fa بررسی شرایط بهینه جوانه‌زنی و میزان افدرین گیاه افدرا (Ephedra major سایر موارد others پژوهشي Research ارمک (Ephedra major) درختچه‏ای دوپایه متعلق به خانواده افدراسه است. امروزه مشخص شده است که بیشترین اثرات درمانی ارمک مربوط به آلکالوئیدهای افدرین است که در ساقه‏های سبز تجمع می‏یابد. هدف از این تحقیق بررسی جوانه‌زنی گیاه ارمک در شرایط گلخانه و میزان الکالویید کل و افدرین آن است. بذرهای گیاه از ارتفاعات بجنورد جمع‏آوری و بر روی کاغذ صافی مرطوب و محیط موراشیگ و اسکوگ(MS) تحت دو شرایط کنترل و تیمار سرما کشت شدند. نتایج نشان داد که تیمار سرما اثر معنی داری بر جوانه‌زنی بذرها ندارد. به منظور تعیین شرایط بهینه جوانه‌زنی، آزمایش دیگری در قالب طرح بلوک‌های کاملا تصادفی با شش تیمار بستر کشت (خاک جنگل، خاک جمع آوری شده از منطقه بجنورد، مخلوط خاک جنگل و خاک بجنورد، کوکوپیت، کمپوست و ماسه) و با چهار تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین درصد جوانه زنی به ترتیب در خاک جنگل(90%) و در بستر کمپوست(8%) مشاهده می‌شود. همچنین گیاهچه‌های رویش یافته در خاک جنگل بیشترین طول ریشه و ساقه و وزن خشک و تر ساقه و ریشه را نشان دادند. از طرفی دیگر میزان الکالویید کل در ساقه گیاهان 5 ماهه ارمک رشد یافته بر روی خاک جنگل 04/1 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک بوده در حالی‌که در ریشه مقدار الکالویید کل 04/0 میلی‎گرم بر گرم وزن خشک است. نتایج حاصل از HPLC نیز نشان داد در حالیکه میزان افدرین در ریشه بسیار ناچیز است، میزان افدرین در ساقه 04/0 میلی‎گرم بر گرم وزن خشک است Ephedra is a dioecious shrub belongs to the Ephedraceae family. Almost all commercial applications of Ephedra extracts is derived from the ephedrine alkaloids found in the evergreen stems. The purpose of this study was to investigate seed germination in green house condition and total alkaloid and ephedrine amounts measurement. The Ephedra seeds were collected from Bojnoord region and germinated on the wet paper and MS medium under control and cold treatment conditions. The results revealed that cold treatment did not show any significant effect on seed germination. To determine optimum condition for Ephedra seed germination, another experiment was performed in complete randomized design with 6 different medium culture (forest soil, Bojnoord soil, a mixture of forest and Bojnoord soil, coco peat, compost and sand) and 4 replicates. The obtained results showed that the maximum (90%) and minimum (8%) percent of seed germination was observed on forest soil and compost medium, respectively. Meanwhile the highest dry and fresh weight of shoot and root was obtained in plantlets that were grown on forest soil. On other hands, total alkaloid level in the stem organ plants that were grown on forest soil was 1/04 mg/g dry weight, but in root organ it was 0/04 mg/g dry weight. Data from HPLC analysis revealed that while root is depleted of ephedrine, the ephedrine amount in stem organ is 0.04 mg/g dry weight. کلمات کلیدی: الکالویید, ارمک, افدرین, جوانه‌زنی ,دانه Ephedra major, germination, seed, total alkaloids, ephedrine 29 38 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-76-3&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Mofid Bojnoordi مرتضی مفید بجنوردی No Golestan University دانشگاه گلستان Mahnaz Aghdasi مهناز اقدسی aghdasi46@yahoo.com Yes Golestan University دانشگاه گلستان Manijeh Mianabadi منیژه میان آبادی No Golestan University دانشگاه گلستان Mohabat Nadaf محبت نداف No Payame noor Universit- Bojnoord Branch دانشگاه پیام نور بجنورد