fa تأثیر سلنات سدیم بر رشد، خواص آنتی‌اکسیدانی و برخی خصوصیات فیزیولوژیک دو رقم گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicum L.) در شرایط کشت هیدروپونیک سایر موارد others پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در دو دهه اخیر، نقش سلنیوم (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Se</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) به عنوان یک آنتی&shy;اکسیدان مورد توجه قرار گرفته است. سلنیوم در مقادیر کم، یک ریز&shy;مغذی ضروری است و فواید مهمی برای تغذیه حیوانات و انسان دارد، هدف از انجام این پژوهش بررسی تأثیر غلظت&shy;های مختلف سلنات سدیم بر رشد و برخی شاخص&shy;های فیزیولوژیک دو رقم گوجه&shy;فرنگی در شرایط کنترل شده بود. به این منظور گیاهان در محیط هیدروپونیک کشت داده شدند و تحت سه سطح سلنیوم (صفر، 5 و 10 میکرومولار) در سه تکرار تیمار شدند. سلنیوم به صورت سلنات سدیم (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">Na₂SeO₄</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) و با افزودن به محلول غذایی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد سلنیوم</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در غلظت 5 میکرومولار باعث افزایش معنی&shy;داری بر </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">شاخص&shy;های</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">رشد</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> از جمله وزن خشک اندام هوایی رقم لاله و ریوگرند (به&shy;ترتیب 5/29 و 34/41 درصد) و ریشه (در رقم لاله 5/27 و در رقم ریوگرند 35 درصد)، کلروفیل </span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">a</span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> (در رقم لاله 52/23 و در رقم ریوگرند 34/34 درصد)، محتوای ترکیبات فنولیک (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">&micro;g/gFW</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> 80 در رقم لاله و</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">&micro;g/gFW </span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">&nbsp;7/67 در رقم ریوگرند)، محتوای کربوهیدرات، محتوای گلوتاتیون (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">&micro;M/gFW</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> 849 در رقم لاله و </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">&micro;M/gFW</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> 26/1103 در رقم ریوگرند) و فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز (58/43 درصد در رقم لاله 27/27 درصد در رقم ریوگرند)، </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">مقایسه</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">با</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">گیاهان شاهد شد. درحالی&shy;که غلظت 10 میکرومولار سلنیوم موجب کاهش معنی&shy;دار این شاخص&shy;ها نسبت به شاهد شد. همچنین </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">غلظت 5 میکرومولار باعث کاهش میزان پراکسید هیدروژن (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">H₂O₂</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)، نشت الکترولیت غشاء و مالون دی&shy;آلدهید در هر دو رقم ریوگرند و لاله </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">مقایسه</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">با</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">شاهد شد </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">ما به این نتیجه رسیدیم که غلظت 5 میکرومولار سلنات سدیم با بالاترین فعالیت آنتی&shy;اکسیدانی (به صورت آنزیمی و غیرآنزیمی) و کمترین میزان آسیب به غشاء سلولی، شرایط رشد بهتری را برای دو رقم گوجه&shy;فرنگی فراهم کرد.</span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">In the last two decades, the role of selenium (Se) as an antioxidant has generated a wide interest in it. In trace amounts, Se is an essential micronutrient and has important benefits for animal and human nutrition, although it has not been confirmed to be an essential micronutrient in higher plants. This study evaluated the effects of the application of different concentrations of sodium selenate (0, 5 and 10 </span><span style="font-size:10.0pt">&micro;M</span><span style="font-size:10.0pt">) in hydroponic culture on the growth and some physiological parameters of two cultivars of tomato. The results showed that selenium at a concentration of 5 caused a significant increase in the growth indicators, including the dry weight of the shoot of the lale and Riogrand cultivars (29.5% and 41.34%, respectively) and the root (in the lale cultivar, 27.5 and 35% in the Riogrand cultivar), chlorophyll <i>a</i> (23.52% in the lale cultivar and 34.34% in the Riogrand cultivar), content of phenolic compounds (2 times in both cultivars), carbohydrate content, glutathione content (2 times in both cultivars), and the activity of glutathione peroxidase enzyme (43.58% in the lale cultivar and 27.27% in the Riogrand cultivar) in comparison to the control plants. However, the concentration of 10 &micro;M selenium caused a significant decrease in these indicators compared to the control.</span> <span style="font-size:10.0pt">Also, the concentration of 5 decreased </span><span style="font-size:10.0pt"></span><span style="font-size:10.0pt"></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="position:relative"><span style="top:2.5pt"> </span></span></span><span style="font-size:10.0pt">&nbsp;the amount of hydrogen peroxide (H₂O₂), electrolyte leakage and malondialdehyde in both Riogrand and lale cultivars in comparison to the control. We concluded that 5 </span><span style="font-size:10.0pt">&micro;M</span><span style="font-size:10.0pt"> of sodium selenate provides a better growth condition for the two cultivars of tomato by having the highest antioxidant activity (both enzymatic and non-enzymatic) and the least amount of damage to the cell membranes.</span></span></span> ترکیبات فنولیک, سلنیوم, گوجه‌فرنگی, فعالیت آنتی‌اکسیدانی Antioxidant activity, Phenolic compounds, Selenium, Tomato 125 144 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1852-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamideh Zamanpour Shahmansouri حمیده زمانپور شاه منصوری hzamanpur@yahoo.com No Department of Biology, Faculty of Sciences, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Leila Shabani لیلا شبانی shabani-l@sku.ac.ir Yes Department of Biology, Faculty of Sciences, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Mohammad Reza Sabzalian محمدرضا سبزعلیان No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan 84156-83111, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران