fa خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی و اسانس مرزه بختیاری (Saturjea bachtiarica) تحت تأثیر محرک‌های رشدی و دوره‌های مختلف آبیاری تنظیم کننده های رشد گیاهی Plant Growth Regulators پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">تحقیق حاضر در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار به&shy;صورت کرت‌های یکبار خرد شده در جهت ارزیابی محرک‌های رشدی آلی و الکلی </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">بر برخی صفات مورفوفیزیولوژیکی، اسانس و ترکیبات اسانس مرزه </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">بختیاری</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> انجام گردید. تیمارهای دوره آبیاری (3، 6 و 9 روز یکبار) در کرت‌های اصلی و محلول‌پاشی برگی محرک‌های آلی </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">(کیتوزان، اسید سالیسیلیک و فنیل آلانین) و الکلی (متانول، اتانول و استون)</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، محرک‌های آلی و الکلی به‌طور معنی‌داری بر صفات مورفوفیزیولوژیک و اسانس گونه‌های مرزه تأثیر داشتند. بالاترین محتوای کلروفیل (37/1- 41/1 میلی‌گرم در گرم وزن تر) و فنول (34/2-51/2 میلی‌گرم در گرم وزن تر) در تیمارهای کیتوزان (25/0 گرم در لیتر)، اتانول (10%) و فنیل آلانین (1 گرم در لیتر) تحت دور آبیاری 3 و 6 روز به ‌دست آمد. بیشترین میزان اسانس (61/1-59/1 درصد) در گیاهان تحت تیمار با کیتوزان (25/0 میلی‌گرم در لیتر) و فنیل آلانین (1 گرم در لیتر) با دوره آبیاری 6 روز یکبار بوجود آمد. مشخص گردید که مونوترپن‌های حلقوی عامل اصلی تعیین&shy;کننده کیفیت شامل پی- سایمن (4/35-1/20 %)، گاما-ترپینن (74/17-71/6%)، کارواکرول (54/36- 14/22 %)، آلفا-ترپینن (56/2-65/0 %)، جرماکرن-دی (01/2-65/0 %) و تیمول (45/1-54/0 %) هستند. محلول&shy;پاشی کیتوزان (25/0 گرم در لیتر)، اتانول (10 %) و فتیل آلانین (1 گرم در لیتر) به‌&shy;طور معنی‌داری باعث افزایش مونوترپن‌های الکلی در اسانس گیاهان مرزه شد. استفاده از کیتوزان با غلظت 25/0 گرم در لیتر می&shy;تواند نقش مؤثری در بهبود صفات مورفوفیزیولوژیکی و اسانس مرزه بختیاری تحت شرایط مشابه اقلیمی داشته باشد.</span></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">The present study was conducted in a randomized complete block design </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">(RCBD) </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">with three replications to investigate the effect of </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">elicitors on the morpho-physiological characters and essential oil quantity and quality of </span></span><i><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Satureja bachtiarica.</span></span></i><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> Three </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">irrigation regimes (3, 6, 9 day interval) in main plots and foliar application of </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">organic </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">(chitosan, salicylic acid, phenylalanine) </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">and alcoholic elicitors (</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">ethanol, methanol, acetone) with control level (without any spraying) </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">in sub plots were done. According to obtained results, applied elicitors significantly influenced the morpho-physiological and phytochemical characters of <i>S.bachtiarica. </i>In two years, the highest chlorophyll content (1.37-1.41 mg.g^-1FW) and total phenol content (2.34-2.51 mg.g^-1FW) were obtained in chitosan (0.25 mg.l^-1), </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">ethanol</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> (10 %) and </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">phenylalanine (1 mg.l^-1)</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> treatments by irrigation regimes 3 and 6 day interval, respectively. The highest essential oil contents (1.61-1.59%) were obtained from the plants treated by chitosan (0.25 mg.l^-1) and </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">phenylalanine (1g.l^-1) by </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">irrigation regime 3 day interval. The most important chemical compounds that determine the quality of <i>S.bachtiarica</i> essential oil included alcoholic monoterpenes such as P-cymene (35.4-20.1 %), gamma-terpinene (17.74-6.71 %), Carvacrol (36.54-22.14 %), Alpha-terpinene (2.56-0.65 %), Germacrene-D (2.01-0.65 %) and Thymol (1.45-0.54 %) made the most components of essential oil plants. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Foliar application of </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">chitosan (0.25 mg.l^-1), </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">ethanol</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> (10 %) and </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">phenylalanine (1g.l^-1) </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">significantly increased the monoterpene alcohols compounds in essential oils of </span></span><i><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">S.bachtiarica.</span></span></i><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> Generally, the application of chitosan at 0.25 gr.l^-1can be a good strategy to improve morpho-physiological characters and essential oil quantity and quality of </span></span><i><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">S.bachtiarica</span></span></i><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> in same climate. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span> آبیاری, اتانول, کارواکرول, کیتوزان, محلول‌پاشی Carvacrol, Chitosan, Ethanol, Foliar application, Irrigation 247 270 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-719-47&slc_lang=fa&sid=1 Mehrab Yadegari مهراب یادگاری mehrabyadegari@gmail.com 0000-0002-3122-4686 Yes Research Center of Nutrition and Organic Products (R.C.N.O.P), Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran مرکز تحقیقات تغذیه و محصولات ارگانیک، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران