مختلف کود زیستی در چهار سطح (بدون کود، ازتوبارور1، فسفات‌بارور-2 و ازتوبارور1 + فسفات‌‌بارور-2) و عامل فرعی‌فرعی شامل ارقام مختلف نخود&shy;‌فرنگی (رقم ولف هلندی و مجارستانی) بود. تنش خشکی با کاهش وزن خشک شاخساره، محتوای نسبی آب برگ و افزایش غلظت مالون‌ دی&shy;‌آلدئید و نشت الکترولیت‌های برگ سبب کاهش عملکرد بیولوژیک در هر دو رقم به‌ویژه رقم ولف هلندی شد. رقم مجارستانی با به‌کارگیری بهتر سیستم‌های دفاعی؛ مانند: افزایش غلظت پرولین و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان تحمل بیش‌تری در برابر تنش خشکی داشت. کود‌های زیستی در کاهش آثار زیانبار تنش خشکی نقش مؤثری داشتند؛ به‌گونه‌ای که در هر دو رقم به‌ویژه رقم مجارستانی، کود‌های زیستی با افزایش وزن خشک شاخساره، محتوای نسبی آب برگ، محتوای پرولین برگ و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان منجر‌به بهبود عملکرد بیولوژیک شدند. در مجموع، رقم مجارستانی به‌دلیل سازگاری بیش‌تر در برابر تنش خشکی، جهت توسعه کشت در مناطق با غالبیت تنش خشکی انتهای فصل توصیه می‌شود. استفاده از کود‌های زیستی (به‌ویژه تلفیق کود‌های زیستی نیتروژن و فسفر تحت شرایط تنش خشکی ملایم و شدید) نیز ره&shy;یافتی راه&shy;گشا جهت سازگاری با شرایط تنش خشکی در چنین مناطقی است. </span></span></b></span></span></span></span> <pre style="text-align:justify"> <span style="font-size:12pt"><span style="tab-stops:45.8pt 91.6pt 137.4pt 183.2pt 229.0pt 274.8pt 320.6pt 366.4pt 412.2pt 458.0pt 503.8pt 549.6pt 595.4pt 641.2pt 687.0pt 732.8pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">The present investigation was designed</span><span style="font-size:10.0pt"> and carried in order to study the effects of<b> </b>nitrogen and phosphorus biofertilizers on</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> some morphophysiological and </span><span style="font-size:10.0pt">reproductive </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">characteristics</span><span style="font-size:10.0pt">, of two pea (<i>Pisum sativum</i> L.) varieties under<b> </b>different irrigation regimes,</span> <span style="font-size:10.0pt">for two years.</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> This</span><span style="font-size:10.0pt"> experiment was conducted as a split-split plot based</span><span style="font-size:10.0pt"> on a randomized complete block design with three replications. The main plots were allocated to irrigation treatments including: irrigation after </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">50, 75 and 100</span><span style="font-size:10.0pt"> mm (I₁, I₂ and I₃, respectively) cumulative evaporation from class A evaporation pan and the sub plots were allocated to different source of biofertilizers treatments including: control (no biofertilizer),<b> </b>Azotobarvar-1,<b> </b>Phosphatebarvar-2 and Azotobarvar-1<b> + </b>Phosphatebarvar-2. Sub-sub plots were allocated to<b> </b>two varieties of peas (</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">Majarestani and Wolfholland)</span><span style="font-size:10.0pt">.</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> Drought stress</span><span style="font-size:10.0pt"> led to a significant decrease in biological yield </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">in </span><span style="font-size:10.0pt">two</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> mentioned </span><span style="font-size:10.0pt">varieties (</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">especially </span><span style="font-size:10.0pt">in Wolfholland variety), through reducing the </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">shoot dry weight</span><span style="font-size:10.0pt">, leaf relative water content, and also increasing the malondialdehyde concentration and leaf electrolyte leakage. </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">Majarestani variety</span> <span lang="EN" style="font-size:10.0pt">was more tolerant to drought stress with more effective use of defense systems Such as: higher level of proline content and antioxidant enzyme activities</span><span style="font-size:10.0pt">.</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> Biofertilizers</span> <span lang="EN" style="font-size:10.0pt">played an effective role in reducing the adverse effects of drought stress. Biofertilizers </span><span style="font-size:10.0pt">improved biological yield by increasing</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> the shoot dry weight</span><span style="font-size:10.0pt">, leaf relative water content, proline content and </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">antioxidant enzyme activities in both </span><span style="font-size:10.0pt">varieties,</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> especially </span><span style="font-size:10.0pt">in</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> Majarestani variety</span><span style="font-size:10.0pt">. Generally, </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">Majarestani variety</span><span style="font-size:10.0pt"> due to its</span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"> more tolerant to drought stress conditions is recommended for cultivation in areas with the terminal drought stress</span><span style="font-size:10.0pt">. The application of biofertilizers (especially the integration of nitrogen and phosphorus biofertilizers under mild and severe drought stress conditions) </span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt">is also a promising approach to adapt to drought stress conditions in such areas.</span><span style="font-size:10.0pt"></span></span></span></span> <span style="font-size:10pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""></span></span></span></span></pre> آنزیم آنتی‌اکسیدان, پرولین, تنش خشکی, ژنوتیپ Antioxidant enzyme, Drought stress, Genotype, Proline 105 140 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1947-1&slc_lang=fa&sid=1 Nima Yadollahi Farsani نیما یداللهی فارسانی nimayadollahi73@gmail.com No Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Mojtaba Karimi مجتبی کریمی m.karimi@sku.ac.ir Yes Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Mahmoud Reza Tadayon محمود‌رضا تدین mrtadayon@yahoo.com No Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Mohammad Rafieiolhossaini محمد رفیعی‌الحسینی m_rafiee_1999@yahoo.com No Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران