fa رشد و ویژگی‌های بیوشیمیایی اکوتیپ‌های خارمریم (Silybum marianum L.) تحت تأثیر برهمکنش تاریخ کاشت و رژیم آبیاری تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در مطالعه ویژگی‌های بیوشیمیایی چهار اکوتیپ گیاه خارمریم (اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان-امیدیه و مجارستان) در سه سطح 40، 60 و 80 درصد تخلیه رطوبت خاک و پنج تاریخ کاشت (6 مهر، 26 مهر، 16 آبان، 6 آذر و 20 اسفند) در سال 1399 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به&shy;صورت </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">تجزیه مرکب </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">اسپلیت پلات در سه تکرار در قالب طرح بلوک</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">‌</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">های کاملاً تصادفی آنالیز شد. نتایج نشان داد بین تیمارهای تاریخ کاشت و رژیم آبیاری تفاوت‌های معنی‌داری از نظر محتوای نسبی آب برگ، پرولین، مالون ‌دی‌آلدئید، کلروفیل</span></span> <i><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">a</span></span></i> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">و </span></span><i><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">b</span></span></i><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> و کاروتنوئیدها و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی از قبیل کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز و گایاکول پراکسیداز مشاهده شد. اکوتیپ‌ها به‌طور متفاوتی به این تغییرات واکنش نشان دادند، که بیانگر حساسیت‌های مختلف آن‌ها به شرایط محیطی است. اکوتیپ‌های اصفهان و کهگیلویه و بویراحمد دارای بیشترین عملکرد زیست&shy;توده</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> (5/11 کیلوگرم بر متر مربع)</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> بودند. اکوتیپ &quot;کهگیلویه و بویراحمد&quot; با بیشترین مقدار </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">کلروفیل، </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">کاروتنوئید، محتوای نسبی آب برگ و کارآیی کوانتومی فتوسیستم</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">II</span></span><span dir="RTL" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> (</span></span><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Fv/Fm</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) برای برنامه‌های اصلاحی و ایجاد ارقام مناسب اقلیم کشور پیشنهاد می‌شود. این تحقیق نشان می‌دهد که بهینه‌سازی تاریخ کاشت و رژیم آبیاری می‌تواند عملکرد گیاه خارمریم را به‌ویژه در شرایط افزایش تقاضای آب آبیاری حاصل از تغییرات آب و هوایی بهبود بخشد. بررسی ارتباط ویژگی‌های بیوشیمیایی گیاه با شرایط کاشت، </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">بر </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">ارزش بالقوه این تناسب‌ها برای بهبود مدیریت تولید محصولات گیاهی<br> می&shy;افزاید</span></span></b> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">This study investigated changes in biochemical characteristics of four ecotypes of milk thistle plants (Isfahan, Kohgiluyeh and Boyer Ahmad, Khuzestan-Umidiyeh, and Hungary) in response to three moisture levels (40, 60, and 80% of the maximum allowable depletion of available soil moisture) and five planting dates (September 27th, October 17th, November 6th, November 26th, and March 10th). The experiment was carried out at the research farm of Isfahan University of Technology, Iran, using a split-plot design and a randomized complete block design with three replications. Results showed that changes in planting date and irrigation regime caused significant effects on relative water content and the contents of proline, malondialdehyde, chlorophyll <i>a</i> and <i>b,</i> and carotenoids and the activities of antioxidant enzymes (catalase, ascorbate peroxidase, and guaiacol peroxidase) in milk thistle leaves. Ecotypes reacted differently to these changes, indicating varying sensitivities to environmental conditions. &quot;Isfahan&quot; and &quot;Kohgiluyeh and Boyer Ahmad&quot; ecotypes had the highest biological yield (11.5 kg/m²). Having the highest chlorophyll <i>a</i>, carotenoid, relative leaf water content, and quantum efficiency of photosystem II (Fv/Fm), &quot;Kohgiluyeh and Boyer Ahmad&quot; ecotype is recommended to be used in breeding programs to develop cultivars compatible with the country&#39;s climate. This research demonstrates that optimizing planting date and irrigation regime can enhance milk thistle crop yield, particularly under enhanced irrigation water demand caused by changing climate. Examining the relationship between plant biochemical characteristics and planting conditions highlights the potential value of these correlations for improving crop production management.</span></span></span> تنش خشکی, ماریتیغال, عملکرد زیست‌توده, کلروفیل, گیاهان دارویی, محتوای نسبی آب برگ Biological yield, Chlorophyll, Drought stress, Medical plants, Milk thistle, Relative leaf water content 47 68 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-950-7&slc_lang=fa&sid=1 Shiba Samieadel شیبا سمیع عادل shiba.samieadel@ag.iut.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Hamid Reza Eshghizadeh حمید رضا عشقی زاده hr.eshghizadeh@iut.ac.ir Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Morteza Zahedi مرتضی زاهدی mzahedi@iut.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Mohammad Mahdi Majidi محمد مهدی مجیدی majidi@iut.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران