fa بهبود خصوصیات فیزیولوژیک و وزن خشک اندام هوایی بادرنجبویه (Melissa officinalis L.) با تلقیح مایکوریزا تحت سمیت کادمیوم تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر کاربرد قارچ مایکوریزا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">بر بهبود صفات فیزیولوژیک و وزن خشک اندام هوایی گیاه دارویی بادرنجبویه تحت سمیت کادمیوم، در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج در سال 1401 اجرا شد. آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار طراحی شد. عوامل آزمایشی شامل سطوح مختلف نیترات کادمیوم <span style="background:white">در شش غلظت (</span>صفر،</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">5، 10، 15، 20 و 25 میلی&shy;گرم در هر کیلوگرم خاک) و قارچ مایکوریزا آربوسکولار گونه </span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Funneliformis mosseae</span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> در دو سطح (عدم کاربرد و کاربرد)<span style="background:white"> بود. نتایج نشان داد کاربرد حداکثر غلظت کادمیوم موجب کاهش 45/27 درصدی محتوای آب نسبی و افزایش 65/1 برابری محتوای مالون دی‌آلدهید شد. قارچ مایکوریزا نیز محتوای قندهای محلول و پروتئین محلول برگ را به میزان 68/11 و 25/21 درصد بهبود بخشید. برهم‌کنش دوگانه قارچ و فلز سنگین نشان داد، کمترین میزان کلروفیل </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="background:white">a</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="background:white"><span b="" lotus="" style="font-family:">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="background:white">b</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="background:white"><span b="" lotus="" style="font-family:"> و کل در تیمار 25 میلی‌گرم کادمیوم در کیلوگرم خاک + عدم کاربرد قارچ به ترتیب به میزان 308/0، 189/0 و 638/0 میلی‌گرم بر گرم برگ مشاهده شد. همچنین بیشترین فعالیت آنزیم‌&lrm;های آنتی‌اکسیدانی کاتالاز و پراکسیداز تحت تیمار کاربرد مایکوریزا + 25 میلی‌گرم کادمیوم بر کیلوگرم خاک حاصل شد. به&shy;طور&shy;کلی افزایش غلظت سطوح کادمیوم تأثیر منفی بر صفات فیزیولوژیک بادرنجبویه داشت و وزن خشک اندام هوایی را در حداکثر غلظت خود به میزان 71/76 درصد کاهش داد. بیشترین میزان این صفت نیز با قارچ‌ مایکوریزا در سطح بدون تنش به‌دست آمد. بنابراین استفاده از این کود زیستی جهت افزایش تحمل بادرنجبویه در خاک‌های آلوده به کادمیوم پیشنهاد می‌شود.</span></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">This research aimed to evaluate the effect of mycorrhizal fungi application on the physiological traits and shoot dry weight of the <i>Melissa officinalis</i> under cadmium toxicity in the research greenhouse of the Faculty of Agriculture, Yasouj University, in 2022. The experiment was designed as a factorial in a completely randomized design with three replications. Experimental factors included different cadmium levels (0, 5, 10, 15, 20, and 25 mg kg^-1 _soil) and the arbuscular mycorrhizal fungus <i>Funneliformis moseae</i> (non-application and application). Results showed that the maximum cadmium concentration led to a 27.45% reduction in relative water content and a 1.65-fold increase in MDA content. Mycorrhizal fungi also improved soluble sugars and leaf soluble protein content by 11.68% and 21.25%, respectively. Interaction of fungi and heavy metal showed that the lowest levels of chlorophyll a, b, and total were observed in the treatment with 25 mg kg^-1 _soil cadmium+without fungi application, measuring 0.308, 0.189, and 0.638 mg g^-1 _leaf, respectively. Furthermore, the highest activity of the catalase and peroxidase was observed under the treatment with mycorrhizal application + 25 mg kg^-1 _soil cadmium. In general, increasing cadmium levels negatively impacted the physiological traits of lemon balm, reducing shoot dry weight by 76.71% at the highest concentration. The highest level of this trait was achieved with mycorrhizal fungi in non-stress conditions. Therefore, the use of this biofertilizer is recommended to increase lemon balm tolerance in cadmium-contaminated soils. </span></span></span> قندهای محلول, کادمیوم, کود زیستی, مالون دی‌آلدهید, محتوای کلروفیل Soluble sugars, Cadmium, Bio-fertilizer, MDA, Chlorophyll content 137 156 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-160-10&slc_lang=fa&sid=1 Khatereh Dastakzan خاطره دستک‌زن Khdastakzan@gmail.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Mohsen Movahhedi Dehnavi محسن موحدی دهنوی movahhedi1354@gmail.com Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Hooshang Farajee هوشنگ فرجی hooshangfarajee@yu.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Amin Salehi امین صالحی aminsalehi@yu.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Hamid Alahdadi حمید اله دادی hamid.alahdadii@gmail.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران