Plant Process and Function

fa تأثیر فنیل‌آلانین و گاما آمینوبوتریک اسید بر شاخص‌های مورفوفیزیولوژیک بادرشبویه (Dracocephalum moldavica L.) تحت تنش شوری Effect of phenylalanine and gamma-aminobutyric acids on morphophysiological characteristics of Dracocephalum moldavica L. under salinity stress تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research شوری یکی از مهمترین تنشهای محیطی است که باعث کاهش رشد و عملکرد گیاهان زراعی میشود. کاربرد کودهای زیستی بهویژه اسیدهای آمینه برای غلبه بر این موضوع بهمنظور بهبود رشد و افزایش کمی و کیفی محصولات حائز اهمیت است. بهمنظور بررسی اثر اسیدهای آمینه بر برخی پارامترهای مورفوفیزیولوژیک گیاه دارویی بادرشبویه تحت تنش شوری، آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کاملاً تصادفی (RCBD) در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در پاییز‌ 1401 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح شوری (صفر، 40 و 80 میلیمولار سدیم کلرید) بهعنوان فاکتور اصلی و فنیلآلانین (2 و 4 میلیمولار)، گاما آمینوبوتریک اسید (5 و 10 میلیمولار) بههمراه تیمار آب مقطر بهعنوان فاکتورهای فرعی اعمال شد. نتایج آزمایش نشان داد که با افزایش شدت شوری برخی پارامترهای مورفولوژیک و فیزیولوژیک گیاه کاهش یافت اما بر محتوای آنتوسیانین گل افزوده شد. کاربرد فنیلآلانین 2 میلیمولار وزن تر و خشک بوته را بهطور قابل توجهی افزایش داد و کاربرد 4 میلیمولار آن باعث افزایش معنی-دار تعداد برگ، شاخص پایداری غشاء سلولی، کلروفیل و کاروتنوئید در سطح شوری صفر میلیمولار و آنتوسیانین در شرایط 80 میلیمولار سدیم کلرید شد. همچنین گابا 5 و 10 میلیمولار در شرایط بدون تنش و فنیلآلانین 2 میلیمولار در شرایط 40 و 80 میلیمولار شوری منجر به افزایش قطر ساقه شد. اگر چه کاربرد فنیلآلانین 4 میلیمولار در شرایط بدون تنش بیشترین تأثیر را داشت ولی گابا 10 میلیمولار در شرایط تنش شوری نقش مؤثرتری در افزایش وزن تر و خشک بوته، کلروفیل، کاروتنوئید و در نتیجه افزایش پایداری غشاء سلولی داشت. بنابراین استفاده از اسیدهای آمینه فنیلآلانین 4 میلیمولار و گابا 10 میلیمولار جهت بهبود الگوی رشد و نموی و صفات فیزیولوژیکی گیاه بادرشبویه و کاهش اثرات زیانبار تنش شوری توصیه میشود. Salinity is one of the most important environmental stresses that diminishes the growth and yield of crop plants. Application of biological fertilizers, especially amino acids, is important to overcome this issue in order to improve the growth, quantity and quality of the products. In order to investigate the effect of amino acids on some morphophysiological characteristics of the medicinal plant Dracocephalum moldavica grown under salinity stress, a factorial experiment was conducted in a randomized complete block design (RCBD) with three replications in the greenhouse of the University of Zanjan, during Autumn of 2022. The experimental treatments included three levels of salinity (0, 40 and 80 mM NaCl) as the main plots and phenylalanine (2 and 4 mM), gamma aminobutyric acid (GABA 5 and 10 mM) plus control were used as subplots. The results showed that with increasing salinity, some morphological and physiological parameters of the plant decreased, but the anthocyanin content of the flower increased. The use of 2 mM phenylalanine significantly increased the FW and DW of the plant, and the use of 4 mM led to a significant increase in the number of leaves, cell membrane stability index, chlorophyll and carotenoid at 0 mM and anthocyanin in the condition of 80 mM sodium chloride. Also, 5 and 10 mM GABA in non-stress conditions and 2 mM phenylalanine in 40 and 80 mM salinity conditions led to an increase in stem diameter. Although the application of 4 mM phenylalanine had the greatest effect in non-stress conditions, GABA 10 mM in salt stress conditions had a more effective role in increasing the FW and DW of the plant, chlorophyll, and carotenoid content, and as a result, increasing the stability of the cell membrane. Therefore, the use of different levels of the amino acids 4 mM phenylalanine and 10 mM GABA is recommended to improve the growth and development pattern and physiological characteristics of the Dracocephalum moldavica L. plant. رنگیزه‌های فتوسنتزی, شاخص پایداری غشاء, محتوای نسبی آب برگ, اسیدهای آمینه Photosynthetic pigments, Membrane stability index, Relative leaf water content, Amino acids 33 50 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1054-7&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Yazdanpanahi فاطمه یزدان پناهی yazdanpanahi1365@gmail.com No Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Mohsen Sanikhani محسن ثانی خانی sani@znu.ac.ir Yes Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Azizollah Kheiry عزیزاله خیری kheiry@znu.ac.ir No Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Hossein Rabbi Angourani حسین ربی انگورانی rabbihosein@gmail.com No Institute of Modern Biological Techniques, University of Zanjan, Zanjan, Iran پژوهشکده فناوری‌های نوین زیستی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران