Plant Process and Function

fa نقش قارچ‌ میکوریزا و ورمی‌کمپوست بر عملکرد و شاخص‌های رشدی درختان زردآلو (Prunus armeniaca L.) The role of mycorrhizal fungi and vermicompost on the yield and growth indices of apricot (Prunus armeniaca) باغبانی Horticulture پژوهشي Research کشاورزی ارگانیک بر پایه چرخه‌های اکولوژیکی استوار است و هدف آن افزایش تولید محصولات با حداقل تأثیرات زیست‌محیطی، حفظ پایداری بلندمدت خاک و کاهش استفاده از منابع تجدیدناپذیر است. این پژوهش با هدف جایگزینی کودهای شیمیایی با محصولات ارگانیک مانند قارچ‌های میکوریزا و ورمی‌کمپوست در درختان 15 ساله رقم آصفی انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان در سال‌های 1399 و 1400 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل دو گونه قارچ میکوریزا (Rhizophagus irregularis و Funneliformis mosseae) و دو سطح کود ورمی کمپوست (5 و 10 کیلوگرم) بودند. نتایج نشان داد که ترکیب گونه‌ میکوریزا ایریگیولاریس با 10 کیلوگرم ورمیکمپوست باعث افزایش معنی‌دار وزن خشک برگ (53%) و میوه (52%)، میزان قندهای محلول، محتوای کلروفیل (38%)، غلظت عناصر نیتروژن (42%)، فسفر (92%)، پتاسیم (30%)، آهن (30%) و روی (47%) نسبت به شاهد شد. این تیمار بیشترین تأثیر را بر بهبود شاخص‌های رشدی و فیزیولوژیکی درختان زردآلو داشت. استفاده از قارچ‌های میکوریزا به تنهایی تفاوت معنی‌داری با شاهد نشان نداد، اما در ترکیب با ورمیکمپوست، تأثیر مثبت آن‌ها در بهبود شرایط رشدی درختان زردآلو مشهود بود. براساس نتایج این پژوهش، استفاده از قارچ‌های میکوریزا همراه با ورمیکمپوست می‌تواند به‌عنوان یک راهکار بیولوژیک و کاملاً ارگانیک برای بهبود رشد درختان زردآلو مورد استفاده قرار گیرد. Organic farming is based on ecological cycles and aims to increase production with minimal environmental impact, maintain long-term soil sustainability, and reduce the use of non-renewable resources. This research aimed to replace chemical fertilizers with organic products such as mycorrhizal fungi and vermicompost in 15-year-old Asifi variety apricot trees. The experiment was conducted as a factorial in a randomized complete block design with three replications at the Isfahan Agricultural and Natural Resources Research Center during the years 2020-2021. The factors examined included two species of mycorrhizal fungi (Rhizophagus irregularis and Funneliformis mosseae) and two levels of vermicompost (5 and 10 kg). The results showed that the combination of R. irregularis with 10 kg of vermicompost significantly increased dry leaf weight (53%) and fruit weight (52%), soluble sugar content, chlorophyll content (38%), and the concentration of nitrogen (42%), phosphorus (92%), potassium (30%), iron (30%), and zinc (47%) compared to the control. This treatment had the greatest impact on improving the growth and physiological indices of apricot trees. The use of mycorrhizal fungi alone did not show a significant difference compared to the control, but when combined with vermicompost, their positive effect on improving the growth conditions of apricot trees was evident. Based on the results of this study, the use of mycorrhizal fungi along with vermicompost can be employed as a completely organic and biological strategy to enhance the growth of apricot trees. درختان هسته‌دار, کرم خاکی, کشاورزی ارگانیک, میکروارگانیسم مفید Stone fruit tree, Earthworm, Organic agriculture, Beneficial microorganism 73 84 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-983-2&slc_lang=fa&sid=1 Hamed Aalipour حامد عالی پور h.ali@tabrizu.ac.ir Yes Department of Landscape Engineering, College of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran گروه مهندسی فضای سبز دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Hamid Mollahoseini حمید ملاحسینی h_molahoseini@yahoo.com No Agricultural and Natural Resources Research Center of Isfahan, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران