fa ارزیابی برخی ویژگی‌های مورفولوژیک و فیزیولوژیک ژنوتیپ‌های پیشرفته گندم نان تحت تأثیر تنش خشکی تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">به منظور ارزیابی کارآیی صفات مورفوفیزیولوژیک در گزینش تحمل به تنش خشکی گیاه گندم نان، آزمایشی با 10 ژنوتیپ پیشرفته گندم به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار در دو محیط تنش خشکی و بدون تنش در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تنش خشکی تأثیر معنی‌داری در افزایش صفات روز تا خوشه&shy;دهی، تعداد سنبلچه در سنبله، اتلاف آب برگ، میزان نشت یونی و هدایت الکتریکی <a name="_Hlk173762163">و کاهش صفات وزن سنبله، فلورسانس متغیر (</a></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">FV</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)، فلورسانس بیشینه (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">FM</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)، شاخص سبزینگی (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">SPAD</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)، رطوبت نسبی برگ (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">RWC</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) و پایداری غشای سیتوپلاسمی </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">داشت.<br> ترکیب&shy;های (ژنوتیپ شماره 3) &times; (بدون تنش) با میانگین 4963 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را داشته و به همراه ترکیب&shy;های (ژنوتیپ شماره 3، 4، 7 و 8) &times; (بدون تنش) و (دو رقم شاهد زرینه و حیران) &times; (بدون تنش) در گر</span></span></b><b><span lang="PS-AF" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">وه</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> برتر قرار گرفتند و کمترین عملکرد به ترکیب (ژنوتیپ شماره 3) &times; (تنش آخر فصل) با 06/4101 کیلوگرم در هکتار تعلق داشت. عملکرد دانه با صفات وزن سنبله، فلورسانس کلروفیل (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">F0</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)، فلورسانس کلروفیل (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Fm</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)، محتوای رطوبت نسبی برگ (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">RWC</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) و پایداری غشای سیتوپلاسمی همبستگی مثبت و معنی&shy;دار و با صفات نشت یونی و اتلاف آب برگ رابطه منفی و معنی&shy;داری نشان داد. بیشترین همبستگی مبثت و معنی&shy;دار بین صفات وزن سنبله و وزن دانه بدست آمد که می‌تواند به عنوان مناسب&shy;ترین معیار گزینش تحمل به خشکی در گندم مد&shy;نظر قرار گیرد.</span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">In order to evaluate the effectiveness of morpho-physiological traits in the selection of bread wheat&nbsp; &nbsp;drought stress tolerance, an experiment was conducted with 10 advanced wheat genotypes in </span><span style="font-size:10.0pt">Influenced by</span><span style="font-size:10.0pt"> a randomized complete block design with three replications in two environments: some drought stress and no stress in the agricultural and natural resources research station of Ardabil province. The results of variance analysis showed that drought stress increased the traits of days to clustering, number of spikelets per spike, leaf water loss, ion leakage rate, and electrical conductivity and decreased the traits of spike weight, variable fluorescence (FV), maximum fluorescence (FM), greenness index (SPAD), leaf relative humidity (RWC), and cytoplasmic membrane stability. The combination (number (3) &times; without stress) had the highest seed yield with an average of 4963 kg/ha, and together with the combinations (3, 4, 7, and 8 &times; no stress and two varieties, Zarineh and Hiran &times; no stress), were in the top class, and the lowest yield was the combination (3) &times; stress at the end of the season) with 4101.06 kg per hectare. Seed yield has a positive and significant correlation with spike weight, chlorophyll fluorescence (F0), chlorophyll fluorescence (Fm), leaf relative moisture content (RWC), and cytoplasmic membrane stability, and a negative and significant correlation with ion leakage and leaf water loss traits. The highest and most significant correlation was obtained between spike weight and grain weight traits, which can be considered as the most suitable selection criteria for drought tolerance in wheat.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span></span> تنش خشکی, روز تا رسیدگی فیزیولوژیک, فلورسانس کلروفیل, عملکرد Drought stress, Days to physiological maturity, Chlorophyll fluorescence, Yield 189 214 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-405-31&slc_lang=fa&sid=1 Babak Sadeghiyeh بابک صادقیه babak.sadeghieh@gmail.com No Department of plant genetics and production engineering, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Sodabeh Jahanbakhsh Godehkahriz سدابه جهانبخش گده کهریز jahanbakhsh@uma.ac.ir Yes Department of plant genetics and production engineering, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Salim Farzaneh سلیم فرزانه salim farzaneh@yahoo.com No Department of plant genetics and production engineering, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Marefat Ghasemi معرفت قاسمی m.ardabil@gmail.com No Horticulture Crops Reasearch Department. Ardabil Agricultural and Natural Resources Reasearch and Education Center, Ardabil, Iran بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران Amirabbaas Matin امیرعباس متین Matinchem@gmail.com No Department of Chemistry, Azarbaijan Shahid Madan, University, Tabriz, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران